"Đã có hàng loạt các công trình, dự án đủ điều kiện cho phép, đầy đủ các giấy phép môi trường, được sự nhất trí cao của cơ quan chức năng nhưng gây ra những thảm họa môi trường...''.

Trước lo lắng, bức xúc của dư luận về dự án giấy tiềm ẩn nguy cơ bức tử Sông Hậu, chiều 1/11, công ty TNHH giấy Lee&Man tổ chức họp báo công bố các thông tin về dự án.

Tại buổi họp báo, ông Patrick Chung, Tổng giám đốc điều hành Lee & Man Việt Nam khẳng định, Bản đánh giá tác động môi trường (ĐTM) năm 2008 của công ty vẫn còn hiệu lực. Công ty đang làm thủ tục tách riêng ĐTM của nhà máy sản xuất bột giấy và nhà máy sản xuất giấy.

''Chúng tôi đang thực hiện việc điều chỉnh thủ tục, trong đó có việc phân kỳ đầu tư phù hợp với từng giai đoạn và trình Bộ TN&MT phê duyệt. Công ty đang hoàn tất việc tách, lập lại các ĐTM này và trình phê duyệt trước khi chạy thử và đi vào hoạt động'', ông Patrick Chung khẳng định.

Du an giay ty do de doa buc tu song Hau: Can cong khai, minh bach - Anh 1

Nhà máy giấy Lee&Man

Về vấn đề này, chuyên gia độc lập Nghiên cứu về sinh thái vùng ĐBSCL - Ths. Nguyễn Hữu Thiện nhận định, sông Hậu là một địa bàn rất nhạy cảm về thủy sinh, hệ sinh thái nước ngọt và nước mặn. Thủy hải sản vừa là nguồn thực phẩm vừa là kế sinh nhai của người dân ở đây.

ĐBSCL là khu vực có hệ thống sông ngòi chằng chịt, có sự liên thông và bán liên triều của Biển Đông. Nếu ảnh hưởng ô nhiễm ở đây thì nguồn nước từ cả trong sông tới ngoài biển sẽ có thể xảy ra các vấn đề môi trường.

Khu vực này là địa bàn có tiềm năng lớn về cá nước ngọt cho sản lượng chung của đất nước. Việt Nam lại cũng là một trong 4 nước có lượng cá nước ngọt xuất khẩu lớn nhất trên thế giới. Nếu làm mất nguồn lợi thủy sản ở đây thì chúng ta sẽ mất đi thành quả này.

Trước tuyên bố của công ty TNHH giấy Lee&Man, ThS.Nguyễn Hữu Thiện cho biết, ông vẫn chưa nhận được các báo cáo về Bản đánh giá tác động môi trường (ĐTM) mới của Công ty sản xuất giấy Lee & Man.

Thế nhưng, công ty này đã thông tin trên truyền hình rằng họ đã gửi bản ĐTM cho cơ quan chức năng và có niềm tin rằng chắc chắn sẽ được duyệt để thông qua và thực hiện chạy thử.

Dưới góc độ chuyên gia, ông Thiện đặt vấn đề về hệ thống xử lý thải và các hóa chất sử dụng trong nhà máy và yêu cầu Lee&Man phải có các thông tin và báo cáo minh bạch.

Vị chuyên gia cho rằng, những thông tin mà Lee&Man cung cấp cho báo chí vừa qua chưa thể hiện điều gì mới, đặc biệt liên quan tới lượng chất thải rắn mà cụ thể là bùn thải trong quá trình sản xuất giấy thì chưa rõ ràng.

Ths. Thiện đặt vấn đề: ''Thứ nhất, các bản đánh giá tác động môi trường của công ty Lee&Man đã được tham vấn cộng đồng hay chưa. Đây là điều đã được quy định trong Điều 6 của Luật Tài nguyên. Nếu bản ĐTM mà công ty này nói là bản mới được thông qua thì cần phải minh bạch mục tham vấn cộng đồng này.

Thứ hai là lượng cân bằng vật chất được sử dụng trong quá trình sản xuất giấy tức là các loại hóa chất được sử dụng là gì, lượng hóa chất nhập khẩu về là bao nhiêu, lượng hóa chất đã được sử dụng, sử dụng ở những quy trình nào, còn lại bao nhiêu và đi đâu?

Thứ ba, chất thải cuối cùng tức bùn thải hoặc chất thải rắn được mang chôn đi đâu, công ty nào xử lý.

Không thể để xảy ra tình trạng mang bùn thải đóng bao đi chôn ở những khu vực khác như tình trạng không rõ ràng xảy ra ở Công ty Fomosa trước đây.

Trong bản ĐTM năm 2008 mà công ty này thực hiện có nhắc tới "tác nhân làm sạch" dùng 330kg/ngày, "tác nhân tẩy" là 22kg/ngày... nhưng không cụ thể tên loại hóa chất, tên hóa chất, các thành phần trong đó có đạt tiêu chuẩn hay không.

Thứ tư là vấn đề về lượng nước và hệ thống xử lý nước thải trong quy trình vận hành. Theo ĐTM năm 2008 của nhà máy giấy Lee&Man, nhu cầu cấp nước cho nhà máy sản xuất bao bì cứng là 79.130m3/ngày đêm ứng với công suất 420.000 tấn/ ngày đêm. Tới khi họp với truyền thông vừa qua, Lee&Man lại khẳng định chỉ sử dụng 20.000 m3/ngày đêm. Vậy công suất nhà máy là bao nhiêu?

Hệ thống xử lý nước thải là dùng công nghệ gì, từ quốc gia nào phải nêu được cụ thể thì cơ quan nhà nước và nhân dân mới có các biện pháp để quản lý, giám sát''.

Đề cập đến việc, Lee&Man có ý tưởng về Hồ sinh thái có sức chứa 40.000m3, ông Nguyễn Hữu Thiện lưu ý:

"Ý tưởng hồ sinh thái sinh ra để nuôi cá, nhằm minh chứng với dư luận rằng nước thải của họ không làm chết cá. Nhưng sự vận hành của hồ này ra sao chưa ai rõ. Đây còn có thể là một cách đánh lừa dư luận".

Theo ông Thiện, các nhà khoa học và dư luận vẫn có thiện chí đầu tư song các thông tin minh bạch về các vấn đề xả thải, sử dụng thì đặc biệt yêu cầu công khai.

"Đã có hàng loạt các công trình, dự án đủ điều kiện cho phép, đầy đủ các giấy phép môi trường, được sự nhất trí cao của cơ quan chức năng nhưng gây ra những thảm họa môi trường.

Thế giới cũng có các quy định, hiệp ước liên quan về việc xã hội dân sự có quyền yêu cầu các công ty có dấu hiệu tác động tiêu cực tới môi trường công khai minh bạch các thông tin trong các trường hợp nghi vấn.

Đây là điều chúng ta được phép làm, đừng nên học lại bài học môi trường của Fomosa thêm một lần nữa" - ông Thiện nhấn mạnh.

Hà Lan