Hoàn thiện các văn bản quy phạm pháp luật quy định và hướng dẫn thực thi Luật phòng chống tác hại thuốc lá (PCTHTL); củng cố và và kiện toàn mạng lưới và tăng cường công tác PCTH thuốc lá trên toàn quốc; thành lập Quỹ phòng chống tác hại thuốc lá…. là những điểm nhấn quan trọng sau hơn một năm Luật PCTHTL có hiệu lực- PGS.TS Lương Ngọc Khuê, Cục trưởng Cục Quản lý khám, chữa bệnh, Chánh văn phòng Chương trình PCTH thuốc lá, Giám đốc Quỹ PCTHTL khẳng định.

Hoàn thiện văn bản pháp quy

Ngày 18.6.2012, Quốc hội nước Cộng hòa Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam khóa XIII thông qua Luật Phòng chống tác hại thuốc lá và có hiệu lực thi hành từ ngày 1.5.2013. Luật PCTHTL ra đời được Thế giới đánh giá là rất mạnh mẽ và phù hợp với Công ước khung của Tổ chức Y tế thế giới về kiểm soát thuốc lá, đồng thời là một quyết định quan trọng, mang tính lịch sử trong việc bảo vệ sức khỏe cộng đồng. Đây là một thành công của ngành y tế sau nhiều năm xây dựng và vận động toàn xã hội, các ban, ngành, Quốc hội, Chỉnh phủ ủng hộ cho Dự luật quan trọng nhằm góp phần giảm thiểu tác hại của thuốc lá đối với sức khỏe của cộng đồng. PGS.TS Lương Ngọc Khuê đã dẫn ra các văn bản được hoàn thiện như: Tháng 1.2013, cùng các Bộ ban ngành, Bộ Y tế đã tham mưu và được Chính phủ phê duyệt Chiến lược quốc gia PCTH của thuốc lá, giai đoạn 2012- 2020 (Quyết định số 229/QĐ-TTg ngày 25/01/2013); ghi định số 77/2013/NĐ-CP qui định chi tiết thi hành Luật PCTH của thuốc lá về một số biện pháp PCTH thuốc lá; Nghị định số 176/2013/NĐ-CP xử lý vi phạm hành chính trong lĩnh vực y tế, bao gồm PCTH của thuốc lá; nghị định số 176/2013/NĐ-CP xử lý vi phạm hành chính trong lĩnh vực y tế, bao gồm PCTH của thuốc lá; Nghị định số 67/2013/NĐ-CP qui định chi tiết một số điều và biện pháp thi hành Luật PCTH của thuốc lá về kinh doanh thuốc lá. Ngày 16/4/2014, Bộ Tài chính đã ban hành Thông tư 45/2014/TT-BTC hướng dẫn thu nộp khoản đóng góp bắt buộc, chế độ quản lý tài chính đối với Quỹ PCTH thuốc lá...

Cùng với việc hoàn thiện các văn bản pháp quy, mạng lưới PCTHTL tại các bộ, ban, ngành cũng được kiện toàn. Nhằm đẩy mạnh việc thực thi Luật PCTHTL, Bộ Y tế đã có công văn gửi các Bộ, ngành và Chủ tịch UBND các tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương thành lập và kiện toàn Ban chỉ đạo Chương trình PCTHTL. Đây là cơ sở để sớm đạt được mục tiêu Chiến lược quốc gia PCTHTL đến năm 2020 và thực thi tốt các quy định của Luật PCTHTL.

Trong thời gian qua, 36 tỉnh/thành phố, 10 tổ chức đoàn thể và 6 bộ/ngành có kế hoạch hành động triển khai Luật PCTH của thuốc lá và Chiến lược quốc gia cũng như có những hành động thiết thực trong giảm nhu cầu sử dụng thuốc lá và các điều kiện đảm bảo để phòng chống tác hại của thuốc lá. 19 tỉnh, thành phố đã có quyết định thành lập Ban chỉ đạo PCTH TL

Tiếp tục nhân rộng các mô hình không khói thuốc hiệu quả

Nhiều cơ quan, bộ, ngành cũng đẩy mạnh tổ chức việc tuyên truyền PCTHTL và những địa điểm cấm thuốc lá hoàn toàn. Đặc biệt, Bộ Y tế, Chương trình PCTHTL Quốc gia (VINACOSH) đã phối hợp với Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam, Công đoàn ngành y tế Việt Nam tiếp tục mở rộng mô hình nơi làm việc và bệnh viện không khói thuốc. Nhiều mô hình điểm về xây dựng thành phố không khói thuốc đã được xây dựng tại Hải Phòng, Quảng Ninh, Nha Trang, Hội An, Huế, Thái Nguyên, Đà Nẵng, Tiền Giang… đã thể hiện sự quyết tâm của các cấp chính quyền trong việc thực thi Luật PCTHTL. Bên cạnh đó, nhiều mô hình trường học không khói thuốc; mô hình giao thông công cộng … cũng được triển khai mạnh mẽ, góp phần nâng cao nhận thức và thay đổi hành vi hút thuốc lá.

Không chỉ chú trọng nhân rộng mô hình không khói thuốc lá, các chiến dịch truyền thông được tăng cường trên phạm vi toàn quốc nhằm phổ biến Luật PCTH thuốc lá và các văn bản hướng dẫn thi hành. Bộ Y tế, VINACOSH tổ chức nhiều hoạt động tuyên truyền trên các phương tiện thông tin đại chúng và tập huấn Luật PCTHTL cho nhiều cơ quan, đoàn thể như: Nâng cao năng lực truyền thông về Luật PCTHTL cho cán bộ chủ chốt của Trung tâm truyền thông Giáo dục sức khỏe các tỉnh/thành phố tại Hà Nội và Tp HCM; phổ biến luật cho cán bộ quản lý khách sạn tại 3 miền Bắc, Trung , Nam; Tăng cường công tác PCTH thuốc lá trong thanh niên/sinh viên;Truyền thông PCTH thuốc lá trong trường học…

Một trong những yếu tố để việc thực hiện Luật PCTHLT có nhiều chuyển biến tích cực là công tác thanh kiểm tra được triển khai. Nhằm đánh giá hiệu quả công tác thực thi Luật PCTHTL, đặc biệt là ở những nơi cấm thuốc lá hoàn toàn, Bộ Y tế và một số địa phương đã tổ chức nhiều đoàn thanh tra và kiểm tra liên ngành giám sát và xử lý các vi phạm quy định của Luật PCTH thuốc lá và Nghị định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực PCTH thuốc lá.