Theo đánh giá của Phó Chủ tịch Tổng LĐLĐVN Mai Đức Chính, trong những năm qua, nhất là từ khi Luật Bảo hiểm xã hội có hiệu lực thi hành đến nay, các cấp CĐ đã có nhiều cố gắng, nỗ lực trong tuyên truyền, phổ biến chính sách pháp luật BHXH cho NLĐ.

Tuy nhiên, trong quá trình thực hiện NLĐ vẫn còn gặp nhiều khó khăn, vướng mắc.

Công đoàn tổ chức tuyên truyền pháp luật cho CNLĐ dưới nhiều hình thức. Ảnh: Lê Khánh

Mới có 36 LĐLĐ và BHXH tỉnh, thành phố có quy chế phối hợp

Đoàn Chủ tịch Tổng LĐLĐVN đã quan tâm chỉ đạo LĐLĐ các tỉnh, TP, CĐ ngành T.Ư, CĐ TCty trực thuộc Tổng LĐLĐVN tăng cường công tác tuyên truyền, phổ biến chính sách, pháp luật về BHXH, BHYT cho CBCĐ và NLĐ; cập nhật và hoàn thiện các tài liệu về chính sách BHXH, BHYT để cung cấp cho CĐCS.

Đặc biệt chỉ đạo các cấp CĐ quan tâm tập hợp, phản ánh các ý kiến của NLĐ về những khó khăn, vướng mắc trong quá trình triển khai thực hiện Luật BHXH, BHYT để kịp thời kiến nghị với các cơ quan quản lý nhà nước có thẩm quyền sửa đổi, bổ sung cho phù hợp thực tế.

Bằng việc chủ động phối hợp với cơ quan BHXH trên địa bàn để tuyên truyền và kiểm tra, giám sát đồng cấp việc thực hiện chính sách BHXH, các cấp CĐ triển khai hiệu quả việc tuyên truyền, phổ biến pháp luật BHXH. Đến nay mới có 36 LĐLĐ và BHXH tỉnh, TP đã ban hành được quy chế phối hợp trong việc thực hiện chính sách BHXH, BHYT; tổ chức nâng cao hiểu biết của CB CĐCS và NLĐ về chính sách BHXH, BHYT...

Thông qua những hoạt động này không chỉ NLĐ được hiểu biết về quyền lợi mà bản thân mỗi CBCĐ được trau dồi, chia sẻ kinh nghiệm nhằm nâng cao hơn nữa năng lực, vai trò hoạt động CĐ trong lĩnh vực BHXH cũng như việc chăm lo bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp về BHXH của NLĐ.

Những thắc mắc từ phía người lao động

Một trong những thắc mắc của NLĐ mà CB CĐCS nắm được là về quy trình, thủ tục, hồ sơ thực hiện BH thất nghiệp (TN). Theo ông Lê Quang Trung – Phó Cục trưởng Cục Việc làm (Bộ LĐTBXH), tính đến hết ngày 20.9.2011 số người đăng ký TN là 271.468 người; số người TN đã nộp hồ sơ hưởng BHTN là 235.715; số người đã có quyết định hưởng BHTN là 222.112; số người được tư vấn giới thiệu việc làm là 136.103.

Theo báo cáo của BHXHVN năm 2010 đã chi trả trợ cấp TN cho 132.747 người với kinh phí là 391,65 tỉ đồng, kể cả chi hỗ trợ học nghề và hỗ trợ tìm việc làm thì số tiền là 435,786 tỉ đồng. Riêng trong 7 tháng đầu năm 2011, số tiền chi của BHTN là 524 tỉ đồng.

Qua quá trình triển khai BHTN, ông Lê Quang Trung đưa ra nhận xét đối với chế độ trợ cấp thất nghiệp, mức hỗ trợ học nghề thấp và thời gian ngắn nên sẽ rất khó khăn cho NLĐ. Thời gian NLĐ mất việc đến ngày được hưởng trợ cấp TN thì không được hưởng BHYT và không có chế độ mai táng phí đối với những NLĐ bị chết trong thời gian hưởng trợ cấp thất nghiệp.

Còn theo tập hợp ý kiến từ NLĐ của các CBCĐ thì có những thắc mắc như có thể ủy quyền cho người khác nhận hộ trợ cấp TN được không, hay có thể chuyển đổi BHTN từ địa phương này sang địa phương khác được không. Đặc biệt, rất nhiều NLĐ có ý kiến quy định NLĐ hằng tháng phải tìm đến trung tâm giới thiệu việc làm để khai báo tình hình tìm việc rất nhiêu khê. Tuy nhiên đây đã là quy định, chỉ trừ những trường hợp bất khả kháng. Nhưng NLĐ cũng đưa ra hình thức gọi điện để khai báo.

Theo thạc sĩ Hồ Thị Kim Ngân – Ban Chính sách pháp luật Tổng LĐLĐVN, nhóm ý kiến của NLĐ ở Vĩnh Phúc gần đây có đưa ra thực trạng DN chấm dứt HĐ mà vẫn nợ BHXH nên BHXH không chốt sổ.

Trong lúc đó, NLĐ tìm việc mới nhưng không có sổ để nộp tiếp. Bên cạnh đó là việc nhiều DN không sử dụng 2% (BHXH) để lại để DN chi cho NLĐ ốm đau, thai sản. Điều này gây khó khăn và thiệt thòi cho NLĐ. Cũng từ ý kiến của NLĐ, trước thực trạng nợ BHXH hiện nay, có nhiều kiến nghị phải công khai thời điểm đóng BHXH, có nghĩa phải dán công khai tờ khai DN đóng BHXH hàng kỳ để NLĐ được đối chiếu việc DN có đóng BHXH hay không.

Kiều Vũ