Trung Quốc và Philippines sẽ lập cơ chế đàm phán song phương giải quyết tranh chấp lãnh thổ ở Biển Đông, theo tuyên bố chung công bố ngày 21.10. Ngoài ra Trung Quốc cam kết cho vay và đầu tư 24 tỉ USD.

Trung Quoc-Philippines: 24 ti USD va co che dam phan song phuong ve Bien Dong - Anh 1

Tổng thống Philippines Rodrigo Duterte (trái) cùng Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình vào dự lễ đón tiếp ở Đại lễ đường nhân dân tại Bắc Kinh ngày 20.10.2016

Trung Quốc và Philippines đưa ra tuyên bố chung trên sau cuộc hội đàm giữa Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình và Tổng thống Philippines Rodrigo Duterte tại thủ đô Bắc Kinh (Trung Quốc), theo tờ South China Morning Post (Hồng Kông). Hai lãnh đạo cũng nhất trí “khôi phục hoàn toàn” mối quan hệ bị hủy hoại vì vấn đề Biển Đông.

“Hai bên nhất trí tiếp tục thảo luận dựa trên các biện pháp xây dựng niềm tin… và sẽ thực hiện tự kiềm chế trong các hoạt động ở Biển Đông để không làm phức tạp hóa hay làm leo thang căng thẳng liên quan đến tranh chấp lãnh thổ”, theo tuyên bố chung của Trung Quốc và Philippines.

Các tranh chấp sẽ được giải quyết thông qua “đối thoại thân thiện và đàm phán trực tiếp” và hai bên sẽ thiết lập cơ chế, cũng theo tuyên bố chung.

Trong tuyên bố chung, Bắc Kinh và Manila tái khẳng định tầm quan trọng của việc đảm bảo hòa bình và ổn định, cũng như tự do hàng không và hàng hải trong khu vực.

Hai bên cam kết tuân thủ Tuyên bố về ứng xử của các bên ở Biển Đông (DOC) và cố gắng đạt được thỏa thuận thiết lập Bộ quy tắc ứng xử ở Biển Đông (COC) càng sớm càng tốt.

Lực lượng tuần duyên hai nước sẽ hợp tác để xử lý những tình huống khẩn cấp, cứu trợ nhân đạo và môi trường ở Biển Đông.

Bắc Kinh cũng bày tỏ sự ủng hộ đối với chiến dịch chống ma túy của Tổng thống Duterte (đến nay khiến trên 3.700 người chết) và hứa hẹn sẽ hỗ trợ chiến dịch này.

Hai bên cũng đạt được các thỏa thuận hợp tác kinh tế, cơ sở hạ tầng, tài chính, nông nghiệp, dụ lịch và các lĩnh vực khác. Theo Bloomberg, kết thúc chuyến thăm này, ông Duterte sẽ mang về 24 tỉ USD mà Trung Quốc hứa cho vay và cam kết đầu tư vào Philippines, gồm 9 tỉ USD cho vay ưu đãi (trong đó 3 tỉ USD tín dụng từ Ngân hàng Trung Quốc) và 15 tỉ USD qua các dự án đầu tư của doanh nghiệp vào các ngành kinh tế như đường sắt, cảng biển, năng lượng và khai mỏ.

Trước đó, cũng tại Bắc Kinh ngày 20.10, Tổng thống Duterte tuyên bố “chia tay” với đồng minh lâu năm Mỹ, giữa lúc ông tái cân bằng chính sách ngoại giao hướng về Trung Quốc.

Quan hệ song phương Trung Quốc - Philippines xấu đi dưới thời chính quyền Tổng thống Benigno Aquino, người tiền nhiệm của ông Duterte; bởi vì ông Aquino thách thức hoạt động bành trướng của Bắc Kinh ở Biển Đông, kiện Trung Quốc ra tòa án quốc tế, theo nhận định của AFP.

Và hồi tháng 7.2016, Tòa trọng tài thường trực (PCA, trụ sở tại The Hague, Hà Lan) ra phán quyết về vụ Philippines kiện Trung Quốc liên quan vấn đề Biển Đông. Theo phán quyết của PCA, Bắc Kinh không có “quyền lịch sử” ở Biển Đông, không có cơ sở pháp lý cho cái gọi là “đường lưỡi bò” hay "đường chín đoạn" chiếm trọn gần cả Biển Đông. Bắc Kinh đã tuyên bố phớt lờ phán quyết của PCA và sẽ tiếp tục hoạt động xây đảo nhân tạo ở Biển Đông.

Nhưng kể từ khi nhậm chức vào ngày 30.6, Tổng thống Duterte được cho là chuyển hướng chính sách ngoại giao sang thân Nga, Trung Quốc và tránh xa Mỹ, vốn là đồng minh lâu năm của Philippines.

Trong bài phát biểu trước cộng đồng người Philippines tại Bắc Kinh ngày 19.10, ông Duterte còn nói Philippines chẳng có lợi ích gì trong mối quan hệ đồng minh với Mỹ. Trước đó, ông Duterte đã hủy các cuộc tuần tra chung với Mỹ trên Biển Đông và tuyên bố chấm dứt các cuộc tập trận chung với Mỹ.

Tuy nhiên AFP dẫn lời một quan chức Mỹ giấu tên ngày 20.10 cho biết Washington vẫn chưa nhận được bất kỳ yêu cầu chính thức nào từ chính quyền Tổng thống Duterte về việc hủy bỏ hợp tác với Mỹ.

Phúc Duy