Nhiệt điện Duyên Hải 1 tự ý đổi công nghệ, nâng mức sản xuất, không thực hiện cam kết trong báo cáo tác động môi trường, có hệ thống xả thải ngầm...

Sáng 1/10, Chủ tịch Ủy ban T.Ư MTTQ VN Nguyễn Thiện Nhân đã dẫn đầu đoàn đại biểu Quốc hội thực hiện giám sát bất thường về môi trường tại Nhà máy Nhiệt điện Duyên Hải 1, tại địa bàn tỉnh Trà Vinh.

Tại buổi làm việc, đoàn thanh tra của Chủ tịch UBMTTQ đã phát hiện ra rất nhiều các sai sót "hao hao" giống với các lỗi sai ở Formosa.

Cụ thể, Nhà máy nhiệt điện Duyên Hải 1 đưa vào hoạt động từ tháng 1/2016 trong khi chưa có báo cáo hoàn thành công trình bảo vệ môi trường gửi lên Bộ TN-MT và đến nay vẫn chưa thực hiện báo cáo này.

Kich ban Nhiet dien Duyen Hai 1 thanh Formosa mien Tay - Anh 1

Chủ tịch UBMTTQ Nguyễn Thiện Nhân kiểm tra Nhiệt điện Duyên hải 1. Ảnh: VNN

Giải trình sai phạm này, ông Nguyễn Việt Dũng, Trưởng Ban quản lý dự án Nhiệt điện 3 cho rằng: Nhà máy chưa gửi được bản báo cáo là do đặc thù của hoạt động nhà máy nhiệt điện chỉ đánh giá tác động được khi...đưa vào vận hành.

Hồi tháng 3, nhà máy đã có báo cáo gửi lên Bộ TN&MT nhưng do trùng hợp với sự cố môi trường Formosa ở Hà Tĩnh nên tạm gác lại và tiếp tục hoàn thiện báo cáo để gửi lên thời gian tới.

“Dự án EPC chia thành 2 giai đoạn thi công và chuyển giao, vận hành. Sau khi đi vào hoạt động từ 1/2016- 1/2018 dự án mới hoàn thành đầy đủ công trình về mặt hồ sơ và thực tế công nghệ, sau khi nhà thầu hoàn thành nghiệm thu phải đưa vào vận hành ngay, nếu dừng máy sẽ gây tốn kém lớn”, ông Dũng nói.

Ông Nguyễn Thiện Nhân nhận định việc đưa vào vận hành dự án trong khi chưa có báo cáo hoàn thành công trình bảo vệ môi trường với lý do đặc thù được EVN đưa ra là chưa thuyết phục.

“Nhà nước đã có có quy định về chạy thử dưới 6 tháng, trước khi chạy chính thức đủ điều kiện nộp báo cáo về vấn đề này, chứ không lấy lý do đợi chạy chính thức mới xác định được”, ông Nguyễn Thiện Nhân nói.

Tự ý thay đổi công nghệ sản xuất và nâng mức sản xuất

Bộ TN&MT đã có văn bản nhắc tới các vấn đề cần minh bạch trong thiết kế tổng thể về dự án, nhà máy sẽ sử dụng công nghệ xỉ ướt, nhưng khi vận hành chính thức thì lại dùng công nghệ xử lí xỉ khô. Điều này đã nảy sinh rất nhiều vấn đề tác động xấu đến môi trường nước và không khí trên địa bàn.

Việc xử lí xỉ khô đã dẫn đến việc xử lí tro, xỉ trong quá trình vận hành còn gặp nhiều vướng mắc.

Kich ban Nhiet dien Duyen Hai 1 thanh Formosa mien Tay - Anh 2

Ông Nguyễn Thiện Nhân kiểm tra tổ điều hành của Nhà máy nhiệt điện. Ảnh: Báo Đại đoàn kết

Tuy nhiên, Trưởng Ban quản lý dự án nhiệt điện 3 Nguyễn Việt Dũng cho rằng: “Công nghệ thải xỉ khô không gây ô nhiễm không khí do được chuyển bằng đường ống khép kín từ nhà máy ra bãi xỉ, bãi xỉ cũng làm ẩm, lu lèn và phun nước chống bụi định kỳ. Công nghệ này cũng không tác động tới môi trường nước mặt, nước biển và nước ngầm”.

Dẫu vậy, theo số liệu của Sở TN&MT Trà Vinh, mỗi năm lượng tro xỉ ra môi trường lên đến 1,6 triệu tấn. Còn theo quy định, thời hạn bãi chứa tro, xỉ trong 2,5 năm phải tiến hành xử lí. Nếu vận hành 4 nhà máy nhiệt điện thì lượng tro, xỉ mỗi năm sẽ lên tới 2,8 triệu tấn.

Ông Đồng Văn Lâm, Chủ tịch UBND tỉnh Trà Vinh cho hay: “Lượng tro xỉ hiện cần xử lý là khoảng 2 triệu tấn, trong quy hoạch mặt bằng dùng cho bãi chứa tro xỉ tổng cộng 4 nhà máy là 100ha, thế nhưng hiện tại mới vận hành một nhà máy đã sắp đầy diện tích 40/100 ha chứa tro, xỉ. Nếu vận hành 4 nhà máy cùng hoạt động theo đà này, chắc chắn sẽ không có đủ mặt bằng để chứa tro xỉ”.

“4 doanh nghiệp trong lĩnh vực xử lí tro xỉ đã khẳng định xỉ thải của Nhiệt điện Duyên Hải không thể làm vật liệu xây dựng được”, ông Trần Anh Dũng, Phó chủ tịch UBND tỉnh Trà Vinh nói.

Đoàn công tác cũng yêu cầu xem xét việc tăng công suất của các tổ máy lên 5% so với dự kiến ban đầu đã được chấp thuận chưa, ảnh hưởng ra sao đến báo cáo tác động môi trường?

Cống xả thải ngầm và ô nhiễm môi trường

Tác động tiêu cực đến môi trường không khí, môi trường nước khi phải sống trong khói bụi độc hại, những con đường ngập ngụa bụi bặm, nguồn nước bị nhiễm dầu loang, canh tác nông nghiệp gặp nhiều khó khăn, sản phẩm nông nghiệp mất giá vì bị nhiễm khói bụi… là những điều người dân Trà Vinh dọc các nhà máy đang gặp phải.

Theo ông Đào Văn Chính, Chủ tịch UBND xã Dân Thành, tình trạng ô nhiễm không khí tại khu vực không như đại diện Ban quản lý dự án Nhiệt điện 3 trình bày. “Đã có thời điểm gió đưa một lượng lớn bụi bãi thải bám vào nhà cửa, hoa mầu của người dân”, ông Chính nói.