Cuộc đua song mã giữa đảng cánh tả Syriza và đảng bảo thủ Dân chủ mới trong cuộc tổng tuyển cử trước thời hạn hôm nay (20-9) tại Hy Lạp được dự báo gây nhiều bất ngờ. Các cuộc thăm dò dư luận trước bầu cử với sự chênh lệch phiếu ủng hộ sít sao cho thấy chặng đường thành lập một chính phủ liên hiệp sắp tới sẽ cam go. Triển vọng Hy Lạp ra khỏi khủng hoảng không mấy sáng sủa.

Cuộc tổng tuyển cử lần này đánh dấu lần thứ năm trong vòng sáu năm qua bàn cờ chính trị tại Hy Lạp lại bị xóa đi chơi lại từ đầu. Cuộc bầu cử này diễn ra trong bối cảnh gánh nặng nợ công vẫn đè lên vai chính phủ và người dân Hy Lạp. A-ten phải tiến hành những cải cách khắc nghiệt đã cam kết với các chủ nợ quốc tế, theo điều khoản của gói cứu trợ tài chính mới trị giá 86 tỷ ơ-rô. Việc sau bảy tháng lãnh đạo chính phủ, Thủ tướng A.Tơ-xi-prát từ chức và kêu gọi bầu cử sớm được coi là bước đi có chủ đích, giữa lúc nhiều nghị sĩ thuộc đảng Syriza phản đối gói cứu trợ quốc tế mới. Tổ chức bầu cử sớm có thể tranh thủ sự ủng hộ hiện nay của các cử tri trước khi tiến hành giai đoạn cải cách tiếp theo, khi đó các biện pháp như cắt giảm lương hưu, tăng thêm thuế giá trị gia tăng (VAT) sẽ ảnh hưởng rất nhiều cuộc sống của người dân và rất có thể đảng Syriza lại bị coi là “kẻ tội đồ”.

Trong bối cảnh nêu trên, cực chẳng đã, ông Tơ-xi-prát buộc phải đặt cược sinh mệnh chính trị vào cuộc bầu cử sớm, trong đó chứa đựng nhiều ẩn số và rủi ro. Một chiến thắng có thể giúp ông Tơ-xi-prát và đảng Syriza củng cố tín nhiệm đối với cử tri. Ngoài ra, ông hy vọng đây cũng là dịp để “dẹp loạn” và thống nhất tiếng nói chung trong đảng Syriza về các biện pháp kinh tế khắc khổ mà nước này buộc phải oằn lưng gánh chịu. Vừa qua, lực lượng của Syriza đã bị “sứt mẻ” và chia rẽ mạnh mẽ, khi 25 nghị sĩ tách ra thành lập đảng Đoàn kết nhân dân, do cựu Bộ trưởng Năng lượng P.La-pha-da-nít lãnh đạo. Nhiều thành viên trong đảng Syriza vẫn cáo buộc những nhượng bộ của Thủ tướng Tơ-xi-prát đi ngược cam kết tranh cử và chỉ trích thỏa thuận cứu trợ có nhiều lỗ hổng, việc tăng thuế đi kèm với cắt giảm mạnh chi tiêu của chính phủ sẽ khó thúc đẩy được cỗ máy kinh tế ỳ ạch của “xứ sở thần thoại”.

Theo các cuộc thăm dò dư luận trước bầu cử, đảng Syriza và đối thủ chính là đảng bảo thủ Dân chủ mới đang bám đuổi sát nút. Tỷ lệ ủng hộ cựu Thủ tướng Tơ-xi-prát và Chủ tịch đảng Dân chủ mới E.Mây-ma-ra-kít chênh lệch không đáng kể, và cũng không ai giành thắng lợi tuyệt đối. Giới phân tích nhận định, ông Tơ-xi-prát vẫn được lòng cử tri với số đông ủng hộ quan điểm về một gói cứu trợ đi cùng các chính sách khắc khổ là cách duy nhất ngăn Hy Lạp vỡ nợ.

Trong cuộc tranh luận cuối cùng trước bầu cử, cả hai đảng lớn tại Hy Lạp đều thừa nhận tầm quan trọng của việc thực thi kế hoạch khắc khổ, nhưng không ai chịu ai. Ông Mây-ma-ra-kít khẳng định sẽ thực hiện hầu hết những gì chương trình cứu trợ đề ra, ít nhất là trong năm đầu tiên, là cải cách và tư nhân hóa, song cho biết sẽ tìm cách hạn chế tác động của các cam kết này. Trong khi đó, cựu Thủ tướng Tơ-xi-prát cho biết, đảng Syriza sẽ thực thi thỏa thuận cứu trợ nhanh nhất có thể, nhưng mong muốn các chủ nợ nới lỏng các điều kiện ngặt nghèo. Ông nhấn mạnh mục đích của mình là đưa đất nước thoát khỏi những ràng buộc và áp lực sớm nhất có thể.

Một vấn đề lớn đang được đặt ra là liệu Hy Lạp có thành lập được một chính phủ ổn định sau cuộc bầu cử hay không, khi hai chính trị gia nặng ký trên trong cảnh “hai hổ không thể chung một chuồng”. Ông Mây-ma-ra-kít khẳng định, hai đảng có thể liên minh trong việc quản lý đất nước và thương lượng về chương trình cứu trợ, song ông từ chối chia sẻ quyền lực cùng ông Tơ-xi-prát, đồng thời cáo buộc đảng Syriza gây thảm họa cho nền kinh tế đất nước và làm nhà đầu tư nước ngoài tránh xa Hy Lạp. Đáp lại, ông Tơ-xi-prát cho rằng giữa hai đảng có những khác biệt căn bản không thể cùng tồn tại. Ông khẳng định, nếu đảng Syriza của ông giành chiến thắng nhưng không đủ đa số trong cuộc bầu cử tới, cũng sẽ không hợp tác với các đảng đối lập là đảng Dân chủ Mới, đảng Dân chủ Xã hội Pasok hoặc đảng Potami theo đường lối trung tả. Ông tuyên bố sẽ tiếp tục hợp tác với các đảng đã tham gia chính phủ liên minh vừa qua.

Nhiều khả năng, sau cuộc bầu cử hôm nay, Hy Lạp sẽ có một Quốc hội không có phe đa số; và như vậy bất đồng giữa các đảng lớn ở Hy Lạp sẽ không có hồi kết. Với tình cảnh kinh tế khó khăn, chính trị không ổn định vì không chính đảng nào đủ mạnh để cầm cờ cải cách, dẫn dắt đất nước vượt qua khủng hoảng, Hy Lạp dường như đang đi vào “ngõ hẹp”, gian nan, thử thách nhiều hơn. Người dân Hy Lạp vốn chật vật trong cuộc khủng hoảng, lại tiếp tục chịu cảnh “thắt lưng buộc bụng” ngặt nghèo hơn, dù ai lên nắm quyền ở “xứ sở thần thoại”.

Đông Dương