(Doanh nghiệp) - Nếu làm căng quá, thu hồi giấy phép đầu tư thì doanh nghiệp sẽ trả lại bãi đất trống...

Những sự thật khác như Dung Quất: Ứng xử thế nào? Những sự thật khác như Dung Quất: Lợi ích về đâu?

Từng là Trưởng ban quản lý khu kinh tế Quảng Trị, ông Hà Sỹ Đồng, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Trị, Ủy viên Ủy ban Tài chính-Ngân sách của Quốc hội có lẽ là người hiểu rất rõ về các khu kinh tế hiện nay và ông đã phải dùng từ "hội chứng".

Theo ông Đồng, đến năm 2020, Việt Nam phải trở thành một nước công nghiệp theo hướng hiện đại. Tất cả các tỉnh đều muốn có khu kinh tế, khu công nghiệp để sánh vai với các tỉnh khác và để kêu gọi, thu hút các nhà đầu tư.

Một trong những khu đất vàng trong Khu Kinh tế Dung Quất bị bỏ hoang nhiều năm nay. Ảnh: VOV

"Trong những năm qua, nhiều khu kinh tế chưa mang lại hiệu quả vì quy hoạch thiếu đồng bộ, không gắn với thị trường, với nhu cầu thực tiễn của địa phương. Chúng được làm vội vàng, manh mún, chưa quy hoạch theo vùng, chưa gắn kết và đúc rút kinh nghiệm.

Ngoài ra, do ảnh hưởng của suy thoái kinh tế toàn cầu nên việc đầu tư của các doanh nghiệp ít, kém hiệu quả. Các chính sách ưu đãi đầu tư của Trung ương và một số địa phương chưa đồng bộ và chưa thực sự tạo lòng tin cho nhà đầu tư. Một số cơ chế, chính sách tài chính đối với khu kinh tế bị thay đổi nhiều khiến nhiều doanh nghiệp mất lòng tin, tỷ lệ lấp đầy khu kinh tế, hiệu quả của các khu kinh tế chưa cao như mong đợi", Phó Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Trị chỉ rõ.

Ông Nguyễn Hữu Đức, Ủy viên thường trực Ủy ban Kinh tế của Quốc hội cũng cho rằng, tình trạng nhiều khu kinh tế vẫn chưa triển khai, những nơi triển khai rồi thì teo tóp, xin thu hồi dự án là do điều kiện kinh tế khó khăn, nhà đầu tư đầu tư cầm chừng để giữ đất, địa phương dù cố gắng nhưng vẫn hiệu quả.

"Sau khi thêm một số khu kinh tế, đến giờ Chính phủ đã "khóa sổ", không thành lập mới khu kinh tế nào nữa, chỉ tập trung vào khai thác. Thực tế, một số khu kinh tế hoạt động hiệu quả nhưng cũng có một số khu chưa làm được, theo quy định phải thu hồi lại".

Phải chia sẻ khó khăn với doanh nghiệp

Quan tâm đến "hội chứng khu kinh tế" nhưng theo ông Hà Sỹ Đồng, Nhà nước phải chia sẻ khó khăn với doanh nghiệp

"Trong những năm qua, suy thoái kinh tế toàn cầu rồi tình hình an ninh Biển Đông, khu vực có nhiều biến động. Thị trường đầu ra của các doanh nghiệp cũng khó khăn. Các ngân hàng từ năm 2013 trở về trước chưa thực sự đồng hành cùng doanh nghiệp. Từ 2011-2012, lãi suất còn cao nên doanh nghiệp khó tiếp cận nguồn vốn đầu tư.

Đến bây giờ doanh nghiệp được cấp phép đầu tư nhưng hoạt động không có hiệu quả, thậm chí có một số doanh nghiệp đóng cửa, một số doanh nghiệp khác làm thủ tục rồi nhưng chưa đầu tư.

Phải rà soát, nhắc nhở, khuyến khích, động viên cho doanh nghiệp hoạt động trở lại. Nếu làm căng quá, thu hồi giấy phép đầu tư thì doanh nghiệp trả lại bãi đất trống. Bãi đất ấy nếu trồng hoa màu, cây nông nghiệp, cây lâm nghiệp không hiệu quả bằng việc để nhà máy mọc lên, phát triển công nghiệp.

Do đó, phải có sự cân nhắc, xem xét toàn diện, không nên làm mạnh tay quá về vấn đề này mà ảnh hưởng đến đầu tư lâu dài, mất lòng tin của doanh nghiệp".

Bàn đến vấn đề bồi thường khi không triển khai dự án ở các khu kinh tế, ông Hà Sỹ Đồng cho rằng, khi đã ra nghị quyết, đã làm quy hoạch và đầu tư thì phải bồi thường.

Ngân sách Trung ương hỗ trợ cho các khu công nghiệp, khu kinh tế thì địa phương cũng phải có nguồn vốn đối ứng để đảm bảo người dân bị thiệt hại được bồi thường công bằng theo đúng quy định. Đây cũng là biện pháp để ổn định đất sản xuất cho người dân, không để ảnh hưởng đến đời sống cũng như vấn đề an ninh lương thực, hoạt động của ngành nông nghiệp.

"Khi tái cấu trúc đầu tư công, Chính phủ đã cho rà soát lại các công trình đầu tư dang dở, kém hiệu quả và hiện nay cơ bản rút ra được bài học kinh nghiệm là: đầu tư dàn trải, thiếu quy hoạch, thiếu đồng bộ, thiếu nắm bắt tình hình thị trường, nhu cầu cho nên kém hiệu quả. Vì thế, bây giờ phải tiếp tục rà soát lại, có những định hướng khuyến khích, tạo điều kiện cho doanh nghiệp, các địa phương để xử lý những tồn tại đó", ông nói.

Đồng tình với quan điểm trên, ông Nguyễn Hữu Đức lưu ý, trong điều kiện kinh tế khó khăn, phải xem xét vấn đề một cách toàn diện, việc truy trách nhiệm phải đợi đến khi biết báo cáo cụ thể của từng khu kinh tế.

"Các địa phương, các bộ ngành phải thực hiện nghiêm túc chỉ đạo của Thủ tướng, các quy định của pháp luật. Các đại biểu Quốc hội rất bức xúc về hiệu quả của các khu kinh tế nên chắc chắn kỳ họp tới đây sẽ có nhiều ý kiến chất vấn".