Xã hội hóa hoạt động trợ giúp pháp lý

(Cadn.com.vn) - Chiều 27-10, các đại biểu Quốc hội làm việc tại tổ, thảo luận, cho ý kiến về các dự án Luật trợ giúp pháp lý (sửa đổi) và dự án Luật trách nhiệm bồi thường của Nhà nước (sửa đổi).

Các đại biểu đều nhất trí về sự cần thiết ban hành Luật trợ giúp pháp lý là nhằm khắc phục những hạn chế, bất cập trong hoạt động trợ giúp pháp lý; tạo khuôn khổ pháp lý cho công tác trợ giúp pháp lý phát triển theo hướng chuyên nghiệp, đẩy mạnh xã hội hóa, sử dụng có hiệu quả các nguồn lực của Nhà nước, xã hội. Việc ban hành Luật cũng nhằm cụ thể hóa quy định của Hiến pháp năm 2013, bảo đảm sự đồng bộ, thống nhất của hệ thống pháp luật, phù hợp với điều kiện phát triển KT-XH của đất nước, đáp ứng yêu cầu cải cách tư pháp, cải cách hành chính, xây dựng nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa và hội nhập quốc tế.

Nhiều đại biểu bày tỏ băn khoăn bởi diện người được trợ giúp pháp lý được quy định trong dự án Luật sửa đổi lại thu hẹp hơn so với quy định của các luật hiện hành. Cụ thể, dự án Luật chỉ quy định lựa chọn những người “có hoàn cảnh khó khăn về tài chính” hoặc “trẻ em bị buộc tội” mới thuộc diện được trợ giúp pháp lý. Đồng thời, dự án Luật cũng không luật hóa tất cả những người đang được trợ giúp pháp lý, như: người bị nhiễm chất độc hóa học; người tham gia tố tụng hình sự là người chưa thành niên, bao gồm cả người bị hại, người làm chứng là trẻ em và người từ đủ 16 tuổi đến dưới 18 tuổi... Việc thu hẹp người thuộc diện được trợ giúp pháp lý so với quy định hiện hành như trên dẫn đến một số đối tượng trong cùng một nhóm người yếu thế không được hưởng chính sách trợ giúp pháp lý, tạo nên sự thiếu nhất quán trong chính sách xã hội của Nhà nước và có thể gây ra những tác động tiêu cực trong xã hội. Đại biểu Nguyễn Tiến Sinh (Hòa Bình), Moong Văn Tình (Nghệ An) đề nghị ban soạn thảo cần bổ sung thêm các đối tượng trẻ em là nạn nhân bị bạo lực, xâm hại tình dục... nhằm phù hợp với các quy định của Luật trẻ em và Công ước Quốc tế về quyền của trẻ em. Đại biểu Thạch Phước Bình (Trà Vinh) đề nghị bổ sung thêm các đối tượng người bị nhiễm chất độc hóa học, người bị bệnh HIV/AIDS.

Bên cạnh đó, cũng có ý kiến nhất trí với quy định của dự án Luật vì cho rằng quy định như vậy là phù hợp với khả năng bố trí nguồn lực của nước ta hiện nay. Nếu không giới hạn diện những người được trợ giúp pháp lý thì sẽ dẫn đến việc tăng chi ngân sách, khó bảo đảm tính khả thi của Luật.

Liên quan đến quy định về xã hội hóa hoạt động trợ giúp pháp lý, nhiều đại biểu cho rằng mục tiêu xã hội hóa hoạt động trợ giúp pháp lý như Tờ trình của Chính phủ chưa được thể hiện nhất quán, rõ nét trong dự án Luật, giảm mức độ xã hội hóa; chưa chú trọng đúng mức đến việc phát huy vai trò của các tổ chức, cá nhân có khả năng tham gia thực hiện trợ giúp pháp lý. Cụ thể, dự thảo Luật quy định chặt chẽ hơn, yêu cầu cao hơn về điều kiện để các tổ chức, cá nhân được tham gia trợ giúp pháp lý; bỏ chế định “cộng tác viên”, thu hẹp phạm vi người tham gia thực hiện trợ giúp pháp lý.

