Cái lạnh tái tê ở miền Đông Bắc ngấm vào da thịt, nhâm nhi bên tách trà nóng của một ngày đầu năm mới, Trung úy Phạm Thanh Tuấn, trinh sát hình sự của Đội CSĐT tội phạm về TTXH, Công an TP Hạ Long, tỉnh Quảng Ninh kể cho chúng tôi nghe về quá trình truy tìm tung tích của tên tội phạm lẩn trốn cách đây 19 năm. Kỳ công truy tìm, gian nan vượt hơn 1.000 cây số mới truy bắt được hắn, đó là một niềm vui và động lực to lớn với các trinh sát hình sự trong những ngày đầu xuân mới.

Ngồi trước mặt chúng tôi là đối tượng mà các anh vừa bắt giữ và dẫn giải hơn 1.000km trở về. Hắn là Tô Văn Quỳnh, 52 tuổi, trú tại thôn Đông Thành, xã Đông Ngũ, huyện Tiên Yên, tỉnh Quảng Ninh. Năm 1995 Quỳnh bị truy nã về tội cưỡng đoạt tài sản, theo Quyết định số 774 ngày 10/7/1995 của Phòng Cảnh sát hình sự Công an tỉnh Quảng Ninh. 19 năm trốn chui trốn lủi, sống xa quê hương, nhưng trên gương mặt và qua lời khai của con người này thì chúng tôi cảm nhận anh ta còn lưu giữ chút gì đó chất phác. Hai tay nắm lấy nhau, gương mặt Quỳnh phảng phất nét buồn, anh ta vẫn chưa thể tin được rằng, sau ngần ấy năm sống biệt tích, đã xây dựng một mái ấm gia đình nhưng cuối cùng vẫn bị phát hiện.

Trung úy Phạm Thanh Tuấn kể, khi lật lại hồ sơ của tên tội phạm này, các trinh sát đều thấy rất ít thông tin. Ảnh của Quỳnh trong lệnh truy nã đã cũ, nhận dạng không có gì đặc biệt. Hàng xóm cũng không ai còn nhớ mặt của hắn. Trong suốt quá trình lẩn trốn, Quỳnh không liên lạc với gia đình. Việc truy tìm dấu vết của hắn là cực kỳ khó khăn. Tìm hắn ở đâu sau ngần ấy năm không có tin tức? Trong quá trình xác minh, dù một chi tiết nhỏ nhất liên quan tới tên tội phạm cũng khiến các trinh sát thấy quý báu và không thể bỏ qua.

Ở cuộc truy tìm này, sự kiên trì đã giúp các anh bắt đầu lần được đầu mối duy nhất, đó là một người cùng quê với Quỳnh đi làm ăn ở TP Hồ Chí Minh có gặp anh ta một lần. Nơi ở của Quỳnh dần hé mở khi bằng các biện pháp nghiệp vụ, trinh sát đã khoanh vùng và xác định được đối tượng đang lẩn trốn tại TP Hồ Chí Minh. Tuy nhiên, hắn ở đâu giữa TP Hồ Chí Minh đông đúc như vậy? Theo thông tin mà trinh sát nhận được thì tại phường Bình Hưng Hòa A, quận Tân Bình, thành phố Hồ Chí Minh có một người tên là Tô Văn Huỳnh, làm nghề phu hồ, tạm trú đã khá lâu. Tô Văn Huỳnh và Tô Văn Quỳnh có phải là một hay không thì vẫn còn là một ẩn số.

Tô Văn Quỳnh đang khai trước cơ quan điều tra.

Dưới sự chỉ đạo của lãnh đạo Công an TP, một tổ công tác do Trung úy Phạm Thanh Tuấn làm Tổ trưởng lên đường. Phường Bình Hưng Hòa A có hơn 80 nghìn nhân khẩu, chủ yếu là người tứ xứ đổ về, trong đó dân Bắc chiếm đa số. Mật độ trung bình của dân cư ở khu vực này trên 17 nghìn người/km2. Để truy tìm một con người cụ thể chỉ với đặc điểm nhận dạng là tấm ảnh mờ nhạt quả là một việc cực kỳ khó khăn. Bốn ngày đêm với biết bao công sức, cuối cùng các anh cũng lần tìm được người có tên Tô Văn Huỳnh.

Từ khi trốn lệnh truy nã, tên Quỳnh sống chui sống lủi ở khắp các tỉnh Tây Nguyên. Sau này hắn về TP Hồ Chí Minh làm nghề phụ hồ nhưng không dám ở nơi nào lâu. Tại đây hắn đã lấy vợ, sinh 2 con trai và tạm trú ở khu vực đông đúc dân nhập cư để trốn tránh. Cuộc sống cứ thế trôi đi, Quỳnh đã tạm quên cái án phải trả, dù đôi lúc anh ta cũng chợt lạnh sống lưng khi nghĩ về nó. 19 năm trôi qua trong bình lặng, Quỳnh ngỡ mọi việc đã rơi vào quên lãng, chắc gì Công an còn đi tìm mình. Thế là ngày ngày hắn đi phụ hồ khắp nơi, tối mịt mới về nhà. Bằng các biện pháp nghiệp vụ, Tổ trinh sát xác định gã phu hồ Tô Văn Huỳnh chính là Tô Văn Quỳnh để lên phương án vây bắt. Nhà Quỳnh ban ngày thường đóng cửa im ỉm vì cả nhà đi vắng hết, riêng Quỳnh thì tối mịt mới về. Nhằm tránh gây ra sự hoảng loạn đáng tiếc cho gia đình Quỳnh, phương án tính toán vây bắt được vạch ra khá kỹ lưỡng.

Như thường lệ, sau buổi làm việc mệt nhọc, Quỳnh trở về nhà. Ăn xong bữa cơm tối, vợ Quỳnh kêu nhà có khách. Thấy khách nói giọng Bắc, tưởng con cháu ở Quảng Ninh vào thăm, Quỳnh phấn khởi rót nước mời và trò chuyện rôm rả. “Hai bên ngồi nói chuyện quê hương, tôi cứ ngỡ con cháu nhà ai ở ngoài đó vào thăm. Quả thật tôi không nghi ngờ gì và đã quên hẳn vụ án năm xưa. Nào ngờ…” – Quỳnh run run kể lại với chúng tôi. Xác định đây đúng là Tô Văn Quỳnh, Tổ công tác tuyên bố: “Tô Văn Quỳnh, anh đã bị bắt”. Quỳnh rụng rời chân tay, ngạc nhiên hết sức, nhưng anh ta nhanh chóng hiểu ra mọi chuyện và không hề chống đối, nghiêm túc chấp hành lệnh truy nã. Chỉ khổ vợ con anh ta, tới lúc này mới hay biết mọi chuyện, họ khóc lóc và không tin chồng, cha mình là một tên tội phạm. Trên đường di lý ra Quảng Ninh, Quỳnh rất ít nói, có lẽ anh ta đang nghĩ tới cái án phải trả trước mắt