Lần đầu tiên hội nghị đối thoại giữa lãnh đạo sở Tài nguyên-Môi trường (TNMT) TPHCM với doanh nghiệp (DN) trong lĩnh vực đất đai-môi trường được tổ chức cuối tuần qua, hàng loạt thắc mắc, bức xúc của các DN về thủ tục, quy định trong lĩnh vực đất đai-môi trường đã được đặt ra.

Không chia sẻ với DN

Một vấn đề được nhiều DN phản ánh là tình trạng các nhà đầu tư hạ tầng trong các khu công nghiệp (KCN) sau khi thuê đất của Nhà nước đã cố tình chây ì, không làm các thủ tục để được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, khiến các DN thứ cấp thuê lại đất bị ảnh hưởng. Chẳng hạn, hơn 130 DN trong KCN Lê Minh Xuân do CTCP Đầu tư xây dựng Bình Chánh (BCCI) làm chủ đầu tư. Ông Nguyễn Quốc Tuấn, Giám đốc Công ty Nguyễn Quốc, DN thuê lại đất của BCCI, cho biết tất cả DN trong KCN này đã ký hợp đồng thuê đất với BCCI hơn 10 năm nay nhưng chưa được cấp sổ đỏ.

Theo ông Tuấn, từ năm 2005 BCCI được UBND TP giao đất để kinh doanh hạ tầng. Cũng trong thời điểm này, các DN thứ cấp như công ty của ông đã ký hợp đồng với BCCI thuê lại đất và trả tiền một lần. Lúc đó mới có chủ trương giao đất nên các DN chỉ được ký hợp đồng cho thuê tạm trong vòng 10 năm. Đến năm 2007, BCCI xin TP chuyển sang hình thức thuê đất trả tiền hàng năm và được TP chấp thuận. Lúc này BCCI được cấp sổ đỏ cho thuê đất trong vòng 50 năm, tức đủ cơ sở pháp lý để ra sổ cho các DN thuê lại. Tuy nhiên, BCCI đã không tiến hành làm các thủ tục để ra giấy cho các DN thứ cấp trong KCN. Cho đến năm 2015, khi hết hợp đồng thuê đất với các DN này, BCCI đòi tăng giá thuê đất từ 300.000 đồng/m2 lên 2.000.000 đồng/m2. “Chúng tôi đã liên hệ rất nhiều lần nhưng lần nào chủ đầu tư cũng tìm đủ lý do để trì hoãn. Đến thời điểm này, khi hết hợp đồng thuê đất, BCCI dọa nếu chúng tôi không tái ký hợp đồng với đơn giá mới sẽ thu hồi mặt bằng, tháo dỡ các công trình đầu tư trên đất, cắt điện, cắt nước” - ông Tuấn bức xúc nói.

Tương tự, ông Phùng Trung Thủy, giám đốc điều hành một DN trong KCN Cát Lái, quận 2, tố Công ty Dịch vụ công ích quận 2 cố tình không làm thủ tục ra sổ cho DN của ông: “Năm 2008, chúng tôi ký hợp đồng nguyên tắc với chủ đầu tư thuê 8.000m2 đất, lúc đó họ yêu cầu trong vòng 30 ngày phải ký hợp đồng chính thức. Tuy nhiên, đến nay đã 8 năm nhưng hợp đồng vẫn chưa được ký, cho dù chúng tôi đã hối thúc rất nhiều lần”. Cũng theo ông Thủy, vì chưa ký hợp đồng nên công ty ông đến nay vẫn chưa được cấp giấy chứng nhận. Do đó, dù đã đầu tư hạ tầng đầy đủ nhưng DN không được sử dụng, hơn nữa do không có sổ đỏ nên quyền lợi của DN bị ảnh hưởng vì không thể thực hiện vay vốn, góp vốn để kinh doanh.

Bà Nguyễn Thị Cát Đằng, đại diện Công ty Phú Vinh trong KCN Tân Tạo, cũng thuê đất của chủ đầu tư này và đã nộp tiền đầy đủ. Tuy nhiên, suốt 2 năm nay công ty bà vẫn không thể nộp thuế vì tiền thuê đất của DN đóng cho chủ đầu tư bị sử dụng vào mục đích khác, không đóng lại cho Nhà nước. Điều này cũng khiến DN của bà rất khổ sở khi đi thực hiện giao dịch đảm bảo.

Doanh nghiep thue dat KCN to chu dau tu - Anh 1

DN trong KCN Lê Minh Xuân thuê đất hơn 10 năm nay nhưng chưa được cấp sổ đỏ.

Cùng DN và chủ đầu tư tháo gỡ

Giải đáp các phản ánh của DN, bà Vũ Thị Thanh Tâm, Phó trưởng Phòng Quản lý sử dụng đất, cho biết hiện nay có không ít chủ đầu tư kinh doanh hạ tầng trong các KCN trì hoãn việc làm các thủ tục để cấp sổ đỏ cho các DN thứ cấp, đặc biệt là các chủ đầu tư thuê đất trả tiền một lần. Theo bà Tâm, Sở TNMT đã có văn bản nhắc nhở các chủ đầu tư và Ban Quản lý các Khu chế xuất và KCN (HEPZA) thống kê để phân loại xử lý. Đối với các DN thuê lại đất của chủ đầu tư các KCN trả tiền một lần, chủ đầu tư phải nộp số tiền này cho Nhà nước để làm cơ sở cấp giấy cho các nhà đầu tư thứ cấp.

Tuy nhiên, hiện nay có một vướng mắc là nếu các DN thuê đất trong thời điểm từ ngày 1-1-2006 đến ngày 1-7-2014 thì chưa có hướng dẫn cách thu cụ thể của Bộ Tài chính nên vẫn phải chờ. Để giải quyết vướng mắc này, Sở TNMT vẫn tiến hành cấp giấy cho các DN thứ cấp đã nộp hết tiền cho chủ đầu tư và trên giấy chứng nhận có ghi chú chủ đầu tư chưa nộp tiền cho Nhà nước. Trong trường hợp các DN thứ cấp thuê lại đất và đã đóng tiền một lần cho chủ đầu tư trước ngày 1-1-2006, thông tin với Sở TNMT để sở chuyển sang cơ quan thuế tính làm cơ sở để cấp giấy cho DN. Còn sau ngày 1-7-2014, việc thu tiền và cấp giấy được thực hiện theo quy định hiện hành.

Ông Nguyễn Toàn Thắng, Giám đốc Sở TNMT, cho hay trách nhiệm cơ quan quản lý nhà nước là phải kiểm soát chặt chẽ các đơn vị kinh doanh hạ tầng với các đơn vị thuê lại. Trong thời điểm từ ngày 1-1-2006 đến ngày 1-7-2014, dù chưa có hướng dẫn của Bộ Tài chính nhưng Sở TNMT cũng sẽ tiến hành cấp sổ đỏ cho các DN thuê lại để đảm bảo quyền lợi cho DN. Lãnh đạo Sở TNMT cũng cho hay, các DN khi gặp phải những trường hợp chủ đầu tư kinh doanh hạ tầng trì hoãn việc cấp giấy thì cần thông tin đến sở để sở nắm thông tin và phân loại giải quyết.

Đỗ Trà Giang