Vì nó có vai trò rất quan trọng đối với công cuộc xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, bảo vệ an ninh, chủ quyền và toàn vẹn lãnh thổ của nước ta...

Ngày 5/11, tại Hà Nội, Hội đồng chức danh giáo sư nhà nước đã tổ chức lễ công bố quyết định và trao chứng nhận đạt tiêu chuẩn chức danh giáo sư, phó giáo sư năm 2016.

Theo GS.TSKH Trần Văn Nhung - Tổng thư ký Hội đồng chức danh giáo sư nhà nước cho biết, năm 2016 cả nước có 931 ứng viên chức danh giáo sư, phó giáo sư.

Sau xét tuyển ở 3 cấp hội đồng, có 65 giáo sư và 638 phó giáo sư (cao nhất trong các năm 2010-2015) đủ tiêu chuẩn. Trong đó, 6 người dân tộc thiểu số, 6 nữ giáo sư và 189 nữ phó giáo sư.

Số lượng công bố khoa học quốc tế của các Giáo sư, Phó giáo sư năm 2016 là 2.431 bài báo (thuộc hệ thống ISI và Scopus), chiếm chưa tới 10% tổng số bài báo khoa học được tính điểm xét tiêu chuẩn của các Giáo sư, Phó giáo sư năm nay (24.446 bài).

Luc can thiet, ta co duoc bai bao nao bang tieng Anh de bao ve quoc gia? - Anh 1

GS.TSKH Trần Văn Nhung - Tổng thư ký Hội đồng chức danh giáo sư nhà nước (Ảnh: Lê Văn)

Theo GS Trần Văn Nhung, đây là năm đầu tiên Hội đồng Chức danh giáo sư Nhà nước có thống kê số lượng công bố quốc tế ISI, Scopus của 28 Hội đồng chức danh Giáo sư ngành/liên ngành.

Theo đó, có 2 trên 28 hội đồng ngành có 100% ứng viên Giáo sư và Phó giáo sư có bài báo ISI, Scopus là ngành Cơ học và ngành Vật lý.

Ngành Cơ học năm nay có 1 Giáo sư và 4 Phó giáo sư còn ngành Vật lí năm nay có 5 Giáo sư và 18 Phó giáo sư.

Trong khi đó, có 4 hội đồng ngành, 100% ứng viên Phó giáo sư có bài báo ISI, Scopus là ngành Cơ học, công nghệ thông tin, Toán học và Vật lý.

Có 10 hội đồng ngành, 100% ứng viên Giáo sư có bài báo ISI, Scopus: Chăn nuôi-Thú y-Thủy sản, Cơ học, Điện-Điện tử-Tự động hóa, Hóa học-Công nghệ thực phẩm, Khoa học trái đất-Mỏ, Luyện kim, Nông nghiệp-Lâm nghiệp, Sinh học, Sử học-Khảo cổ học-Dân tộc học và Vật lý.

Có 4 trên 28 hội đồng ngành không có công bố quốc tế là Khoa học An ninh, Khoa học quân sự, Văn học và Văn hóa-Nghệ thuật-Thể dục thể thao.

Cũng theo thống kê của Hội đồng chức danh giáo sư Nhà nước, năm nay Giáo sư trẻ nhất là TS.Trần Đình Thắng, ngành Hóa học, Trường Đại học Vinh có 75 bài báo quốc tế SCI và SCIE và tham gia biên tập hai tạp chí quốc tế có uy tín.

Giáo sư Sử học Phạm Quang Minh, Hiệu trưởng Trường Đại học Khoa học xã hội và nhân văn (Đại học Quốc gia Hà Nội) cũng có 10 công bố quốc tế, trong đó có 4 bài ISI và Scopus.

Phó giáo sư trẻ nhất năm 2016, TS.Trần Xuân Bách năm nay 32 tuổi, công tác tại Trường Đại học Y Hà Nội có 50 bài báo quốc tế SCI, SCIE, SSCI và Scoupus đồng thời TS.Bách tham gia biên tập 2 tạp chí quốc tế có uy tín.

