Nhiều học giả và viện nghiên cứu của Nga đã thực hiện công trình nghiên cứu về Biển Đông sau phán quyết của Tòa trọng tài quốc tế ở PCA, La Hay.

Ngày 7/10, tại Học Viện Phương Đông, thuộc Viện Hàn lâm Khoa học Nga diễn ra cuộc hội thảo với chủ đề “Tình hình ở Biển Đông sau phán quyết của Tòa Trọng tài quốc tế” với sự tham dự của nhiều nhà khoa học chuyên về khu vực châu Á – TBD.

Nga to chuc Hoi thao ve Bien Dong sau phan quyet Toa trong tai quoc te - Anh 1

Hội thảo khoa học về Biển Đông tại Viện Phương Đông.

Việc Tòa Trọng tài Quốc tế (PCA) , ngày 12/7 vừa qua ra phán quyết cuối cùng về vụ Philippines kiện yêu sách chủ quyền của Trung Quốc trên Biển Đông sau hơn 3 năm thụ lý, nêu rõ Trung Quốc không có quyền lịch sử ở Biển Đông, khiến dư luận quốc tế rất quan tâm và không ít cơ quan nghiên cứu đã “vào cuộc” với nhiều công trình nghiên cứu, nhiều cuộc hội thảo đã được tổ chức liên tục trong những ngày gần đây.

Cuộc hội thảo khoa học giữa các học giả thuộc các viện nghiên cứu về khu vực châu Á nói riêng, phương Đông nói chung tại Viện Phương Đông học, thuộc Viện Hàn lâm Khoa học Nga cũng lấy chủ đề là “Tình hình Biển Đông sau phán quyết của Tòa Trọng tài Quốc tế ở La Hay”.

Cuộc hội thảo được chia thành 2 phiên với những bài tham luận được nghiên cứu kỹ lưỡng tình hình khu vực. Các tham luận tại Hội thảo đều đặt ra và phân tích những vấn đề như: thay đổi tình hình chính trị trong khu vực sau phán quyết; liệu có hướng giải quyết xung đột; liệu có phức tạp thêm tình hình biển Đông. Rồi thái độ của thế giới đối với phán quyết này: quốc gia nào ủng hộ, quốc gia nào không và có hay không một xu hướng chung của dư luận xã hội đối với phán quyết này; quan điểm của Nga thế nào khi Nga luôn ủng hộ và phát triển các quan hệ hợp tác với Việt Nam và các nước ASEAN v.v...

Trong tham luận của mình nhan đề “Phản ứng của cộng đồng thế giới đối với quyết định của tòa án và những triển vọng giải quyết xung đột ở Biển Đông”, Tiến sỹ Khoa học Lịch sử Dmitri Mosyakov đã đề cập hầu hết những khía cạnh, những vấn đề đặt ra và khẳng định, sau phán quyết thì tình hình có dấu hiệu cải thiện khi các quốc gia đều thể hiện mong muốn tiến hành đàm phán và tìm kiếm thỏa hiệp.

Nghiên cứu những phản ứng đối với phán quyết, Tiến sỹ Mosyakov cho rằng, các nước có phần kiềm chế hơn. Tiến sỹ Mosyakov nói: “Có thể thấy một tình hình rất đáng mừng khi các quốc gia trực tiếp liên quan xung đột này đều kiềm chế, còn những quốc gia không trực tiếp liên quan như Nhật bản, Australia, Mỹ đều ra những tuyên bố rằng, nhất định phải thực hiện phán quyết của tòa. Nhìn chung, tất cả đều mong muốn giải quyết tranh chấp ở Biển Đông bằng con đường hòa bình. Trung Quốc không muốn đơn độc, đi ngược lại quan điểm của cộng đồng thế giới cũng tuyên bố mong muốn tìm kiếm biện pháp hòa bình để giải quyết xung đột”.

Nói về quan điểm của Nga, ông Mosyakov khẳng định, Nga hoàn toàn giữ quan điểm trung lập trong việc lập lại ổn định trong khu vực.

