Phía sau những công trình độc đáo của dinh Thầy Thím là câu chuyện cảm động về lối sống nhân ái, đạo nghĩa của cặp vợ chồng đạo sĩ thần thông...

Truyen thuyet cam dong ve dinh Thay Thim noi tieng troi Nam - Anh 1

Tọa lạc tại xã Tân Tiến, thị xã La Gi, dinh Thầy Thím, là một địa điểm tâm linh nổi tiếng của tỉnh Bình Thuận và khu vực Nam Trung Bộ.

Truyen thuyet cam dong ve dinh Thay Thim noi tieng troi Nam - Anh 2

Được xây dựng vào năm 1879, dinh có dạng kiến trúc như một ngôi đình làng bao gồm nhiều công trình, như: Tam quan, Võ ca, chính điện, nhà thờ Tiền hiền, nhà thờ Hậu hiền, miếu ông Hổ, miếu Thành hoàng...

Truyen thuyet cam dong ve dinh Thay Thim noi tieng troi Nam - Anh 3

Các công trình kiến trúc với nghệ thuật điêu khắc chạm trổ và các trang trí nội thất của dinh Thầy Thím thể hiện rõ nét kiểu cách kiến trúc cung đình thời nhà Nguyễn.

Truyen thuyet cam dong ve dinh Thay Thim noi tieng troi Nam - Anh 4

Tuy vậy, vượt lên những công trình độc đáo ấy là những giá trị văn hóa phi vật thể sâu sắc. Đó là câu chuyện về lối sống nhân ái, đạo nghĩa của Thầy Thím - vị Thần được thờ trong dinh.

Truyen thuyet cam dong ve dinh Thay Thim noi tieng troi Nam - Anh 5

Thầy Thím thực chất là tên gọi kép của một vợ chồng đạo sĩ (chồng là Thầy, vợ là Thím) có nhiều công đức đối với địa phương. Theo truyền thuyết, Thầy sinh vào đầu thời Gia Long. Thuở thiếu thời, Thầy vừa cần mẫn dùi mài kinh sử, vừa tầm sư học đạo, nuôi chí giúp đời. Việc lớn chưa thành thì Thầy gặp đại tang, Cha, Mẹ cùng lúc qua đời. Là người hiếu thảo, Thầy ở lại quê nhà cùng Thím chịu tang Cha, Mẹ, sống kham khổ.

Truyen thuyet cam dong ve dinh Thay Thim noi tieng troi Nam - Anh 6

Làng quê Thầy Thím nhiều năm liền hạn hán, mất mùa, đời sống của nhân dân cơ cực, cơm không đủ no, nước không đủ uống. Động lòng trước nổi khốn khổ của dân, Thầy lập đàn khấn nguyện. Trời đang trong xanh bỗng sấm chuyển ầm ầm, mưa như trút nước, cây cỏ hồi sinh. Từ đó, Thầy nổi danh là một đạo sĩ có tài, dùng phép thuật của mình để cứu giúp dân lành.

Truyen thuyet cam dong ve dinh Thay Thim noi tieng troi Nam - Anh 7

Một lần trong ngày hội đầu năm, dân làng mơ ước có một mái đình khang trang như làng bên. Đêm hôm ấy, gió mưa dữ dội, chớp giật rung chuyển cả đất trời. Khi trời yên, đất lặng, mọi người thấy ngôi đình mới tọa lạc ngay giữa làng thay ngôi đình dột nát cũ. Niềm vui chưa được bao lâu, thì làng bên cấp báo về triều đình tố cáo Thầy dùng phép đánh cắp đình, âm mưu gây bạo loạn...