Ky hop thu 2, Quoc hoi khoa XIV: Tao khuon kho phap ly cho cong tac tro giup phap ly phat trien theo huong chuyen nghiep - Anh 1

Trung tâm trợ giúp pháp lý TP Đà Nẵng và Phòng Tư pháp Q. Liên Chiểu
tổ chức trợ giúp pháp lý lưu động tại khu dân cư Trung Nghĩa 2 và Trung Nghĩa 5
(P.Hòa Minh, Q. Liên Chiểu, TP Đà Nẵng).

Không nên bỏ “cộng tác viên” trợ giúp pháp lý

Với quan điểm không nên bỏ chế định “cộng tác viên” trợ giúp pháp lý, các đại biểu Nguyễn Tiến Sinh, Nguyễn Thanh Hải (Hòa Bình), Hoàng Thị Thu Trang (Nghệ An) nêu rõ: Thực tế thời gian qua, đội ngũ cộng tác viên đã có những đóng góp rất lớn cho hoạt động trợ giúp pháp lý, nhất là hoạt động tư vấn pháp luật, giúp người dân có những kiến thức về pháp luật, góp phần ổn định xã hội. Bên cạnh đó, nhiều vụ việc trợ giúp pháp lý phát sinh ở vùng sâu, vùng xa, vùng có điều kiện KT-XH khó khăn, vùng đồng bào dân tộc thiểu số, nơi mà hiểu biết về pháp luật của người dân còn rất hạn chế, có rất ít luật sư, tư vấn viên pháp luật; nếu không còn chế định cộng tác viên, hoạt động trợ giúp pháp lý cho người dân ở những vùng này sẽ gặp rất nhiều khó khăn. Mặt khác, không phải vụ việc trợ giúp pháp lý nào cũng phức tạp, đòi hỏi người trợ giúp pháp lý phải có trình độ, tiêu chuẩn cao. Việc quy định như trong dự án Luật sẽ làm thu hẹp đáng kể phạm vi hoạt động trợ giúp pháp lý, ảnh hưởng lớn đến khả năng tiếp cận dịch vụ trợ giúp pháp lý của người dân, chưa phù hợp với mục tiêu đẩy mạnh xã hội hóa hoạt động trợ giúp pháp lý.

Các đại biểu đề nghị để tăng cường xã hội hóa hoạt động trợ giúp pháp lý, dự án Luật cần tạo lập các cơ chế để thu hút nhiều hơn nữa sự tham gia của các tổ chức, cá nhân trong xã hội vào hoạt động trợ giúp pháp lý, nhất là ở vùng sâu, vùng xa, vùng dân tộc thiểu số. Đại biểu Moong Văn Tình (Nghệ An) đề nghị các cơ quan có thẩm quyền cần tiếp tục tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật đối với vùng đồng bào dân tộc thiểu số, vùng sâu, vùng xa; đặc biệt là cần phát hiện, đào tạo, bồi dưỡng trợ giúp viên pháp lý, cán bộ là người dân tộc thiểu số, bởi đó là những người am hiểu phong tục tập quán, tiếng nói của dân tộc mình, có thể truyền đạt chủ trương chính sách pháp luật đến đồng bào dân tộc thiểu số, góp phần ổn định trật tự, an toàn xã hội.

Cũng trong phiên thảo luận, các đại biểu đã tập trung cho ý kiến về tiêu chuẩn của trợ giúp viên pháp lý; về chi nhánh của Trung tâm trợ giúp pháp lý nhà nước; về các hình thức trợ giúp pháp lý...

* Trước đó, sáng 27-10, các đại biểu Quốc hội làm việc tại hội trường nghe các Tờ trình về dự án Luật quản lý ngoại thương; dự án Luật trách nhiệm bồi thường của Nhà nước (sửa đổi); dự án Luật trợ giúp pháp lý (sửa đổi) và thảo luận tại tổ dự án Luật quản lý ngoại thương.

B.T – T.T