Giáo sư được xét đặc cách năm nay là TS.Đào Văn Lập, Trường Đại học Công nghệ Swinburne, Úc, ngành Vật lý cũng có tới 110 bài báo đăng trên các tạp chí quốc tế có uy tín.

Việt Nam chưa có trường đại học nào có tạp chí khoa học riêng được kể tên trong ISI hoặc Scopus

Giáo sư Trần Văn Nhung cho biết, trong số 356 tạp chí khoa học của cả nước được Hội đồng chức danh giáo sư Nhà nước xem xét, tính điểm các bài báo hiện nay, mới chỉ có 1 tạp chí ISI và 2 Scopus của Viện Hàn lâm Khoa học & Công nghệ Việt Nam và Hội Toán học Việt Nam. Chưa có một trường đại học nào của nước ta có tạp chí khoa học riêng của mình (hoặc phối hợp đại học) được kể đến trong ISI hoặc Scopus.

Trong tổng số 356 tạp chí, mới chỉ có 6,7% bằng tiếng Anh. Hai tạp chí khoa học của trường Đại học Kinh tế quốc dân và Đại học kinh tế TP.Hồ Chí Minh đã được xếp vào Danh mục trích dẫn ASEAN (ACI, Asean Citation Index).

Giáo sư Trần Văn Nhung khẳng định: “Nhìn chung, chất lượng khoa học của các tạp chí Việt Nam còn thấp so với khu vực và thế giới”.

Giáo sư Trần Văn Nhung cũng cho biết, Hội đồng chức danh giáo sư Nhà nước sẽ sớm xây dựng VCI (Vietnam Citation Index) để có cơ sở khoa học chính xác đánh giá, xếp loại và tính điểm các bài báo khoa học được đăng trên các tạp chí Việt Nam.

"Cần phải rất nghiêm túc và quyết liệt trong việc này thì mới hy vọng bước đầu có được một ít tạp chí khoa học của Việt Nam có chất lượng, góp phần phát triển khoa học, giáo dục và kinh tế nước nhà, được khu vực và thế giới tôn trọng, trích dẫn.

Cần củng cố và xuất bản thêm báo, tạp chí khoa học, sách và các tài liệu tuyên truyền đại chúng bằng các thứ tiếng quốc tế, đặc biệt là tiếng Anh, để thông tin và trao đổi với thế giới, nhất là trong các lĩnh vực khoa học xã hội và nhân văn.

Vì nó có vai trò rất quan trọng đối với công cuộc xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, bảo vệ an ninh, chủ quyền và toàn vẹn lãnh thổ của nước ta, nhất là khi có những can thiệp thô bạo của nước ngoài, bất chấp luật pháp quốc tế trên biển Đông" – Giáo sư Nhung nhấn mạnh.

Giáo sư Trần Văn Nhung nêu câu hỏi: "Thử hỏi trong những thời khắc thử thách khốc liệt trên Biển Đông, chúng ta đã có được bao nhiêu bài báo khoa học và bao nhiêu bài viết, bài nói đại chúng bằng tiếng Anh trên các diễn đàn khu vực và quốc tế để bảo vệ chân lý và toàn vẹn lãnh thổ quốc gia?".

Chính vì vậy, theo Giáo sư Nhung, chúng ta cần chú ý tăng cường và sử dụng nhiều hơn nữa “sức mạnh mềm” của các nhà khoa học Việt Nam và báo chí trên trường quốc tế.

Nếu để ý đến hàng trăm báo chí, đài phát thanh và truyền hình hàng ngày bằng tiếng Anh rầm rộ ở Đông Bắc Á và trên thế giới, chúng ta ở trong nước và người Việt Nam ở nước ngoài biết mình cần phải làm gì.

Thùy Linh