Trong bài 'Vọng văn sinh nghĩa' và 'Vọng văn vấn thiết' (Bài 1), chúng tôi đã chuyển đến độc giả Lê Giảng và bạn đọc mục 1, tìm hiểu về câu 'Vọng văn sinh nghĩa'. Sau đây là mục 2 (cũng là mục cuối), tìm hiểu về 'Vọng văn vấn thiết'.
HNN.VN - Trải qua muôn vàn biến thiên lịch sử, hàng chục ngàn mộc bản Triều Nguyễn quý hiếm đã được UNESCO công nhận là Di sản Tư liệu thuộc Chương trình Ký ức thế giới vào năm 2009 và trở thành Di sản Tư liệu thế giới đầu tiên của Việt Nam, hiện đang được bảo quản nghiêm ngặt ở Trung tâm Lưu trữ Quốc gia IV đóng tại Đà Lạt (nay thuộc phường Cam Ly - Đà Lạt, tỉnh Lâm Đồng).
Phạm Duy là người kể chuyện bằng chữ tài tình. Chữ nhiều tầng, nhiều chiều kích, nhiều hình ảnh, đọc chữ mà nghe âm thanh thánh thót, có đôi chỗ hay hơn nghe nhạc. Ông kể đời người nhẹ như không, với một kiểu văn tự tại và kiêu hãnh khi nói về những kiếp nạn, lầm lỗi, gian nan…
Độc giả Lê Giảng (Hạc Thành - Thanh Hóa) hỏi: 'Trong bài 'Về cách giảng chữ 'trọng' trong từ 'trọng tài' trong Tầm nguyên từ điển của Lê Văn Hòe', tác giả Mẫn Nông có nhắc đến câu 'Vọng văn sinh nghĩa'. Cụ thể, ông nhận xét: 'Nguyên nhân có lẽ là do tác giả 'vọng văn sinh nghĩa', dựa vào sự đồng âm của các yếu tố Hán Việt để suy diễn ý nghĩa mà không đối chiếu văn tự gốc'. Về đại ý câu này thì tôi hiểu, nhưng hiểu một cách thấu đáo thì chưa. Tôi cũng chợt nhớ đến một câu khác mà trong Đông y hay dùng, đó là 'Vọng văn vấn thiết'. Vậy đề nghị chuyên mục Cà kê chuyện chữ nghĩa giải thích một cách tường tận khái niệm 'Vọng văn sinh nghĩa' và 'Vọng văn vấn thiết' để tôi và độc giả được biết.
Sản phẩm âm nhạc mới của ca nương Kiều Anh vấp phải tranh cãi liên quan đến chi tiết chữ Nôm trong bài thơ 'Bánh trôi nước' xuất hiện trong một cảnh MV.
Trong chuyên mục Cà kê chuyện chữ nghĩa hai số trước, chúng tôi đã bàn đến cách giải thích từ nguyên các từ 'phiền phức', 'phức tạp' và 'giá họa' trong Tầm nguyên từ điển của Vân Hạc Lê Văn Hòe. Trong chuyên mục này chúng tôi tiếp tục đề cập đến cách giảng chữ 'trọng' trong từ 'trọng tài' của cuốn từ điển này.
NSGN - Trong dòng chảy lịch sử Phật giáo Việt Nam thế kỷ XVIII, giai đoạn Lê Trung Hưng chứng kiến một sự phục hưng mạnh mẽ của các dòng Thiền, đặc biệt là sự lan tỏa của tông Tào Động từ Trung Hoa vào Đại Việt.
Các chuyên gia, nhà khoa học trong nước và thế giới sẽ cùng trao đổi về quá trình xây dựng hồ sơ đệ trình UNESCO; chia sẻ kinh nghiệm bảo tồn, phát huy giá trị di sản tư liệu Ma nhai Non Nước.
Tấm bia đá hơn 100 năm tuổi khắc chữ Hán Nôm bên hồ Ba Bể (Thái Nguyên) lưu giữ nhiều ghi chép quý về danh thắng nổi tiếng giữa núi rừng, thu hút sự quan tâm của du khách yêu văn hóa - lịch sử.
Suốt 2 thập kỷ, di sản Mộc bản Triều Nguyễn hiện nay vẫn luôn chỉn chu, nguyên vẹn bởi một quá trình lao động thầm lặng, nâng niu từng nét chữ như nâng niu ký ức của lịch sử.
