Kinh doanh theo mạng (Multi-level marketing) hay còn gọi là kinh doanh đa cấp, tiếp thị đa tầng, tiếp thị hệ thống.

Trước khi bắt tay tham gia vào một công việc kinh doanh nào thì điều quan tâm đầu tiên là ngành kinh doanh đó có ổn định và lâu dài không? Trước khi lựa chọn sự nghiệp của mình là kinh doanh theomạng thì bạn cũng cần hiểu rõ về lịch sử hình thành và phát triển của ngành kinh doanh mạng như thế nào. Lịch sử của ngành KDTM gắn liền với tên tuổi của nhà hóa học người Mỹ có tên là Karl Renborg (1887-1973). Ông là người đầu tiên đã đưa tư tưởng của KDTM vào trong cuộc sống, tạo ra một hệ thống kinh tế, một ngành kinh doanh được gọi là có triển vọng nhất của thế kỷ 21. Ông Renborg có một thời gian 20 năm sống tại Trung Quốc và làm việc tại nhiều công ty khác nhau (dầu hỏa, đóng tàu.). Giữa thập niên 1920-1930 ông và một số người nước ngoài khác bị bắt vào tù khi chính quyền thuộc về tay lực lượng cách mạng Tưởng Giới Thạch. Trong điều kiện sống trong tù rất thiếu thốn, ông đã thực nghiệm nhiều kiểu ăn khác nhau và đã nhận thấy giá trị thực tiễn rất lớn của dinh dưỡng cần thiết đối với sức khỏe con người. Nhưng lấy các chất dinh dưỡng gồm các vitamin và các khoáng chất đó ở đâu ra? Ví dụ như sắt? Ông Renborg đã tìm ra lối thoát duy nhất: đó là ông cạo từng ít chất sắt từ những chiếc đinh rỉ để cho vào khẩu phần ăn dành cho người tù và thỏa thuận với cai tù để xin một ít các loại rau cỏ khác nhau. Vì vậy ông và một số ít người làm theo phương pháp của ông còn sức đề kháng và sống sót được đến ngày trở về tổ quốc, đa số những người khác đều bị chết. Năm 1927 Ông Renborg về lại Mỹ và bắt đầu chế biến các chất bổ sung dinh dưỡng khác nhau dựa trên cỏ linh lăng là một loại cỏ có chứa rất nhiều vitamin, khoáng chất, đạm và nhiều thành phần có ích khác. Ông đề nghị những người quen của ông thử nghiệm miễn phí sản phẩm nhưng ông đã thất bại: Không ai dám dùng thử vì chẳng có ai muốn mình làm vật thí nghiệm. Sau nhiều cố gắng liên tục mà không đem lại được kết quả, ông hiểu ra rằng chẳng ai chịu đánh giá tốt những thứ cho không, vì vậy ông đã nghĩ ra một tư tưởng vĩ đại và ngày nay đã trở thành một xu thế kinh doanh tất yếu của thời đại: Ông Renborg đề nghị các bạn của ông tự truyền bá thông tin về chất bổ sung dinh dưỡng này cho người quen của họ, còn nếu người quen của họ mua sản phẩm thì ông hứa sẽ trả hoa hồng cho họ. Ông cũng quyết định trả hoa hồng cho các người quen của bạn mình nếu truyền bá sản phẩm tiếp theo quan hệ của họ. Kết quả thật bất ngờ: thông tin về các chất bổ sung dinh dưỡng có lợi bắt đầu được truyền bá rộng rãi (vì mỗi người bạn của ông lại có nhiều người bạn khác và bạn của bạn của bạn là vô hạn). Doanh thu bán hàng của công ty tăng vượt quá sức tưởng tượng, mọi người đề nghị gặp ông để tham khảo về thông tin sản phẩm mới này. Từ đó ngành KDTM bắt đầu ra đời. Năm 1934 ông Karl Renborg sáng lập ra công ty "Vitamins California" và nhờ hệ thống bán hàng kiểu mới này, khi người tiêu dùng cũng trở thành người truyền bá sản phẩm (Distributor-Nhà phân phối độc lập), công ty của ông đã nhanh chóng đạt doanh số 7 triệu USD mà không hề mất một đồng quảng cáo nào. Sự độc đáo ở chỗ nhờ tiết kiệm được quảng cáo và các khâu trung gian (đại lý bán buôn, bán lẻ, kho bãi.) nên những người tham gia vào hệ thống của ông có thể nhận được thù lao rất cao. Cuối năm 1939 đầu 1940 ông Renborg đổi tên công ty mình thành công ty "Nutrilite Products" theo tên sản phẩm và vẫn giữ nguyên phương pháp tiêu thụ. Những công tác viên của ông tự tìm người mới, chỉ cho người mới đầy đủ thông tin về sản phẩm và dạy cho người mới phương pháp xây dựng mạng lưới bắt đầu từ những người quen của mình. Công ty đảm bảo cho tất cả nhà phân phối độc lập có đủ sản phẩm và nhận hoa hồng không chỉ lượng sản phẩm họ bán ra mà còn trả hoa hồng cho lương sản phẩm được bán ra của những người do họ trực tiếp tìm ra. Những người tham gia mạng lưới của công ty nhận được sự giúp đỡ hướng dẫn tận tình của người bảo trợ. Phương pháp tiêiu thụ của ông Renborg chính là khởi điểm của kinh doanh theo mạng (Muti-level Maketing), ở đây ông chỉ mới áp dụng một tầng, và trong nhiều tài liệu thì năm 1940 được xem như là năm khởi đầu của KDTM và ông Renborg là ông tổ của ngành này. Lịch sử tiếp theo của KDTM gắn liền với tên tuổi của hai cộng tác viên của "Nutrilite Products" là Rich De Vos và Jey Van Andel. Sau một thời gian làm việc có hiệu quả với công ty "Nutrilite Products" hai ông đã nhận thấy sức mạnh rất lớn của Muti-level Maketing và đã sáng lập ra công ty riêng của mình là "American Way Corporation", viết tắt là Amway và hiện nay Amway đã trở thành một công ty hàng đầu thế giới về KDTM với chi nhánh trên 125 nước trên toàn thế giới. Cuối thập niên 60, nhờ nỗ lực của ông Glen Terner-một người đã hướng dẫn nhiều những kỹ năng làm việc mới vào kinh doanh mạng, KDTM đã mang bản chất mới. Ông nhận thấy rõ vai trò của thành đạt cá nhân trong cuộc sống con người. Ông chỉ cho mọi người thấy những chân trời mới trong cuộc sống và khẳng định rằng mỗi người đều có tiềm năng lớn lao để đạt được mọi mục đích. Ông thành lập công ty và dạy cho mọi người kỹ năng thành đạt, giúp cho mọi người khai thác khả năng tiềm ẩn rất lớn trong mỗi con người. Rất nhiều người nhờ áp dụng chương trình huấn luyện của ông đã tìm thấy và đánh thức được những bản chất tốt đẹp nhất và đạt nhiều thành quả lớn. Chương trình huấn luyện của ông vẫn còn được áp dụng cho đến ngày nay. Vào những năm đầu của thập niên 70, KDTM bắt đầu bị sự phản đối mãnh liệt. Năm 1975 trong hội đồng liên bang Hoa Kỳ có những nhân vật phản đối KDTM và đồng nghĩa KDTM với hình tháp ảo là hình thức lừa đảo đang bị cấm ở Hoa Kỳ. Đây là đòn đánh đầu tiên của chính phủ vào KDTM. Bắt đầu cuộc chiến dũng cảm của các công ty KDTM để khẳng định chân lý, tính đúng đắn của mình. Công ty Amway đứng mũi chịu sào, suốt bốn năm liền hầu tòa từ năm 1975-1979. Cuối năm 1979 tòa án thương mại liên bang hoa kỳ công nhận phương pháp kinh doanh của Amway không phải là hình tháp ảo và được chấp nhận về mặt luật pháp. Từ đó Bộ luật đầu tiên về KDTM đã ra đời tại Mỹ. Ông Richard Poe, phóng viên của báo Success - một tờ báo rất nổi tiếng tại Mỹ- Trong cuốn: "Làn sóng thứ ba-Kỷ nguyên của KDTM" đã chia KDTM ra làm ba thời kỳ. Làn sóng thứ nhất (Thời kỳ thứ nhất) là thời kỳ bắt đầu hình thành của ngành KDTM: từ 1940 cho đến năm 1979 chỉ có khoảng 30 công ty KDTM ra đời tại Mỹ. Làn sóng thứ II (Thời kỳ thư hai): từ 1979 - 1990 là thời kỳ bùng nổ của KDTM. Mỗi đêm ngủ dậy chúng ta có thể thấy hàng trăm công ty KDTM bố cáo thành lập với đủ loại sản phẩm và sơ đồ kinh doanh. Đây là thời kỳ phát triển và chọn lọc tự nhiên. Làn sóng thứ III (Thời kỳ thứ ba): từ 1990 trở đi, nhờ tiến bộ của công nghệ thông tin truyền thông, KDTM đã mang màu sắc mới. Các nhà phân phối độc lập có thể đơn giản hóa công việc của mình nhờ vào điện thoại, điện đàm, hội thảo vô tuyến, internet và nhiều phương tiện khác. Nếu như ở làn sóng thứ II, những nhà phân phối độc lập giỏi phải là nhà hùng biện và họ phải đi lại như con thoi đến các mạng lưới thì ở làn sóng thứ III, bất cứ ai cũng có thể sử dụng thời giờ nhàn rỗi của mình để tham gia KDTM. Hàng ngàn công ty đã áp dụng KDTM để truyền bá sản phẩm của mình. Các công ty áp dụng phương pháp bán hàng truyền thống như Ford, Colgate, Canon, Coca-cola và nhiều công ty nổi tiếng khác đã bắt đầu áp dụng phương pháp KDTM để phân phối những mặt hàng độc đáo của mình. Một số thống kê vào 2005 (Tổng hợp từ các tạp chí kinh tế thế giới): - Trên thế giới tổng cộng có hơn 40.000 công ty KDTM, trong đó có 10.000 công ty lập nghiệp tại Hoa kỳ. - Tại Châu Âu có gần 5.000 công ty KDTM - Một nước nhỏ như Malaysia cũng có 800 công ty KDTM - Nước Nga có hơn 500 công ty KDTM - Singapore chỉ với chưa đầy 5 triệu người nhưng cũng có hơn 200 công ty KDTM - Hàn Quốc có hơn 1.000 công ty KDTM. - Ngành KDTM là ngành kinh tế phát triển nhanh nhất trên thế giới. - Doanh số hàng năm của tổng cộng các công ty KDTM hiện nay là 500 tỉ USD, năm 2010 sẽ đạt đến 1.000 tỉ USD. Doanh số tăng trưởng hàng năm từ 20 – 30%. - Trên thế giới có hơn 300 triệu người đam mê, làm việc chuyên nghiệp với ngành kinh doanh tuyệt vời này. - Tại Hoa kỳ có hơn 500.000 người trở thành triệu phú từ KDTM. - 50% hàng hóa và dịch vụ tại Hoa kỳ thông qua hệ thống KDTM, ở Nhật con số này là 90%. Vì thế Nhật là nước đứng đầu thế giới về phát triển KDTM. - 125 nước trên thế giới chính thức có các công ty KDTM hoạt động. - 15% dân số Hoa kỳ tham gia vào KDTM, trên thế giới con số này là 2%. - VIỆT NAM: Tại thời điểm hiện nay có khoảng 50 Cty KDTM và trên 100.000 phân phối viên. - Mỗi ngày trên thế giới có hơn 60.000 người tham gia KDTM. Cũng theo thống kê thì cứ 100 người đang là triệu phú trên thế giới thì có đến 40 người xuất phát theo ngành KDTM và trong thế kỷ 21 này thì 70% hàng hóa và dịch vụ sẽ phát triển theo phương thức kinh doanh này. Tại sao hệ thống mạng lưới tiêu thụ có thể phát triển thành công ở các nước trên thế giới trên 60 năm qua? Đó chính là nhờ vào việc vận dụng 2 nguyên lý sau: (Còn tiếp...)