Mới đây, Bộ GTVT đã ban hành kết luận thanh tra việc chấp hành các quy định trong công tác bảo trì, nạo vét đường thủy nội địa tại Cục Đường thủy nội địa Việt Nam (ĐTNĐVN) và một số đơn vị liên quan. Qua đó, hàng loạt sai sót liên quan đến việc xây dựng quy trình bảo trì công trình đường thủy nội địa đã được phát hiện.

Sai từ khâu lập dự toán đến triển khai thi công

Qua kiểm tra công tác 8 tháng cuối năm 2016, Đoàn thanh tra cũng phát hiện đến thời điểm thanh tra, Cục ĐTNĐVN chưa duyệt điều chỉnh kế hoạch lựa chọn nhà thầu đối với gói thầu Tư vấn giám sát các dự án bảo trì, nạo vét đường thủy. Liên quan đến việc thực hiện Dự án nạo vét đảm bảo an toàn giao thông tuyến Lấp Vò-Sa Đéc và Dự án nạo vét đảm bảo ATGT bãi cạn Kinh Xà No, Đoàn thanh tra chỉ rõ sai phạm của Cục từ khâu lập thiết kế và dự toán, đến công tác triển khai thi công, nghiệm thu.

Đối với Dự án nạo vét đảm bảo an toàn giao thông tuyến kênh Thị Đội-Ô Môn đoạn km 8+000 đến km14+500, tổng mức đầu tư và giá trị hợp đồng gói thầu thi công vượt quá giá trị dự toán ngân sách được cấp; thiếu quyết định phân công nhiệm vụ cho các nhân sự thực hiện dự án, chứng chỉ hành nghề của nhân sự chủ chốt tại thời điểm thực hiện dự án. Thậm chí cơ quan quản lý cũng chưa tuân thủ đầy đủ các yêu câu cho công tác báo cáo, lập hồ sơ thiết kế, thiết kế tổ chức thi công chủ đạo.

Liên quan đến công tác lựa chọn nhà thâu thực hiện dự án, Đoàn thanh tra cũng đã phát hiện việc áp dụng hình thức chỉ định thầu để lựa chọn nhà thầu gói thầu Tư vấn giám sát và gói thầu Tư vấn lập hồ sơ mời thầu, đánh giá hồ sơ dự thầu là chưa phù hợp với thực tế. Tính toán lại giá trị gói thầu đoàn thanh tra cũng phát hiện sự chênh lệch hơn 1,7 tỷ đồng giữa giá dự toán được duyệt và giá trị kiểm tra.

Cũng trong dự án này, Đoàn thanh tra còn phát hiện việc bổ sung 4 nhân sự trong Ban Chỉ huy công trường nhưng không được Chủ đầu tư chấp thuận; một số lao động không có chứng chỉ an toàn lao động. Trang thiết bị phương tiện phục vụ thực hiện dự án thì không có tên trong các hợp đồng thuê phương tiện; công ty sử dụng tàu hút 1010CV, tàu hút 1300CV, tàu kéo 400CV, cano 115CV... không có tên trong hồ sơ dự thầu và không được chủ đầu tư chấp thuận.

Cong bo quyet dinh thanh tra Cuc Duong thuy noi dia Viet Nam - Anh 1

Kiểm tra ra nhiều vi phạm trong công tác bảo trì, nạo vét đường thủy.

Sai phạm của Cục ĐTNĐVN còn thể hiện ở việc đơn vị này có văn bản gửi các doanh nghiệp yêu cầu chấm dứt 4 hợp đồng dự án, thu hồi 11 dự án nạo vét tận thu chưa có hợp đồng, nhưng lại không có các tài liệu thể hiện nhà đầu tư Công ty TNHH Xây dựng Thương mại Hoàng Kim Việt đã chấm dứt hợp đồng dự án, đưa phương tiện, trang thiết bị ra khỏi khu vực công trường; không thực hiện nghiệm thu, bàn giao kết quả thực hiện dự án; không thực hiện yêu cầu ngân hàng xử lý đối với các Thư bảo đảm thực hiện hợp đồng dự án.

Đối với 10 công ty thực hiện dự án, Thanh tra Bộ GTVT cũng phát hiện thấy hàng loạt sai phạm xung quanh việc đăng ký, khảo sát lập hồ sơ đề xuất ký kết và thực hiện hợp đồng dự án. Nhiều công ty thực hiện dự án còn không có đề cương khảo sát địa chất, địa hình hoặc không thực hiện công tác khảo sát địa chất; áp dụng tiêu chuẩn công tác trắc địa trong xây dựng công trình đã không được sử dụng; thiếu các số liệu đo khảo sát hiện trường; không có trắc dọc địa chất khu vực dự án và sơ đồ vị trí khoan trên binh đồ.

