Nhà xuất bản Y học vừa xuất bản cuốn Từ điển y học Dorland Anh - Việt, ấn bản lần thứ 30. Đây là cuốn từ điển bản tiếng Việt được phát hành theo sự thỏa thuận hợp tác với Công ty cổ phần Văn hóa Văn Lang và Nhà xuất bản Elsevier, một nhà xuất bản nổi tiếng, đã có hơn 100 năm phát triển, chuyên cung cấp các ấn phẩm thông tin khoa học hàng đầu thế giới và các ấn phẩm y khoa quan trọng, với sự cộng tác của các nhà khoa học uy tín trên thế giới.

Từ điển Y học Dorland Anh - Việt, ấn bản lần thứ 30 được ấn hành từ cuốn từ điển mang tên bác sĩ Uy-li-am A-lếch-xan-đơ Niu-men Đo-lân (William Alexander Newman Dorland). Ông sinh năm 1864, nhận bằng cử nhân y khoa năm 1886 tại Đại học Pen-xin-va-ni-a. Năm 1910, ông chuyển đến Chi-ca-gô và trở thành giáo sư Đại học Loy-ô-la, rồi giảng dạy sau đại học tại Đại học Y Chi-ca-gô. Năm 1900, ông đã được mời tham gia biên soạn các ấn bản đầu tiên của cuốn Từ điển tham khảo y học Hoa Kỳ cho đến ấn bản lần thứ 23. Sau khi ông mất năm 1956, cuốn sách được đổi tên thành Từ điển tham khảo y học Dorland và trở nên quen thuộc với những người hoạt động trong ngành y. Xuất bản tại Việt Nam lần này, Từ điển Y học Dorland Anh - Việt, ấn bản lần thứ 30 là một công trình chuyên ngành y khoa nổi tiếng thế giới. Với khối lượng mục từ đồ sộ, bao gồm tất cả các lĩnh vực y học, từ lý thuyết đến thực hành, cung cấp những tri thức tổng quát và chuyên sâu cho các bác sĩ, các nhà nghiên cứu, các sinh viên ngành y và tất cả những ai muốn tìm hiểu về y học. Cuốn sách nêu lên đầy đủ những thuật chữa bệnh truyền thống của các nền văn hóa phương Đông và những thành tựu tiên tiến của y học phương Tây, từ lịch sử y học cổ đại đến các phân nhánh tỉ mỉ của y học hiện đại.

Từ điển Y học Dorland là từ điển mở và liên tục có sự thay đổi, bổ sung, trong đó có những thay đổi đáng kể của y khoa trong khoảng cuối thế kỷ 19 và đầu thế kỷ 20. Độ chính xác và tính hữu dụng luôn luôn là mục tiêu hàng đầu và là tiêu chuẩn cuối cùng của hội đồng các chuyên gia biên tập, hiệu đính, bổ sung. Trong những năm qua, danh sách các nhà y học, chuyên gia tư vấn và đóng góp cho Từ điển Y học Dorland đã bao gồm một số lượng lớn những người nổi tiếng trong giới y học. Số trang từ điển đã tăng lên gần 1.000 trang trong lần tái bản 28 và lên 2.200 trang cho lần tái bản thứ 30. Các tài liệu tham khảo Dorland cũng đòi hỏi những nỗ lực lớn của các nhà ngôn ngữ học. Cho đến ấn bản lần thứ 30, sau một thế kỷ, Từ điển Y học Dorland đã trở thành cuốn sách tham khảo hàng đầu về các thuật ngữ y học và có vài thế hệ các nhà biên soạn từ điển đã cống hiến nhiều trí tuệ và sức lực để tái duyệt, chọn lọc kho từ vựng hết sức phong phú nhằm mô tả những khu vực trọng yếu của kiến thức y học luôn mở rộng và thay đổi. Đến nay, cuốn từ điển đã có hơn 118 nghìn mục từ, minh định hơn 122 nghìn thuật ngữ. Ấn bản hiện nay vẫn duy trì truyền thống của Dorland, song cũng có những quan điểm khác với các ấn bản trước, do sử dụng hơn 1.100 minh họa mầu được chọn lọc cẩn thận để bổ sung và làm sáng tỏ các định nghĩa. Các ấn bản xuất bản ở các lần sau đều được bổ sung các thuật ngữ y khoa mới. Các phụ lục cũng được cập nhật và thêm mới, danh sách các thuật ngữ Hy Lạp, la-tinh cũng được chuyển vào các phụ lục để tiện dụng hơn và các biểu cũng được lập theo cách này.

Cuốn Từ điển Y học Dorland Anh - Việt, ấn bản lần thứ 30 được in tại Việt Nam có hình thức trình bày đẹp, hiện đại, dễ sử dụng với kích thước khổ 22 x 31 cm. Cuốn sách được biên tập công phu bởi một đội ngũ chuyên gia nhiều kinh nghiệm với vô số minh họa mầu, hình vẽ và ảnh chụp. Mở đầu cuốn sách là phần "Chú giải bảng", "Chú giải hình ảnh" và "Hướng dẫn sử dụng từ điển", trong đó phân loại rõ ràng từng bảng, biểu, hình ảnh cần tìm cùng những mục từ chính, mục từ phụ; cách thức trình bày số nhiều và những biến tố khác. Phần hướng dẫn cũng nêu rõ ràng, cụ thể về cách sử dụng với các phần: từ nguyên học, các đề mục theo chủ đề y học, các định nghĩa và các tham khảo chéo, những phát minh theo tên người, các biểu tượng và chữ viết tắt cùng những chữ viết tắt được dùng trong từ điển. Cuốn từ điển được chia thành ba phần chính, phần thứ nhất là "Những nguyên tắc cơ bản về từ nguyên y học" gồm bảng chữ cái, cách phát âm, sự chuyển tự và cấu tạo từ; phần thứ hai là "Từ vựng" và cuối cùng là phần "Phụ lục". Có thể nói, việc xuất bản cuốn từ điển đã góp phần vào sự nghiệp đào tạo, phát triển của y học Việt Nam, đồng thời là một cẩm nang súc tích, một tài liệu tham khảo quý giá đối với những người làm trong ngành y và sinh viên y khoa Việt Nam.

HOÀNG MINH