Truyen thuyet cam dong ve dinh Thay Thim noi tieng troi Nam - Anh 8

Nhà vua nghiêm trị Thầy ở mức cao nhất. Song, cảm thông trước khí khái quân tử, vua gia ân cho Thầy được chọn trong ba tội hình: xử trảm, uống thuốc độc hoặc tự thắt cổ. Thầy xin một tấm lụa đào và chọn hình thức sau cùng. Kỳ lạ thay, khi tấm lụa đào đến tay Thầy bỗng biến thành rồng nâng Thầy và Thím bay về phương Nam…

Truyen thuyet cam dong ve dinh Thay Thim noi tieng troi Nam - Anh 9

Từ đó, Thầy Thím cư ngụ tại làng Tam Tân (nay là xã Tân Tiến, thị xã La Gi, tỉnh Bình Thuận). Lúc đầu, Thầy Thím ở trọ nhà ông Hộ Hai, làm các nghề đốn củi, đóng ghe, bốc thuốc chữa bệnh. Lúc nào bên Thầy cũng có quả bầu khô. Một hôm, Thầy quên đem theo chiếc bầu, chủ nhà tò mò lấy ra xem, bỗng lửa phụt ra thiêu trụi cả căn nhà. Sau khi làm lại căn nhà mới cho ông Hộ Hai, Thầy Thím vào ở hẳn trong rừng sâu gần Bàu Cái.

Truyen thuyet cam dong ve dinh Thay Thim noi tieng troi Nam - Anh 10

Thế nhưng, càng ở xa dân cư, danh tiếng của Thầy càng lan rộng, Thầy nhận đóng ghe cho ngư dân và giao rất đúng hẹn. Quanh khu rừng vang lên tiếng đục đẽo cả ngày, nhưng chưa bao giờ người ta thấy được một người giúp việc. Từ cánh rừng nơi Thầy đóng ghe ra đến biển dài hơn 3km có mạch nước nhỏ đổ ra biển, dân địa phương tương truyền đó là dòng nước Thầy dùng gậy tạo ra để đưa ghe ra biển.

Truyen thuyet cam dong ve dinh Thay Thim noi tieng troi Nam - Anh 11

Còn nhiều câu chuyện về lòng nhân ái của Thầy như trừng phạt bọn buôn gạo lợi dụng năm mất mùa bóp chẹt dân nghèo, cứu giúp dân chài trong cơn sóng to gió dữ… Không dừng lại ở đó, Thầy còn cảm hóa cả thú rừng vốn là nỗi nơm nớp lo sợ của nhiều người khi buổi đầu khai phá thiên nhiên hoang dã.

Truyen thuyet cam dong ve dinh Thay Thim noi tieng troi Nam - Anh 12

Một ngày mùa thu, được tin Thầy Thím qua đời, dân làng loan báo tin buồn, vội vã vào đến nơi, thì thấy hai ngôi mộ bằng cát trắng phau được thú rừng vun đắp thành mộ ở gần nơi Thầy Thím tạ thế. Hằng năm, cứ đến mùng năm tháng giêng âm lịch, người ta thấy có đôi Bạch – Hắc Hổ thường xuyên về tảo mộ, phủ phục gần đó canh gác cho ngôi mộ.

Truyen thuyet cam dong ve dinh Thay Thim noi tieng troi Nam - Anh 13

Tỏ lòng nhớ công đức của Thầy – Thím, nhân dân địa phương chung sức lập dinh ở khu rừng Bàu Cái gần nơi hai người tạ thế, lấy ngày 15/9 âm lịch hằng năm là ngày lễ tế thu Thầy – Thím. Nghĩa cử Thầy – Thím được dân gian lưu truyền rộng rãi. Đến đời Vua Thành Thái năm thứ 18, nhà Vua đã xem xét lại án xử trước đây và ban sắc phong cho Thầy – Thím là “Chí Đức Tiên Sinh, Chí Đức Nương Nương Tôn Thần”.

Truyen thuyet cam dong ve dinh Thay Thim noi tieng troi Nam - Anh 14

Có thể nói, những câu chuyện thần thoại về Thầy Thím đã cho thấy tinh thần đề cao lẽ phải, sự công bằng và chuẩn mực của xã hội, góp phần giáo dục truyền thống, nhân cách và lối sống tốt đẹp cho mọi thế hệ, giữ gìn nét thuần phong mỹ tục lâu đời của dân tộc.

Truyen thuyet cam dong ve dinh Thay Thim noi tieng troi Nam - Anh 15

Ngày nay, dinh Thầy Thím là một trong những địa danh thu hút nhiều du khách ghé thăm nhất của tỉnh Bình Thuận. Công trình cũng đã được công nhận là Di tích kiến trúc nghệ thuật cấp Quốc gia vào năm 1997.