Ngày 31-10, Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn đã có văn bản báo cáo Thủ tướng Chính phủ thông tin về chất lượng nước mắm theo chỉ đạo của Thủ tướng.

Trao đổi với Báo Người Lao Động tối 31-10, Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn (NN-PTNT) Vũ Văn Tám cho biết cùng ngày, ông đã ký văn bản thông tin về chất lượng nước mắm báo cáo Thủ tướng Chính phủ.

Bo Nong nghiep bao cao Thu tuong ve chat luong nuoc mam - Anh 1

Nước mắm truyền thống đang bị ảnh hưởng bởi công bố về chất lượng của VINASTAS Ảnh: Tấn Thạnh

Theo đó, sau khi nhận được chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ ngày 22-10, Bộ NN-PTNT đã thành lập Tổ công tác liên ngành, bao gồm đại diện của Bộ Y tế, Bộ Công Thương để rà soát, bổ sung một số thông tin có liên quan về chất lượng, an toàn thực phẩm sản phẩm nước mắm.

Báo cáo Thủ tướng, Bộ NN-PTNT cho biết theo tài liệu của nhiều tổ chức quốc tế, cơ quan nghiên cứu, kiểm soát an toàn thực phẩm có uy tín, asen có thể tồn tại dưới dạng hữu cơ và vô cơ. Asen hữu cơ không gây độc cho người, vì vậy không cần đánh giá mức độ nguy hại và quy định giới hạn tối đa trong thực phẩm (đặc biệt là sản phẩm nước mắm với mức nhập lượng tiêu thụ hàng ngày rất thấp). Trong khi đó, asen vô cơ (còn gọi là thạch tín) gây độc cho con người, do vậy, có quy định giới hạn tối đa (hàm lượng an toàn) trong thực phẩm.

Hiện nay, theo quy chuẩn kỹ thuật quốc gia đối với giới hạn ô nhiễm kim loại nặng trong thực phẩm do Bộ Y tế ban hành, hàm lượng asen vô cơ tối đa trong nước chấm (bao gồm cả nước mắm) được quy định là 1 mg/kg.

Bộ NN-PTNT cũng dẫn kết quả khảo sát trên tạp chí Food Chemistry (tháng 2-2008) về hàm lượng asen có trong nước mắm sản xuất ở Việt Nam và Thái Lan xuất sang Áo cho thấy tổng asen chỉ từ 0,69-2,75 mg/l, trong đó, chủ yếu là arsenobetaine, một dạng asen hữu cơ không độc hại, không phát hiện asen vô cơ.

Theo công bố ngày 22-10 của Bộ Y tế, 247/247 mẫu nước mắm của 210 nhãn hiệu sản phẩm nước mắm khác nhau của 82 cơ sở sản xuất (lấy ngẫu nhiên trên thị trường và một số siêu thị) được kiểm nghiệm không phát hiện asen vô cơ. Kết quả này cũng phù hợp với kết quả khảo sát của quốc tế được công bố nêu trên.

Về quy định về phụ gia trong sản xuất nước mắm, tiêu chuẩn quốc tế về nước mắm do Việt Nam và Thái Lan đồng đề xuất Ủy ban tiêu chuẩn thực phẩm quốc tế (CODEX) ban hành quy định 17 phụ gia được phép sử dụng trong sản xuất nước mắm thuộc 6 nhóm. Bộ Y tế cũng ban hành thông tư quy định 400 phụ gia được phép sử dụng trong sản xuất thực phẩm, trong đó quy định 17 phụ gia được phép sử dụng trong sản xuất nước mắm.

Theo đó, Bộ NN-PTNT khẳng định, trong sản xuất nước mắm có thể sử dụng một hoặc một số phụ gia nằm trong danh sách 17 phụ gia quy định. Bên cạnh đó, theo kết luận này, việc sử dụng phụ gia thực phẩm trong sản xuất nước mắm là được phép nếu phụ gia đó nằm trong danh mục cho phép, đảm bảo độ tinh khiết, đúng đối tượng sử dụng và không vượt ngưỡng theo quy định.

Về chất lượng nước mắm và việc ghi nhãn minh bạch, bảo đảm quyền lợi người tiêu dùng, Bộ NN-PTNT cho biết nước mắm là sản phẩm truyền thống, lâu đời của Việt Nam. Phương pháp sản xuất truyền thống là quá trình lên men tự nhiên hỗn hợp bao gồm cá và muối. Nước mắm có thể được làm từ nhiều loại cá như cá cơm, cá nục, cá trích, cá thu...Tuy nhiên, thực tế hiện nay, sản phẩm nước mắm đã trở nên đa dạng hơn.

