Chủ trương cổ phần hóa doanh nghiệp nhà nước (DNNN) là đúng đắn, nhưng mặt trái của tiến trình này lại là gây thất thoát tài sản công.

Nhà nước mất rất nhiều vốn

Đó là phát biểu của ĐBQH Nguyễn Sỹ Cương (Ninh Thuận), tại Quốc hội trong phiên thảo luận về tái cơ cấu kinh tế, ngày 2/11.

Theo ông Cương, CPH (cổ phần hóa) đi liền với thoái vốn nhà nước. Giá trị đất đai, phần còn lại chủ yếu của doanh nghiệp nhà nước khi CPH và thoái vốn đã bị trục lợi. Kết luận thanh tra của Thanh tra Chính phủ tại Tổng công ty Đường sắt Việt Nam mới được công bố là một ví dụ khá điển hình, ông Cương dẫn chứng luôn.

Cổ phần hóa Doanh nghiệp Nhà nước: Chính phủ chống thất thoát

"Một doanh nghiệp cổ phần hóa tiết lộ với tôi, việc cổ phần hóa, thoái vốn DNNN ở địa phương do Sở Tài chính chủ trì. DN được vào thực hiện đánh giá định giá cũng do Sở này lựa chọn, việc định giá trước khi công bố cũng báo cáo Sở.

Giả sử DN được định giá 100 tỷ, Sở nói làm gì cao thế, chỉ khoảng 70 tỷ thôi thì DN định giá và DN cũng phải điều chỉnh theo ý Sở, quên đi kết quả mà đã xác định", đại biểu tỉnh Ninh Thuận cho hay.

That thoat tai san nha nuoc thong qua CPH khong nho - Anh 1

ĐBQH Nguyễn Sỹ Cương

Từ ví dụ trên, vị ĐBQH trên đặt câu hỏi: "Vậy doanh nghiệp CPH và doanh nghiệp định giá lại phải lo điều chỉnh theo ý của sở và phải quên đi kết quả mà họ đã xác định. Vậy giá trị vênh ra giữa giá trị thật và giá trị điều chỉnh ai hưởng?".

Sự thật này, theo ông Cương phải dành cho các cơ quan thanh tra, điều tra làm rõ. Vấn đề là chủ trương CPH thì đúng nhưng mục đích trục lợi cũng không nhỏ và qua CPH, thoái vốn nhà nước mất nhiều tiền.

"Chỉ biết rằng chủ trương rất đúng, trục lợi không nhỏ. Nhà nước mất rất nhiều vốn, chỉ cần thanh tra 1 số doanh nghiệp vừa cổ phần hóa là rõ câu trả lời”, ông Cương khẳng định.

Ai chịu trách nhiệm?

Trước đó, nêu ý kiến về vấn đề này, ĐBQH Nguyễn Thái Học (Phú Yên) đặt dấu hỏi: “Báo cáo của Chính phủ nêu số lượng doanh nghiệp được cổ phần hóa lớn, nhưng tỷ lệ vốn bán ra đạt thấp. Tôi cho rằng đây là biểu hiện cụ thể của việc có tiêu cực, có thất thoát tài sản của nhà nước trong quá trình cổ phần hóa doanh nghiệp nhà nước.

Người dân rất đồng tình, ủng hộ khi Thủ tướng Chính phủ khẳng định Chính phủ tiết kiệm từng đồng thuế của dân. Vậy cả tỷ đồng thất thoát trong quá trình cổ phần hóa sẽ được xem xét giải quyết như thế nào?”.

Ông đề nghị Chính phủ, Thủ tướng chỉ đạo thanh tra làm rõ để xử lý sai phạm, thu hồi tiền của nhân dân bị thất thoát.

That thoat tai san nha nuoc thong qua CPH khong nho - Anh 2

ĐBQH Nguyễn Thái Học

Ông Học quả quyết: "Đây là biểu hiện cụ thể của việc có tiêu cực, có thất thoát tài sản của nhà nước trong quá trình cổ phần hóa DNNN.

Một vấn đề khác được đại biểu Nguyễn Đức Kiên (Sóc Trăng) đưa ra, đó là theo dự kiến, trong năm 2016 này thu từ công tác cổ phần hóa các DNNN sẽ là 30.000 tỷ đồng nhưng đến thời điểm này mới thu được 10.000 tỷ đồng, còn lại 20.000 tỷ đồng nữa.

"Không biết từ bây giờ đến hai tháng nữa chúng ta tiến hành cổ phần hóa, chúng ta chào bán lần đầu lên trên sàn hay chúng ta bán như thế nào để chúng ta thu được 20.000 tỷ? Nếu giả sử 20.000 tỷ mà chúng ta không cổ phần hóa được thì lúc đó trách nhiệm thuộc về ai và xử lý vấn đề ngân sách như thế nào", ông Kiên đặt câu hỏi.

Ông Kiên cũng đề nghị, nguồn lực thu được từ cổ phần hóa DNNN cần phải được sử dụng vào danh mục cụ thể cho đầu tư phát triển chứ không hòa chung vào ngân sách rồi dùng để chi tiêu thường xuyên.

Bên cạnh đó, khi bàn về kế hoạch tái cơ cấu nền kinh tế, giai đoạn 2016 -2020, các ĐBQH đã đưa ra những ví dụ cụ thể cho thấy sự lãng phí nguồn lực trong hoạt động của các doanh nghiệp nhà nước, khiến quá trình tái cơ cấu khu vực kinh tế nhà nước tiến triển chậm và thiếu thực chất.

Vì vậy, cần mạnh dạn thoái vốn khỏi các Doanh nghiệp Nhà nước làm ăn kém hiệu quả; tạo điều kiện cho kinh tế tư nhân phát triển.

Ngân sách có thể thu hàng trăm tỷ USD từ CPH, nếu...

Sơn Ca