Chính từ việc quản lý thiếu chặt chẽ đã dẫn đến tình trạng hợp đồng ký một đằng, thực hiện một nẻo. Đơn cử như trong hơp đồng của Công ty TNHH My Hương thiếu các đoạn cạn từ km 43+000 đến km43+800; km44+500 đến km 45+500 đã được Bộ GTVT chấp thuận, nhưng đơn vị này lại thực hiện dự án tại các đoạn cạn từ km44+175 đến km44+4000; từ km47+025 đến km47+650, là những nơi không được Bộ GTVT và Cục ĐTNĐVN chấp thuận.

Công ty cổ phần An Điền phát giao công ty khác thực hiện thi công dự án nạo vét duy tu luồng đường thủy nội địa quốc gia trên nhánh Cù Lao Long Khánh từ km0+500 đến km3+500 nhưng chưa báo cáo và chưa được Cục Đường thủy chấp thuận.

Chấm dứt các dự án có tồn tại, sai sót

Kết luận của Đoàn thanh tra cũng chỉ ra rằng, dưới tác động của kinh té thị trường, các nhà đầu tư luôn tối đa hóa lợi nhuận trong việc tận thu sản phẩm; nên chỉ quan tâm đến viêc nạo vét tại những vị trí có cát, sỏi để có thể tận thu.

Nguy hiểm hơn, đó là vấn đề bảo đảm an toàn giao thông, an toàn lao động, phòng cháy chữa cháy trong quá trình thực hiện dự án chưa được các công ty thực hiện dự án quan tâm. Chỉ trong thời gian ngắn thanh tra, đoàn công tác đã phát hiện có tới 5/10 công ty chưa lập hoặc chưa thực hiện đúng phương án đảm bảo an toàn giao thông do cơ quan quản lý đường thủy nội địa phê duyệt. Có tới 9/10 công ty không lập, không thực hiện phương án an toàn lao động, phòng cháy chữa cháy.

Đoàn thanh tra cũng phát hiện nhiều trường hợp số lượng và chủng loại phương tiện thi công tại thời điểm thanh tra không đủ so với hợp đồng. Đa số các phương tiện, thiết bị thi công do công ty thuê của các chủ phương tiện; các phương tiện không lắp đặt hệ thống giám sát nạo vét; nhiều phương tiện còn không có cả đăng ký, giấy chứng nhận an toàn kỹ thuật hoặc giấy chứng nhận an toàn kỹ thuật và bảo vệ môi trường đã hết hạn.

Từ những bất cập trên, Thứ trưởng Bộ GTVT Nguyễn Ngọc Đông yêu cầu Cục ĐTNĐVN kiểm điểm, xử lý trách nhiệm đối với tập thể, cá nhân đã để xảy ra sai sót, tồn tại trong thực hiện việc quản lý bảo trì đường thủy nội địa và trong quản lý giám sát, thực hiện các dự án nạo vét kết hợp tận thu sản phẩm. Chấm dứt việc thực hiện hợp đồng đối với dự án có tồn tại, sai sót trong việc ký hợp đồng; dừng thi công đối với các dự án không bảo đảm điều kiện thi công; xử phạt vi phạm theo quy định.

Về xử lý tài chính, kết luận thanh tra cũng yêu cầu thu hồi hơn 900 triệu đồng tiền công tác bảo trì đường thủy nội địa quốc gia 9 tháng cuối năm 2015 do các công ty cổ phần quản lý bảo trì đường thủy nội địa 10, 11, 12, 13, 14 và 15 thực hiện. Giảm trừ giá trị dự toán duyệt do áp sai định mức, sử dụng thiết bị quá lớn, áp giá nhiên liệu không đúng thời điểm phê duyệt là 4,7 tỷ đồng.

Bên cạnh đó, Thứ trưởng cũng giao Vụ Kết cấu hạ tầng giao thông nghiên cứu thay thế hình thức thẩm định lựa chọn nhà đầu tư bằng hình thức đấu thầu, xây dựng hồ sơ mời thầu phù hợp với quy mô dự án; nghiên cứu bỏ quy định cho phép nhà đầu tư đề xuất vị trí nạo vét để ngăn ngừa tình trạng nhà đầu tư đề xuất dự án nạo vét tại nơi có nhiều tài nguyên nhưng không cần thiết và cấp bách để nạo vét luồng, tuyến và cơ quan nhà nước vẫn chấp thuận (lợi dụng chủ trương nạo vét để khai thác cát)...

Phạm Huyền