Nga to chuc Hoi thao ve Bien Dong sau phan quyet Toa trong tai quoc te - Anh 2

Tiến sỹ Lokshin với tham luận tại Hội thảo.

Tham luận của Tiến sỹ Grigori Lokshin, Chuyên gia của Trung tâm Nghiên cứu Việt Nam và ASEAN, Viện Viễn Đông, thuộc Viện Hàn lâm Khoa học Nga, nhan đề “Phán quyết của Tòa Trọng tài La Hay, ý nghĩa và tác động”, vẫn kiên định một lập trường: yêu sách “đường lưỡi bò” (đường 9 đoạn) của Trung Quốc là hoàn toàn phi lý và nhấn mạnh: “Không có bằng cứ nào để Trung Quốc có quyền kiểm soát vùng nước Biển Đông”.

Nga to chuc Hoi thao ve Bien Dong sau phan quyet Toa trong tai quoc te - Anh 3

Nữ học giả Nga với tham luận về Biển Đông.

Ông Lokshin cho rằng, thật phi lý khi Trung Quốc không ngừng đưa ra “quyền lịch sử”. Ông cũng dẫn ra ý kiến cho rằng, phán quyết của Tòa án giúp cho không chỉ là Philippines mà còn là các quốc gia khác cũng có lợi ích ở Biển Đông, trong đó có Indonesiia, Malaysia và Việt Nam.

Ông nói: “Nếu đường chín đoạn của Trung Quốc bị cho là phi lý trong quan hệ đối với Philippines thì nó cũng không có giá trị pháp lý trong quan hệ với cả các quốc gia khác và nhìn chung là với cả các quốc gia trong cộng đồng quốc tế”.

Các tham luận khác cũng đề cập rất nhiều khía cạnh khác nhau và vai trò của các quốc gia trong khu vực nhằm giải quyết tranh chấp, xung đột. Đặc biệt, ASEAN và những vấn đề biển Đông cũng được đề cập nhiều.

Tiến sỹ Kanaev có tham luận nhan đề “ASEAN và phán quyết quốc tế về vấn đề Biển Đông: Thách thức và Triển vọng”; Học giả Gladtrenko có tham luận nhan đề “Về triển vọng của giải pháp tiếp cận của ASEAN nhằm ổn định lại tình hình ở Biển Đông”; Học giả Koldunova thì có tham luận nhan đề “Phán quyết của Tòa trọng tài quốc tế ở La Hay: Tác động đối với ASEAN và các hệ thống an ninh khu vực”; Tiến sỹ Vladimir Kolotov, giảng viên Trường Đại học Tổng hợp Quốc gia Sanh Peterburg có tham luận “Luật pháp Quốc tế và sự cạnh tranh địa chính trị ở Biển Đông”; Tiến sỹ Phomitreva với tham luận nhan đề “Những khó khăn của đồng thuận về vấn đề Biển Đông (ví dụ là các quốc gia không liên quan trực tiếp Lào, Thái Lan, Campuchia )”…

Những người tham dự Hội thảo cũng rất quan tâm đến những vấn đề được nêu trong tham luận của Tiến sỹ Kolotov, trong đó xem xét vấn đề đối đầu địa chính trị ở Biển Đông và ở Đông Á, nói chung; tham luận của học giả Gudev phân tích những lợi ích của Nga xuất phát từ nảy sinh phức tạp sau khi phán quyết của tòa Trọng tài La Hay.

Kết luận cuối cùng được đưa ra qua các tham luận và ý kiến trao đổi của nhiều người tham dự là hiện tại, các giải pháp của Tòa trọng tài La Hay cho thấy tình hình trong khu vực là tích cực. Những tuyên bố mang tính dàn hòa của Trung Quốc về việc sẵn sàng tiến hành đàm phán, đàm phán giữa đại diện Trung Quốc với đại diện phía Philippines tại Hong Kong, rồi các tuyên bố của tổng thống mới của Philippines về khả năng thỏa hiệp với Trung Quốc… cho thấy những dấu hiệu khả quan./.

Điệp Anh/VOV-Moscow