Ngày 24/11, Thanh ra Chính phủ (TTCP) đã có thông báo kết luận thanh tra việc đầu tư xây dựng dự án Nhà máy xơ sợi Đình Vũ.

Du an xo soi Dinh Vu: TTCP chi ro trach nhiem Bo Cong thuong, lanh dao PVN, Vinatex - Anh 1

Nhà máy xơ sợi Đình Vũ. (Nguồn ảnh: Báo ảnh Việt Nam)

Theo TTCP, tháng 5/2007 Tập đoàn Dầu khí Việt Nam (PVN) và Tập đoàn Dệt may Việt Nam (Vinatex) ký thỏa thuận đầu tư dự án “Nhà máy sản xuất xơ sợi Polyeste” (Nhà máy xơ sợi Đình Vũ) và thực hiện các thủ tục pháp lý cho việc thành lập Công ty Cổ phần Hóa dầu và Xơ sợi Dầu khí (PVTex). Sau đó Vinatex ủy quyền cho PVN làm chủ đầu tư dự án.

Kết quả kiểm tra xác minh cho thấy, việc ủy quyền của Vinatex cho PVN làm chủ đầu tư là việc làm thiếu trách nhiệm trong phát triển ngành sợi, khi mà Vinatex là cổ đông có nhiều kinh nghiệm hơn PVN nhưng lại không hỗ trợ PVN thực hiện, không thực hiện đúng cam kết.

Tuy nhiên, TTCP cũng nhận định, trong chỉ đạo điều hành xây dựng dự án Nhà máy xơ sợi Đình Vũ, những sai phạm của PVTex trong quyết định dự án đầu tư, phê duyệt tổng mức đầu tư, kế hoạch đấu thầu… đều có liên quan đến chỉ đạo điều hành của PVN.

Ngoài ra, PVN còn thường xuyên thiếu chỉ đạo điều hành dẫn đến hậu quả dự án có nhiều sai phạm. Kết quả PVTex đã lỗ 1.472 tỷ và PVN phải gánh chịu toàn bộ các khoản công nợ, lỗ của dự án đã đầu tư.

Liên quan đến dự án, TTCP xác định Bộ Công thương chưa thực hiện trách nhiệm kiểm tra, giám sát việc thực hiện quy hoạch ngành, trong đó có dự án Nhà máy xơ sợi Đình Vũ.

Về thực hiện đầu tư và xây dựng dự án, TTCP xác định PVTex là chủ đầu tư nhưng trước khi phê duyệt không tổ chức thẩm định các yếu tố về hiệu quả, tính khả thi của dự án và không phê duyệt điều chỉnh dự án để đảm bảo đồng bộ với thiết kế kỹ thuật tổng thể.

PVTex còn phê duyệt tổng mức đầu tư trên cơ sở Nghị quyết của PVN, hậu quả là phê duyệt thiếu chi phí vốn lưu động trong thời gian sản xuất thử và sản xuất không ổn định. Đặc biệt đã phê duyệt tăng tổng mức đầu tư không đúng với một số khoản chi phí trị giá 38 triệu USD.

Về hiệu quả của dự án, theo TTCP với hệ số chiết khấu là 10,65% thì dự án có hiệu quả kinh tế như sau: Giá trị hiện tại ròng (NPV) là 65 triệu USD, tỉ suất thu nhập nội bộ (IRR) là 16,35%, thời gian thu hồi vốn của toàn bộ dự án là 8 năm 8 tháng và dự án đi vào kinh doanh là có lãi.

Tuy nhiên thực tế kết quả sản xuất kinh doanh của công ty từ năm 2012 đến 2014 liên tục lỗ. Theo báo cáo của PVTex, tổng lỗ lũy kế đến 31/12/2014 là 1.427 tỷ đồng.

Trong khi đó với hệ số chiết khấu 6% thì dự án có hiệu quả kinh tế như sau: NPV là 28 triệu USD. IRR là 7%, thời gian thu hồi vốn cho toàn bộ dự án là 22 năm, như vậy dự án không có hiệu quả kinh tế.

Xác định nguyên nhân dẫn đến sự việc trên, TTCP cho rằng về chủ quan, PVN, Vinatex là đại diện chủ sở hữu vốn tại PVTex nhưng chưa kịp thời xử lý những vấn đề phát sinh, có nhiều thiếu sót trong chỉ đạo, kiểm tra dẫn đến chi phí tăng cao (chi phí đào tạo 2,2 triệu USD, chi phí lãi vay 5 triệu USD, lỗ do chạy thử sản phẩm không đạt 35 triệu USD), trong khi đó lực lượng công nhân lớn (1.025 người so với 830 người như yêu cầu), nhưng trình độ kỹ thuật và kinh nghiệm vận hành còn thiếu.

Về khách quan là do thị trường tiêu thụ khó khăn, tình hình biến động giá nguyên liệu, nhiên liệu ảnh hưởng tới giá bán sản phẩm, lãi ngân hàng làm tăng chi phí…

Về trách nhiệm, TTCP xác định những thiếu sót, vi phạm trên thuộc trách nhiệm của Bộ Công thương, HĐQT, Tổng giám đốc PVN, Vinatex thời kỳ từ năm 2007 đến nay.

TTCP cũng cho rằng quá trình thực hiện đầu tư dự án Nhà máy xơ sợi Đình Vũ có dấu hiệu “Cố ý làm trái” và/hoặc “Thiếu trách nhiệm” trong việc phê duyệt dự án, lựa chọn nhà thầu, thực hiện hợp đồng với nhà thầu gây thất thoát lớn, vì vậy kiến nghị Bộ Công an tiếp nhận hồ sơ để điều tra, xử lý.

Quy mô dự án Nhà máy xơ sợi Đình Vũ gồm: Cụm phân xưởng este hóa và trùng ngưng công suất 500 tấn/ngày, dây chuyền sản xuất sơ ngắn FSF công suất 2x200 tấn/ngày, dây chuyền sản xuất DTY công suất 100 tấn/ngày. Phương án tài chính cho thấy có 30% vốn chủ sở hữu, 70% là vốn vay. Dự án đã nghiệm thu sơ bộ ngày 19/8/2013. Tại thời điểm thanh tra ngày 31/3/2015 giá trị nghiệm thu công trình là 363 triệu USD.

Nguyễn Cường