Ngày 26-10, Quốc hội dành trọn ngày làm việc thảo luận về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Bộ luật Hình sự số 100/2015/QH13. Đánh giá cao tờ trình của Chính phủ, song nhiều đại biểu Quốc hội (ĐBQH) đề nghị cần rà soát kỹ, sửa đổi căn bản, toàn diện Bộ luật Hình sự (BLHS) - bộ luật "xương sống" để thông qua vào các kỳ họp sau.

Phai bao dam tinh on dinh lau dai - Anh 1

Đại biểu Quốc hội TP Hà Nội Nguyễn Chiến phát biểu ý kiến. Ảnh: Doãn Tấn - TTXVN

Không để lọt tội phạm, ủng hộ quy định pháp nhân hình sự

Một trong những nội dung được tập trung thảo luận là việc xác định hàm lượng ma túy làm cơ sở cho việc xử lý hình sự. ĐB Nguyễn Thị Thủy (Đoàn Bắc Kạn) cho rằng, quy định bắt buộc phải giám định để xác định hàm lượng ma túy tinh chất là không phù hợp, không bảo đảm công bằng trong xử lý giữa vụ án thu được và vụ án không thu được ma túy (số vụ án không thu được ma túy ở nước ta hiện chiếm khoảng trên 20% tổng số vụ án ma túy thụ lý)... Nhiều ĐBQH đề nghị, BLHS phải xây dựng trên cơ sở tạo điều kiện để các cơ quan tố tụng hình sự đấu tranh trấn áp tội phạm ma túy, nên cần bỏ quy định bắt buộc phải giám định hàm lượng ma túy tinh chất.

Ngày 29-6-2016, Quốc hội khóa XIII ban hành Nghị quyết số 144/2016/QH13 về việc lùi hiệu lực thi hành của BLHS năm 2015 cùng với 3 luật khác có liên quan là: Bộ luật Tố tụng hình sự; Luật Tổ chức cơ quan điều tra hình sự; Luật Thi hành tạm giữ, tạm giam. Nghị quyết cũng xác định bổ sung dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của BLHS năm 2015 vào Chương trình xây dựng luật, pháp lệnh năm 2016 để trình Quốc hội khóa XIV tại kỳ họp thứ hai.

Theo tờ trình của Chính phủ, phạm vi sửa đổi, bổ sung một số điều của BLHS năm 2015 lần này liên quan đến 141 điều, gồm 18 điều thuộc phần “Những quy định chung” và 123 điều thuộc phần “Các tội phạm”, trong đó có 38 điều sửa đổi về kỹ thuật, 102 điều sửa đổi về nội dung quy định trong điều luật và bãi bỏ 1 điều.

ĐB Đào Thanh Hải (Đoàn Hà Nội) nhận định, việc lượng hóa một cách tối đa các dấu hiệu tội phạm và giá trị phạm pháp làm căn cứ để định tội, định khung hình phạt là bước tiến lớn về xây dựng luật. Nhưng chính quy định này dẫn đến nhiều sai sót trong BLHS năm 2015, quy định cụ thể nhưng không đầy đủ, sót lọt, tạo khoảng trống pháp luật. “Điều khoản nào đã quy định định lượng cụ thể thì tiếp tục quy định, nhưng cần bổ sung thêm tình tiết định tính để tránh bỏ lọt tội phạm” - ĐB Đào Thanh Hải đề nghị.

BLHS năm 2015 lần đầu tiên quy định chế định trách nhiệm hình sự của pháp nhân. ĐB Lê Quân (Đoàn Hà Nội) nhận định, đây là điểm đổi mới nổi bật mang tính đột phá trong chính sách hình sự ở nước ta nhằm góp phần khắc phục những hạn chế trong xử lý các vi phạm của pháp nhân thương mại, nhất là những vi phạm trong lĩnh vực kinh tế và môi trường. Tuy nhiên, do đây là nội dung hết sức mới, nên việc áp dụng còn nhiều lúng túng. Ví như, tại Điều 75 của dự thảo luật quy định về pháp nhân thương mại chỉ chịu trách nhiệm hình sự khi hội đủ 4 điều kiện thì e rằng chỉ truy cứu trách nhiệm hình sự được các pháp nhân công khai phạm tội mà không trừng phạt được các pháp nhân che giấu phạm tội hoặc các pháp nhân được thành lập ra để làm một phương thức phạm tội.

Sửa đổi căn bản, toàn diện

ĐB Phạm Huyền Ngọc (Đoàn Ninh Thuận) nêu quan điểm: “Để xảy ra sai sót trong BLHS sẽ dẫn đến những hậu quả nghiêm trọng, vì vậy phải sửa đổi triệt để, toàn diện BLHS năm 2015 nhằm xây dựng bộ luật có tính ổn định lâu dài phục vụ tốt công tác đấu tranh, phòng, chống tội phạm”. ĐB Nguyễn Thị Mai Hoa (Đoàn Nghệ An) đề nghị: “Nên có những báo cáo tác động xã hội về những điều luật sửa đổi làm căn cứ để quyết định; nên tách những điều có quan điểm khác nhau để lấy ý kiến rộng rãi trong xã hội”.

Với tinh thần trách nhiệm cao, đã có 49 đại biểu phát biểu, tranh luận về các nội dung khác nhau trong dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều BLHS năm 2015. Bộ trưởng Bộ Tư pháp Lê Thành Long cho biết, các ý kiến đã đề cập đến 140 điều trong dự thảo luật, trong đó ngoài 141 điều Chính phủ trình, có thêm 75 điều được ĐBQH đề nghị sửa đổi, bổ sung. Bộ trưởng khẳng định tiếp thu nghiêm túc tất cả các ý kiến để tiếp tục hoàn thiện dự thảo luật.

Kết luận về vấn đề này, Phó Chủ tịch Quốc hội Uông Chu Lưu giao cơ quan thẩm tra phối hợp với cơ quan chủ trì soạn thảo, cơ quan tư pháp trung ương, cơ quan hữu quan nghiên cứu đầy đủ ý kiến phát biểu tại hội trường và thảo luận tại các tổ để hoàn thiện dự thảo luật… Ủy ban Thường vụ Quốc hội sẽ chỉ đạo tổ chức hội nghị ĐBQH chuyên trách để sớm cho ý kiến, trước khi trình Quốc hội tại kỳ họp thứ ba, đồng thời lấy ý kiến các cơ quan, địa phương, đoàn thể với tinh thần bảo đảm chất lượng cao nhất cho BLHS.

Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Trung ương Đảng, Trưởng ban Tổ chức Trung ương Phạm Minh Chính:
Giao quyền đến đâu, kiểm soát đến đó

Bên lề kỳ họp thứ hai, Quốc hội khóa XIV, ngày 26-10, đồng chí Phạm Minh Chính, Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Trung ương Đảng, Trưởng ban Tổ chức Trung ương, đại biểu Quốc hội đoàn Quảng Ninh đã trao đổi với báo chí về các nội dung liên quan đến thông báo nội dung kỳ họp thứ VII của Ủy ban Kiểm tra Trung ương, trong đó có kết luận về các vi phạm, khuyết điểm của Ban Cán sự đảng Bộ Công Thương nhiệm kỳ 2011-2016 và một số cá nhân liên quan. Đồng chí nhận định: Ủy ban Kiểm tra Trung ương đã làm đúng quy trình, theo đúng nguyên tắc Đảng và quy định của pháp luật.

Với trách nhiệm là người đứng đầu cơ quan làm công tác tổ chức cán bộ của Đảng, đồng chí Phạm Minh Chính cho biết, theo sự phân công của Trung ương, Bộ Chính trị, Ban Tổ chức Trung ương Đảng và các cơ quan chức năng đang xây dựng lại một số quy trình, tiêu chuẩn, tiêu chí về tổ chức cán bộ cho phù hợp với tình hình hiện nay. Đồng chí nêu rõ, một trong những nguyên tắc là giao quyền đến đâu kiểm soát đến đó và bảo đảm với tình hình hiện nay. Nghiên cứu bài bản, xuất phát từ lý luận, cơ sở pháp lý, cơ sở thực tiễn để ban hành cho phù hợp. Đây là điều hết sức phải quan tâm, phải làm. Theo đồng chí, việc xây dựng quy trình, tiêu chuẩn, tiêu chí cán bộ, cần có sự vào cuộc của cả hệ thống, phải xuất phát từ thực tiễn, quy định của pháp luật để bảo đảm sự phù hợp, tính khả thi, có hiệu quả…

Phương Nhi

Võ Lâm