Thuốc diệt cỏ có hoạt chất Paraquat (gọi tắt là thuốc trừ cỏ Paraquat) là loại thuốc bảo vệ thực vật (BVTV) cực độc, ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe con người cũng như môi trường nước và không khí.

Khong dua voi thuoc tru co cuc doc - Anh 1

Giật mình "công nghệ" làm đẹp chuối bằng thuốc trừ cỏ

Dù ngành nông nghiệp đã vào cuộc mạnh mẽ trong việc siết chặt việc sử dụng thuốc bảo vệ thực vật, chất cấm trong chăn nuôi nhưng dường như vẫn còn kẽ hở để những kẻ hám lời lợi dụng, đầu độc người tiêu dùng. Sau sầu riêng ép chín bằng thuốc lạ đến chuối ép chín bằng thuốc trừ cỏ và trừ sâu khiến người đứng đầu Bộ NN&PTNT cũng phải “giật mình”.

Mặc dù đã được Bộ NNPTNT khuyến cáo không sử dụng, nhưng trong quá trình canh tác, một số người dân xã Vân Hòa (Ba Vì - Hà Nội) vẫn sử dụng loại thuốc cực độc này để diệt cỏ hoang, khai thác đất trống, đồi trọc… Đây cũng chính là khẳng định của đại diện chính quyền sở tại.

Đã hạn chế nhưng vẫn sử dụng

Theo phản ánh của bà N.K.O - chủ một trang trại tại xã Vân Hòa (Ba Vì), dù thuốc trừ cỏ Paraquat đã được khuyến cáo độc hại, ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe con người và môi trường, nhưng do thói quen, cộng với việc kiểm soát thuốc BVTV còn lỏng lẻo, hiện loại thuốc diệt cỏ này vẫn được nhiều người nông dân sử dụng.

Khong dua voi thuoc tru co cuc doc - Anh 2

Ảnh minh họa.

Để tìm hiểu sự việc, phóng viên đã tìm đến xã Vân Hòa, thời điểm chúng tôi xuống cơ sở, bà con đã xong vụ gặt. Họ ra đồng chỉ để dặm lúa, nhổ cỏ, thêm phân bón, nên ngoài bao bì các loại phân bón dùng phổ biến trong canh tác còn vương rải rác trên các cánh đồng, chúng tôi không tìm được vỏ chai thuốc diệt cỏ có chất Paraquat nào. Tuy nhiên, đem những phản ánh việc người dân trên địa bàn vẫn sử dụng thuốc diệt cỏ có hoạt chất cực độc trong trồng trọt đến gặp UBND xã Vân Hòa, huyện Ba Vì, chúng tôi được bà Đoàn Thị Ngọc Tam - Cán bộ chuyên trách các vấn đề về BVTV xã Vân Hòa giải đáp một số thắc mắc.

Bà Tam cho biết, thông tin người dân trên địa bàn vẫn sử dụng thuốc diệt cỏ Paraquat là đúng và đang là một trong những bất cập còn tồn tại ở xã Vân Hòa. Theo bà Tam, sở dĩ có những bất cập trên là do thói quen canh tác của một số bà con còn lạc hậu. Với đặc thù 60% dân số trên địa bàn là dân tộc Mường, nhận thức và sự tiếp nhận kiến thức khoa học còn hạn chế nên khó tránh khỏi những sai sót.

Cũng theo bà Tam, do đặc thù diệt cỏ nhanh, diệt được trên diện rộng, nên trước đây, thuốc diệt cỏ Paraquat được dùng khá phổ biến. Song, sau khi được Bộ NN&PTNT khuyến cáo, một số bà con nông dân đã biết Paraquat là chất cực độc, có thể phá hủy nội tạng con người, thông qua việc tiếp xúc trực tiếp, nên việc sử dụng thuốc này đã khá dè dặt. Tại xã Vân Hòa, bà con sử dụng thuốc trừ cỏ Paraquat chủ yếu với mục đích diệt cỏ dại ở những bãi đất bắt đầu khai hoang…

Nói không với Paraquat

Chia sẻ về các tính năng của thuốc trừ cỏ Paraquat, Phó Cục trưởng Cục Bảo vệ Thực vật - Bộ NN&PTNT Ngô Tiến Dũng thông tin, cho đến nay vẫn chưa có loại thuốc trừ cỏ nào diệt được cỏ nhanh và gọn như thuốc trừ cỏ Paraquat. Tuy nhiên, hoạt chất diệt cỏ nhanh, trên diện rộng Paraquat là chất cực độc.

