Các nhà nghiên cứu cho biết một hệ thống trí thông minh nhân tạo (AI) đã dự đoán chính xác kết quả của hàng trăm vụ án tại Tòa án Nhân quyền châu Âu.

Các nhà nghiên cứu cho biết một hệ thống trí thông minh nhân tạo (AI) đã dự đoán chính xác kết quả của hàng trăm vụ án tại Tòa án Nhân quyền châu Âu.

Theo các nhà khoa học, những phán quyết được AI dự đoán với tỉ lệ chính xác lên tới 79%.

AI cũng đang ngày được sử dụng nhiều trong ngành báo chí, luật hay kế toán. Tuy nhiên các nhà phê bình cho rằng không AI nào có thể hiểu được các sắc thái khác nhau của một vụ án pháp lý.

Nghiên cứu này do các nhà nghiên cứu ở Đại học London (Anh) và các trường đại học của Sheffield, Pennsylvania (Mỹ) thực hiện. Họ cũng nói thêm rằng, kết quả như vậy không có nghĩa là các luật sư sẽ hết thời.

"Tuy AI đang được nhắc tới rất nhiều nhưng chúng tôi không nghĩ rằng còn lâu chúng mới có thể thay thế thẩm phán hay luật sư. Những gì chúng tôi nghĩ, đó là AI sẽ hữu dụng cho việc nhanh chóng phát hiện ra các điểm chung trong các vụ án nhằm đưa ra kết quả", người đứng đầu nghiên cứu tiến sĩ Nikolaos Aletras nói.

"Đó cũng có thể là công cụ hữu dụng cho việc xác định ra những vụ án vi phạm Công ước về Nhân quyền của châu Âu".

Đội ngũ đã xác định được các dữ liệu cho 584 vụ án liên quan tới 3 điều mục trong Công ước Nhân quyền:

- Mục 3 (các vụ án liên quan tới tra tấn và hạ thấp nhân phẩm)

- Mục 6 (quyền được xử án công bằng)

- Mục 8 (tôn trọng cuộc sống riêng tư)

Những mục này được chọn do chúng đại diện cho các vụ án về các quyền căn bản, và vì có rất nhiều dữ liệu được xuất bản về chúng.

Thuật toán tìm các điểm lặp lại trong văn bản và qua đó gán cho mỗi vụ là" vi phạm" hay "không vi phạm".

Để tránh thiên vị và nhầm lẫn, đội ngũ đã chọn ra một số vụ vi phạm và không vi phạm bằng nhau để AI có thể học.

"Đúng ra, chúng tôi sẽ kiểm tra và tối ưu thuật toán bằng cách sử dụng các hồ sơ thay vì các phán quyết đã được đưa ra, nhưng do không được tiếp cận với những thứ đấy nên chúng tôi dùng các bản tóm lược trong phiên tòa", đồng tác giả tiến sĩ Vasileios Lampos nói.

Thuật toán có chiều hướng đưa ra phán quyết sai khi có 2 vụ án giống nhau – một vi phạm một không. Điều này cho thấy nền tảng này không có khả năng phát hiện ra các điểm khác biệt nhỏ nhặt trong bộ luật.

Đối với các nhà nghiên cứu, giai đoạn tiếp theo là kiểm tra hệ thống với nhiều dữ liệu hơn.

"Chẳng có lý do gì mà nó lại không thể hiểu thêm lời khai từ nhân chứng cũng như các ghi chép của luật sư cả", tiến sĩ Aletras nói với BBC.

Lượng công ty luật ngày càng gia tăng đang quay sang tìm kiếm sự giúp đỡ của AI nhằm giải quyết số dữ liệu khổng lồ. Ross, người sử dụng khả năng tính toán của máy tính IBM Watson, đã được hãng luật Baker & Hostetler thuê. Hãng này chuyên về các vụ việc liên quan đến phá sản.

Matt Jones, một nhà phân tích tại Tessella, nói về dự án: "Nó có tiềm năng lớn giúp tiết kiệm thời gian trong các vụ án pháp lý bằng cách tự động hóa các tác vụ kém thú vị và giúp con người quyết định dựa trên tỉ lệ thành công. Nhưng theo cách nào đó hiện AI đã đi chệch hướng thay vì được dùng để làm công cụ hỗ trợ đưa ra quyết định pháp lý".

Anh cũng nói thêm rằng các hệ thống này vẫn chưa có khả năng "hiểu được sắc thái".

"AI có thể đưa ra dự đoán nhưng nếu không được đánh giá trực tiếp trong một ngữ cảnh ngoài dữ liệu và kinh nghiệm huấn luyện của nó, dự đoán có thể sẽ đi chệch hướng, và trong một vụ việc pháp lý thì điều này rất nguy hiểm".

Phương Nam