Chiều 22/11, Văn phòng Chính phủ đã tổ chức họp báo chuyên đề, thông báo một số nội dung liên quan đến việc dừng thực hiện dự án điện hạt nhân Ninh Thuận.

Dung Du an dien hat nhan Ninh Thuan khong lam anh huong toi an ninh cung ung dien - Anh 1

Ngày 22/11/2016, Quốc hội khóa XIV tại Kỳ họp thứ 2 đã thông qua chủ trương dừng thực hiện Dự án điện hạt nhân Ninh Thuận. Trong cuộc họp báo ngay sau đó, Văn phòng Chính phủ đã công bố những thông tin liên quan đến về việc dừng Dự án này.

Tại cuộc họp báo, Bộ trưởng Mai Tiến Dũng cho biết, Dự án được Quốc hội thông qua chủ trương đầu tư tại Nghị quyết số 41/2009/QH12 ngày 25/11/2009. Dự án gồm 2 nhà máy điện hạt nhân Ninh Thuận 1 và Ninh Thuận 2; công suất lắp đặt mỗi nhà máy khoảng 2.000 MW để cung cấp điện cho hệ thống điện quốc gia, góp phần phát triển kinh tế-xã hội đất nước và tỉnh Ninh Thuận. Chính phủ đã chỉ đạo thực hiện các bước chuẩn bị đầu tư xây dựng Dự án một cách thận trọng, chắc chắn, và đúng quy định của pháp luật.

Việc dừng thực hiện Dự án được xem xét, cân nhắc rất kỹ lưỡng trên cơ sở điều kiện kinh tế của Việt Nam hiện nay.

Cụ thể, tình hình phát triển kinh tế vĩ mô của Việt Nam hiện nay có nhiều thay đổi so với năm 2009, thời điểm quyết định chủ trương đầu tư Dự án; dư địa về tiết kiệm điện còn nhiều, khả năng liên kết lưới điện khu vực để trao đổi mua bán điện với các nước láng giềng, như Cộng hòa DCND Lào, Trung Quốc... dự kiến sẽ tăng cường trong thời gian tới và đặc biệt là tiềm năng sử dụng các dạng năng lượng tái tạo như gió, mặt trời trở nên khả thi về kinh tế do giá thành sản xuất điện từ các dạng năng lượng này đã giảm đáng kể trong giai đoạn 5 năm qua. Mặt khác, trong thời điểm hiện tại, Việt Nam đang cần nguồn vốn lớn để đầu tư phát triển các dự án cơ sở hạ tầng đồng bộ, hiện đại có mức độ ưu tiên như Sân bay quốc tế Long Thành, đường cao tốc Bắc-Nam, đường sắt cao tốc Bắc-Nam, tuyến đường ven biển và một số dự án ứng phó biến đổi khí hậu… theo Nghị quyết Đại hội Đảng và Nghị quyết Quốc hội.

"Chủ trương của Đảng, Nhà nước, Chính phủ là dồn nguồn lực để tập trung cho các dự án trọng điểm quốc gia như đường cao tốc Bắc - Nam, sân bay Quốc tế Long Thành, đường sắt tốc độ cao, các tuyến đường ven biển, nhằm phát huy dư địa của các dự địa của các địa phương ven biển... Trong khi đó, về nguồn cung điện lại khá yên tâm. Hiện có 34 dự án nhiệt điện, điện năng lượng mặt trời, có thể thay thế được nguồn điện của dự án… Lý do dừng dự án không phải lý do an toàn, không vì lý do công nghệ; lý do là tránh đầu tư dàn trải, tập trung đầu tư cho các dự án trọng điểm", Bộ trưởng Mai Tiến Dũng trả lời câu hỏi của phóng viên Đài Truyền hình Việt Nam về lý do của việc dừng dự án.

"Có thể nói, đây là quyết định được xem xét, cân nhắc kỹ lưỡng với tinh thần trách nhiệm cao nhất của Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Quốc hội, Chính phủ để bảo đảm sự phát triển bền vững của đất nước. Tôi tin rằng chủ trương này sẽ nhận được sự ủng hộ mạnh mẽ của nhân dân cả nước và sự chia sẻ, cảm thông sâu sắc của Liên bang Nga và Nhật Bản", Bộ trưởng Mai Tiến Dũng nói thêm.

Nhiều giải pháp khi dừng dự án

Dự kiến đến năm 2030, nếu hoàn thành, Dự án sẽ đóng góp khoảng 3,6% về công suất và 5,7% về sản lượng điện sản xuất của hệ thống điện quốc gia.

Bộ trưởng Mai Tiến Dũng cho biết: Việc dừng thực hiện Dự án không làm ảnh hưởng đến an ninh cung ứng điện do có thể bổ sung các loại hình nguồn điện khác trong hệ thống như các nguồn nhiệt điện than, nguồn điện từ năng lượng tái tạo, nguồn điện sử dụng khí thiên nhiên hóa lỏng (LNG), cũng như xem xét biện pháp tăng cường mua điện từ các nước láng giềng nhất là từ CHDCND Lào.

Về các giải pháp sau quyết định dừng dự án, các giải pháp thay thế cho dự án trong thời gian tới được chia thành 2 giai đoạn. Từ nay đến năm 2030, Chính phủ sẽ xem xét đầu tư thay thế các nhà máy điện hạt nhân Ninh Thuận bằng các nhà máy nhiệt điện than có công nghệ tiên tiến, hiện đại, thân thiện với môi trường và các nhà máy tua bin khí sử dụng LNG nhập khẩu với tổng công suất khoảng 6.000 MW bảo đảm thay thế sản lượng điện sản xuất của các nhà máy điện hạt nhân Ninh Thuận 1 và Ninh Thuận 2.