“Ngoài sản phẩm được sản xuất bằng phương pháp truyền thống nêu trên còn có các sản phẩm được tạo thành thông qua việc pha chế nước mắm được sản xuất bằng phương pháp truyền thống này với việc bổ sung thêm các chất tạo màu, chất tạo ngọt, chất điều vị, chất bảo quản”- Bộ NN-PTNT nêu rõ.

Cũng theo văn bản của Bộ NN-PTNT, hiện nay, các văn bản quy định, tiêu chuẩn, qui chuẩn về chất lượng, ATTP nước mắm đã tương đối đầy đủ, bao gồm: Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia cơ sở sản xuất nước mắm - điều kiện bảo đảm an toàn thực phẩm; Tiêu chuẩn nước mắm; Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về về chỉ tiêu kim loại nặng trong thực phẩm; Hướng dẫn quản lý phụ gia thực phẩm; Quy định về nhãn hàng hóa…

Tiêu chuẩn quốc tế CODEX STAN 302-2011 đưa ra khái niệm nước mắm (product definition) “nước mắm là dung dịch đạm trong (không vẩn đục) với vị cá mặn được tạo thành từ quá trình lên men hỗn hợp cá và muối”.

Quy chuẩn kỹ thuật QCVN 02-16:2012/BNNPTNT do Bộ NN-PTNT ban hành về điều kiện bảo đảm ATTP cơ sở sản xuất nước mắm cũng qui định khái niệm nước nắm theo Tiêu chuẩn quốc tế CODEX STAN 302-2011.

Theo Bộ NN-PTNT, đây là khái niệm về nước mắm nói chung.Tuy nhiên, hiện nay chưa có văn bản nào quy định cụ thể về khái niệm nước mắm truyền thống (hay còn gọi là nước mắm nguyên chất, nước mắm cốt) và nước mắm pha chế từ nước mắm truyền thống (hay còn gọi là nước mắm công nghiệp). Điều này đang dẫn đến các cách hiểu rất khác nhau về nước mắm truyền thống.

“Để đảm bảo minh bạch, bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng, Bộ NN-PTNT sẽ tổ chức rà soát Tiêu chuẩn Việt Nam về nước mắm (TCVN 5107:2003) để làm rõ khái niệm nước mắm truyền thống, phân biệt với các loại sản phẩm khác pha chế từ nước mắm”.

Bộ NN-PTNT cũng cho biết kết quả thanh, kiểm tra cho thấy hiện nay, một số cơ sở sản xuất chỉ thể hiện thông tin về hàm lượng đạm tổng trên nhãn, không công bố hàm lượng đạm axit amin hay đạm amoniac hoặc công bố không trung thực hàm lượng đạm trên nhãn.

Ngoài ra, đối với các cơ sở sản xuất nước mắm sử dụng phụ gia thì việc thể hiện các thông tin về các loại phụ gia đã được sử dụng trong quá trình sản xuất nước mắm cũng chưa minh bạch như: thể hiện không đầy đủcác loại phụ gia sử dụng; chỉ thể hiện mã số ký hiệu phụ gia; thể hiện các nội dung trên nhãn không đúng kích cỡ, vị trí theo qui định nên rất khó nhận biết.

" Điều này dẫn đến việc người tiêu dùng khó có khả năng nhận biết đầy đủ thông tin cần thiết về loại nước nắm, loại chất lượng, các loại phụ gia đã được sử dụng trong quá trình sản xuất để lựa chọn loại nước mắm phù hợp với nhu cầu sử dụng"- văn bản nêu.

Do vậy, để phù hợp hơn với thực tiễn sản xuất kinh doanh nước mắm hiện nay, đồng thời, đảm bảo thông tin rõ ràng, minh bạch, đảm bảo quyền lợi cho người tiêu dùng và thuận lợi cho cơ quan quản lý, Bộ NN-PTNT sẽ tổ chức nghiên cứu, rà soát toàn diện Tiêu chuẩn Việt Nam về nước mắm (TCVN 5107:2003) để làm rõ hơn khái niệm nước mắm truyền thống; quy định cụ thể hơn về phân loại, ghi nhãn và các nội dung khác để đảm bảo phù hợp, hài hòa với Tiêu chuẩn quốc tế CODEX STAN 302-2011 “Standardforfish sauce”.

Văn Duẩn