Theo Phó Cục trưởng Cục Bảo vệ Thực vật – Bộ NN&PTNN Ngô Tiến Dũng, trên thực tế, thuốc trừ cỏ Paraquat vẫn lưu hành tại Việt Nam, chưa bị cấm sử dụng mà chỉ dừng lại ở mức độ khuyến cáo. Trước những tác hại vượt ngưỡng cho phép của thuốc trừ cỏ Paraquat, Cục Bảo vệ Thực vật đã đề xuất Bộ NN&PTNT thành lập Hội đồng Khoa học đánh giá, loại bỏ thuốc trừ cỏ Paraquat ra khỏi Danh mục thuốc BVTV được phép sử dụng ở Việt Nam theo quy định. Do đó, chúng ta có thể khuyến cáo bà con nông dân sử dụng các loại thuốc trừ cỏ có hoạt chất Glyphosate và Glufosinate-ammonium. Các loại thuốc trừ cỏ này có khả năng diệt cỏ nhanh, gọn, nhưng độc tính thấp hơn thuốc trừ cỏ Paraquat. Trong đó, Glyphosate độc nhóm IV; Glufosinate-ammonium độc nhóm III (WHO). Độc tính môi trường cũng như các chuyển hóa cũng ít gây tác hại hơn so với Paraquat.

Trong quá trình sử dụng, nếu thiếu trang thiết bị bảo hộ lao động, dụng cụ phun xịt không an toàn…, thì người sử dụng rất dễ bị phơi nhiễm qua da và đường hô hấp. Paraquat xâm nhập vào cơ thể khi nuốt, hít thở hoặc khi tiếp xúc với da và mắt. Sự tiếp xúc thường xảy ra trong quá trình pha, phun thuốc, rò rỉ bình bơm, điều chỉnh bình bơm, tại các khu vực tiếp xúc như bàn tay, cổ tay, chân, lưng và bộ phận sinh dục. Chưa kể, nếu uống thuốc trừ cỏ Paraquat với mục đích tự tử hoặc chủ ý đầu độc, chỉ với một lượng nhỏ từ 5-10ml, bệnh nhân cũng có thể tử vong.

“Nếu uống phải thuốc trừ cỏ Paraquat, lập tức gặp phải hiện tượng loét miệng, đau dọc xương ức và đau vùng thượng vị do tổn thương dạ dày. Kế đến là vàng mắt, vàng da, xét nghiệm có men gan cao, suy thận. Diễn tiến bệnh sẽ ngày càng nặng trong 2-3 tuần lễ, thuốc làm tổn thương gan, thận, tổn thương phổi (xơ phổi), bệnh nhân sẽ tím tái, khó thở và ngưng tim…”- ông Dũng cho hay.

Nhận định về vấn đề này, ông Phan Văn Phương, Bí thư Đảng ủy xã Vân Hòa cho biết, việc sử dụng thuốc diệt cỏ có chất cực độc Paraquat vẫn còn tồn tại ở xã Vân Hòa, nhưng không phổ biến. Việc lưu hành thuốc BVTV tại xã Vân Hòa được quán triệt theo chỉ đạo, thuốc được mua ở 2 cửa hàng được cấp phép kinh doanh tại địa phương. Qua công tác tuyên truyền và các hội thảo, hội nghị, người dân xã Vân Hòa đã có những nhận thức đúng đắn về việc sử dụng thuốc BVTV.

“Hiện các hộ trồng thuốc nam, trồng rau sạch đã sử dụng hoàn toàn các chế phẩm sinh học để diệt sâu bọ. Những hộ nuôi bò trồng cỏ đảm bảo đúng cam kết đối với các công ty thu mua sữa, tưới cỏ bằng nước tinh khiết, xua đuổi sâu bọ bằng chế phẩm sinh học từ các dược liệu tự nhiên như gừng, sả, vôi… Thuốc trừ sâu đang được một số bà con sử dụng cho việc trồng lúa, ngô và rất ít diện tích trồng chè, lượng thuốc trừ sâu sử dụng cũng chỉ khoảng 5-7% , là những loại thuốc trừ sâu nằm trong danh mục thuốc BVTV cho phép”- ông Phương cho biết thêm.

Cũng theo ông Phương, thời gian tới, lãnh đạo xã Vân Hòa sẽ quán triệt, tuyên truyền, khuyến cáo bà con nông dân loại bỏ thuốc trừ cỏ Paraquat trong canh tác.

Nguyễn Hạnh