Thanh tra Chính phủ (TTCP) vừa kết thúc Thanh tra về việc đầu tư các dự án nhiên liệu sinh học có vốn góp của Tập đoàn dầu khí Việt Nam (PVN) và các đơn vị thành viên. Qua đó, TTCP đã chỉ rõ hàng loạt sai phạm tại 3 dự án nhà máy nhiên liệu sinh học Ethanol tại tỉnh: Phú Thọ, Dung Quất (Quảng Ngãi) và Bình Phước.

Chuyen CQDT ho so du an nha may Ethanol Phu Tho va Dung Quat - Anh 1

Một góc nhà máy Ethanol Phú Thọ sau khi nhà thầu PVC dừng thi công.

Theo Kết luận thanh tra, từ tháng 10/2007 đến tháng 3/2009, PVN Quyết định chủ trương đầu tư, chỉ đạo các đơn vị thành viên góp vốn thành lập 2 công ty cổ phần và 1 công ty liên danh để thực hiện 3 dự án sản xuất ethanol nhiên liệu tại tỉnh Phú Thọ, Khu kinh tế Dung Quất (Quảng Ngãi) và tỉnh Bình Phước.

Dự án nhà máy Ethanol Phú Thọ do Công ty CP Hóa dầu và nhiên liệu sinh học Dầu khí (PVB) làm chủ đầu tư tổng mức đầu tư 1.317,5 tỷ đồng, sau điều chỉnh lên gần 2.500 tỷ đồng, trong đó vốn vay là 771 tỷ đồng.

Dự án này đã dừng thi công từ tháng 11/2011 do nhà thầu Tổng công ty cổ phần xây lắp dầu khí Việt Nam (PVC) không đủ năng lực và hiện nay trong tình trạng xuống cấp nghiêm trọng.

Tổng số tiền đã thanh toán cho dự án là 1.534,5 tỷ đồng. Đối với Dự án nhà máy sản xuất Ethanol Dung Quất do Công ty CP nhiên liệu sinh học Dầu khí miền Trung (PCB) làm chủ đầu tư. Tổng số vốn của dự án là 1.225,87 tỷ đồng, trong đó vốn vay là 945,7 tỷ đồng.

Dự án đã đầu tư xong, đã thanh toán 2.124 tỷ đồng nhưng chưa quyết toán và hầu như không vận hành thương mại. Năm 2014, nhà máy này lỗ 164 tỷ đồng.

Còn Dự án nhà máy Ethanol tại Bình Phước do Công ty TNHH nhiên liệu sinh học Phương Đông làm chủ đầu tư, với tổng mức đầu tư 1.492,653 tỷ đồng sau đó cũng đội vốn lên gấp nhiều lần.

Tổng số tiền đã thanh toán của dự án là gần 1.743 tỷ đồng, dự án đã đầu tư xong nhưng hầu như không vận hành thương mại. Mặc dù nhà máy hầu như ngừng sản xuất nhưng vẫn lỗ khoảng 200 tỷ đồng mỗi năm do khấu hao tài sản cố định, lãi vay và chi phí quản lý, bảo dưỡng máy móc...

TTCP kết luận, trong quá trình đầu tư PVN, các chủ đầu tư, nhà thầu đã để xảy ra những vi phạm như: địa điểm xây dựng đã được lựa chọn mà không khảo sát công tác giải phóng mặt bằng, vì vậy không giải phóng được mặt bằng khi thực hiện đầu tư.

Việc chỉ định thầu thực hiện gói thầu EPC dự án Phú Thọ và Dung Quất khi các nhà thầu hạn chế về năng lực, chưa có kinh nghiệm thực hiện dự án nhiên liệu sinh học vi phạm quy định của Luật Đấu thầu và chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ.

Đáng chú ý, nhà thầu PVC đã dừng thi công dự án nhà máy Ethanol Phú Thọ hơn 4 năm, vi phạm hợp đồng, gây hậu quả nghiêm trọng.

Toàn bộ máy móc, thiết bị lắp đặt tại nhà máy này đã han gỉ, vốn đã đầu tư 1.534 tỷ đồng chưa được phát huy hiệu quả.

Mặt khác, trong đàm phán, ký kết và điều chỉnh giá trị hợp đồng, tại dự án nhà máy Ethanol Dung Quất, chủ đầu tư và nhà thầu đã ký phụ lục hợp đồng tăng hơn 3,24 triệu USD không có căn cứ.

Trong điều chỉnh tổng mức đầu tư, chủ đầu tư PVB đã lập, phê duyệt điều chỉnh dự án nhà máy Ethanol Phú Thọ từ 1.327,5 tỷ đồng thành 2.484,9 tỷ đồng không đúng quy định.

Tính đến tháng 11/2014, 3 nhà máy Ethanol nêu trên với tổng số vốn đầu tư 5.401 tỷ đồng chưa phát huy hiệu quả và các nhà máy Ethanol đều bị thua lỗ lớn.

Theo đó, TTCP đã chuyển hồ sơ sang Bộ Công an để điều tra, xử lý đối với các sai phạm trong quá trình đầu tư xây dựng nhà máy sản xuất Ethanol tại Phú Thọ và Dung Quất (Quảng Ngãi) có dấu hiệu Cố ý làm trái hoặc thiếu tinh thần trách nhiệm trong việc lựa chọn địa điểm xây dựng, trong chỉ định thầu, trong ký kết và thực hiện các hợp đồng EPC…

Đức Sơn - Việt Trung