Đến giai đoạn sau 2030, Chính phủ sẽ tiếp tục phát triển hợp lý các nguồn nhiệt điện than và LNG nhập khẩu, xem xét đẩy mạnh phát triển nguồn năng lượng tái tại như điện gió, và điện mặt trời , đẩy mạnh việc thực hiện các biện pháp sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả thông qua tái cơ cấu kinh tế hướng đến các ngành sản xuất xanh có công nghệ thân thiện, tiết kiệm năng lượng, tăng cường liên kết lưới điện và hợp tác mua bán điện với các nước láng giếng.

Bên cạnh đó, về xử lý đối với cơ sở hạ tầng đã đầu tư, nguồn nhân lực đã và đang đào tạo, một số chi phí đã thực hiện, Chính phủ sẽ chỉ đạo thực hiện các biện pháp nhằm sử dụng tối đa, có hiệu quả đối với các cơ sở hạ tầng đã thực hiện đầu tư thuộc phạm vi Dự án để phục vụ cho phát triển kinh tế - xã hội địa phương.

Nguồn nhân lực điện hạt nhân hiện đang được đào tạo tại Liên bang Nga và Nhật Bản sẽ tiếp tục được đào tạo để hoàn thành tốt nghiệp với thiện chí của Chính phủ Nga và Nhật Bản sẽ tiếp tục hỗ trợ đào tạo cho các sinh viên đến khi tốt nghiệp. Đây là nguồn nhân lực được đào tạo bài bản có thể sử dụng trong lĩnh vực ứng dụng năng lượng nguyên tử vì mục đích hòa bình cũng như trong các nhà máy nhiệt điện và các ban quản lý dự án nhà máy nhiệt điện của EVN.

Đối với chi phí đã thực hiện của các bộ, ngành và địa phương liên quan đến Dự án, Chính phủ sẽ chỉ đạo tổng hợp để giải quyết theo thẩm quyền. Đồng thời, Chính phủ cũng sẽ bàn với Chính phủ Liên bang Nga và Nhật Bản để sử dụng các kết quả đã đạt được trong giai đoạn chuẩn bị đầu tư các dự án.

Các đối tác Nga và Nhật Bản đều thể hiện quan hệ hữu nghị, bày tỏ sự cảm thông và tôn trọng quyết định của Việt Nam

Về quan hệ với các đối tác, Bộ trưởng Mai Tiến Dũng cho biết: Việc dừng thực hiện Dự án điện hạt nhân Ninh Thuận đã được Chính phủ trao đổi với các đối tác Nga và Nhật Bản cùng với thời điểm báo cáo Quốc hội xin chủ trương dừng thực hiện Dự án. Mặc dù các đối tác Nga và Nhật Bản đều bày tỏ sự đáng tiếc về việc dừng thực hiện Dự án với nhiều kết quả đã đạt được trong hợp tác đầu tư xây dựng các nhà máy điện hạt nhân Ninh Thuận 1 và Ninh Thuận 2, song về cơ bản, các đối tác Nga và Nhật Bản đều thể hiện quan hệ hữu nghị, bày tỏ sự cảm thông và tôn trọng quyết định của Việt Nam, đồng thời Chính phủ Nga và Nhật Bản mong muốn sẽ tăng cường hợp tác, hỗ trợ cho Việt Nam một số lĩnh vực phát triển kết cấu hạ tầng để thay thế cho hợp tác đầu tư xây dựng các nhà máy điện hạt nhân Ninh Thuận.

Bộ trưởng Mai Tiến Dũng cho biết thêm: Chính phủ Việt Nam đánh giá cao và cảm ơn sâu sắc về thiện chí, sự hỗ trợ của Chính phủ Liên bang Nga và Nhật Bản trong quá trình chuẩn bị đầu tư Dự án, sự hợp tác có hiệu quả của các đối tác tham gia trực tiếp vào Dự án như ROSATOM (Liên bang Nga), JINED (Nhật Bản)...

Chính phủ đã thống nhất với Chính phủ Liên bang Nga và Nhật Bản về việc giao cho các cơ quan chức năng của các bên bàn bạc, thống nhất phương án sử dụng các kết quả đã đạt được trong giai đoạn chuẩn bị đầu tư các dự án. Việt Nam khẳng định Nga, Nhật Bản là các đối tác hàng đầu, ưu tiên trong trường hợp Việt Nam xây dựng điện hạt nhân trong tương lai.

Ngoài ra, Chính phủ tiếp tục quan tâm đến việc phát triển kinh tế-xã hội tỉnh Ninh Thuận, có giải pháp để sử dụng hiệu quả cơ sở vật chất đã đầu tư tại Ninh Thuận khi dừng Dự án.

Quyết định khó khăn và dũng cảm

Khi được hỏi về quá trình đưa ra quyết định này, Thứ trưởng Bộ Công Thương, Hoàng Quốc Vượng cho biết: "Đây là một quyết định khó khăn và dũng cảm. 7 năm qua chúng ta đã làm nhiều việc để chuẩn bị cho dự án. Xét thời điểm kinh tế xã hội hiện nay, Quốc hội nhận thấy nên dừng dự án để tập trung cho các dự án trọng điểm khác.

Công tác quy hoạch và dự báo bao giờ cũng là vấn đề khó. Đây không chỉ là vấn đề của Việt Nam mà là vấn đề của cả thế giới. Như cách đây một thời gian, khó mà có thể dự đoán giá dầu có thể xuống như vậy. Qua việc này chúng ta cũng có những bài học kinh nghiệm sâu sắc đặc biệt là việc nâng cao trình độ của những cán bộ làm công tác quy hoạch chiến lược, xây dựng chính sách".