Năm mươi năm đã trôi qua, tấm hình Hòa thượng Thích Quảng Đức ngồi nhập định trong biển lửa do phóng viên AP Malcolm Browne chụp, cho đến nay vẫn là tấm hình lịch sử, có giá trị vượt thời gian, tạo nhiều cảm xúc trên thế giới. Cố Tổng thống Hoa Kỳ Kennedy cũng đã từng nói "Không có bức ảnh tin tức nào trong lịch sử đem lại nhiều cảm xúc khắp thế giới như bức ảnh này."

Đứng trước sự đàn áp Phật giáo của chế độ gia đình trị Ngô Đình Diệm, Hòa thượng đã tự đốt thân mình làm ngọn đuốc cảnh tỉnh chế độ và đánh thức lương tâm nhân loại. Tấm hình Ngài có thời được người Âu châu in như postcard để mọi người làm kỷ niệm. Nhiều phong trào thế giới cũng dùng tấm hình làm biểu tượng cho tổ chức.

Thế nhưng kể từ sau năm 1975 tại hải ngoại, một số người bắt đầu tung tin đồn về tấm hình để đả phá, hủy hoại, cố tình tạo ngộ nhận trong dư luận về sự giá trị của tấm hình này. Có khi có người đã thêu dệt câu chuyện, cho rằng Ngài đã chết, được khiêng xuống xe để đốt. Có khi thì họ cho Ngài đã bị tiêm thuốc tê liệt rồi có người dùng kích lửa đốt Ngài. Các tin đồn này được cấu trúc khéo léo như hồi ký, dễ lừa độc giả dù không hề đưa ra được nhân chứng, bằng chứng. Bên cạnh đó, họ cố gắng ngụy tạo tin tức, dựng hình ảnh, cả video clip để xuyên tạc lịch sử.

Bang chung dap tan su xuyen tac ve tam anh thuc tinh luong tri nhan loai trong chien tranh Viet Nam - Anh 1

Ngài vị pháp thiêu thân để lại trái tim bất diệt

Nhân dịp 50 năm kỷ niệm ngày Bồ-tát Quảng Đức tự thiêu và Pháp nạn 1963, tác giả xin được in 3 tấm hình của phóng viên Malcolm Browne có mặt tại hiện trường; đồng thời lược dịch một phần phỏng vấn của biên tập viên hình thời sự quốc tế Patrick Witty - tạp chí Time vào năm 2011 trước khi ông Malcolm qua đời vào tháng 8 năm 2012.

Malcolm Browne viết: “Vào thời điểm tôi đến chùa, đây là nơi tổ chức sự kiện, mọi chuyện đã khởi động - chư Tăng Ni đang đồng tụng kinh, đây là loại kinh thường được tụng khi tang lễ. Khi vị sư trưởng ra hiệu, tất cả chư Tăng đều ra đường và đi bộ đến trung tâm Sài Gòn. Khi chúng tôi tới nơi, chư Tăng Ni nhanh chóng hợp thành vòng tròn, chính xác ngay giữa 2 đại lộ chính của Sài Gòn. Một chiếc xe lái tới. Hai nhà sư trẻ bước ra khỏi xe. Một nhà sư lớn tuổi, dựa chút xíu vào một nhà sư trẻ, cũng rời khỏi xe. Vị sư già đi thẳng đến ngay giữa ngã tư. Hai nhà sư trẻ đem theo một thùng nhựa, mà sau này được biết là xăng.

Ngay sau khi vị sư già tự chính mình ngồi xuống, nhà sư trẻ đổ chất lỏng lên toàn thân người. Vị sư già lấy hộp diêm ra, quẹt cháy lên, và thả cây diêm cháy lên trên đùi, ngay lập tức lửa bùng cháy, bao trùm”.

Những khoảnh khắc này được ghi nhận một cách trung thực, rõ ràng. Cũng chính nhờ các tấm hình đó mà Malcolm Browne được trao giải thưởng danh giá nhất dành cho thể loại ảnh báo chí thế giới năm 1963.

Bang chung dap tan su xuyen tac ve tam anh thuc tinh luong tri nhan loai trong chien tranh Viet Nam - Anh 2

Vị sư trẻ giúp tưới xăng lên châu thân Bồ-tát Thích Quảng Đức

Bang chung dap tan su xuyen tac ve tam anh thuc tinh luong tri nhan loai trong chien tranh Viet Nam - Anh 3

Bồ-tát Thích Quảng Đức tự đánh lửa bằng diêm quẹt

Bang chung dap tan su xuyen tac ve tam anh thuc tinh luong tri nhan loai trong chien tranh Viet Nam - Anh 4

Tấm hình lịch sử chấn động lương tâm thế giới

Bang chung dap tan su xuyen tac ve tam anh thuc tinh luong tri nhan loai trong chien tranh Viet Nam - Anh 5

Nhà báo Malcolm Browne bên bức ảnh lịch sử được trao giải Ảnh báo chí Thế giới 1963 - Ảnh: AP

Theo Huyền Lam (Giác Ngộ)