Nam chính này không biết chữ, không hiểu võ học, nhưng lại chạm đến cảnh giới vượt xa mọi cao thủ quen thuộc.
Chương trình 'Dấu ấn Thư tịch' lan tỏa văn hóa đọc, tôn vinh di sản Hán – Nôm qua triển lãm, giao lưu học thuật và mô hình 'Cây ATM Sách'.
Lễ cấp sắc 12 đèn của người Dao Tiền không chỉ là đại lễ tâm linh quan trọng mà còn là dấu mốc khẳng định sự trưởng thành của người đàn ông trong cộng đồng. Qua từng nghi thức trang nghiêm, huyền bí, lễ cấp sắc góp phần lưu giữ những giá trị văn hóa đặc sắc, được trao truyền qua nhiều thế hệ. Ảnh: Sơn Tùng
Trong dòng chảy hối hả của thời đại số, khi những giá trị cổ xưa dễ dàng bị lãng quên dưới lớp bụi thời gian vẫn có một cô giáo lặng lẽ 'dệt' lại hồn cốt của dân tộc mình. Với cô Hán Thị Kim Anh (Akhar Thrah) không chỉ là những ký tự uốn lượn trên trang giấy, mà là nhịp thở, là linh hồn của vương quốc Chăm Pa nghìn năm.
VHXQ - Nếu đình làng miền Bắc là 'thành trì' của những luật lệ cổ xưa, ở Huế mang đậm dấu ấn trật tự phong kiến, thì đình làng xứ Quảng là thực thể sống động, nơi lưu giữ những hồ sơ về cuộc khẩn hoang đầy gian khó.
Nếu như chữ Nôm vào thời nhà Lý chỉ đơn thuần được xuất hiện trong các văn bản, thì sang thời Trần và trở về sau nó đã phát triển thịnh hành, có thể xem là văn tự chính thức trong sáng tác thơ văn của các thiền sư...
Các nhà khảo cổ phát hiện thêm 13.000 mảnh gốm khắc chữ cổ tại di chỉ Athribis ở Ai Cập, hình thành bộ sưu tập lớn nhất được khai quật tại một địa điểm.
Người ta chỉ gọi một điều gì đó là duyên khi đã đủ thời gian để lùi lại, để chiêm nghiệm và nhận ra sự gắn bó âm thầm mà bền bỉ của nó. Với tôi, 'độ lùi' ấy đã kéo dài cỡ nửa cuộc đời, đủ để hiểu rằng mối duyên với văn tự Hán, chưa bao giờ rời xa tôi dù chỉ một ngày.
Trong dòng chảy của đời sống hiện đại, thư pháp Hán Nôm vẫn bền bỉ hiện diện trong không gian văn hóa truyền thống mỗi dịp Tết đến, xuân về. Tại phường Bắc Giang, Câu lạc bộ Thư pháp Hán Nôm Phủ Lạng Thương đã và đang góp phần gìn giữ, trao truyền và lan tỏa những giá trị di sản quý báu của cha ông.
Giữa cố đô Hoa Lư, chùa Nhất Trụ lưu giữ cột kinh Phật bằng đá dựng năm 995 dưới triều Lê Đại Hành - bảo vật quốc gia minh chứng cho Phật giáo thời đầu Đại Cồ Việt.
Giữa không khí nghi kỵ và những vụ án văn tự thời Tự Đức, Tiến sĩ Đinh Nhật Thận phải sớm rời quan trường và trở thành trung tâm của nhiều giai thoại...
Chiều 14-1, Hội đồng Khoa học và Công nghệ chuyên ngành tỉnh Gia Lai tổ chức hội nghị nghiệm thu kết quả thực hiện nhiệm vụ khoa học - công nghệ cấp tỉnh 'Bảo tồn và phát huy giá trị di sản Hán - Nôm trên địa bàn tỉnh Gia Lai'.
Giáo pháp của Đức Phật tuyên thuyết là một sự trải nghiệm sinh động mang tính ứng dụng rất thiết thực chứ không phải là những giáo thuyết nặng phần lý luận, những giáo điều khô cứng. Vì vậy, để thực hành giáo pháp của Đức Phật một cách có hiệu quả, chư tổ đã đề ra giáo lý Tứ y.
Bước sang năm 2026, người tuổi Tý sẽ đối đầu với Thái Tuế, chuẩn bị tinh thần chiến đấu để những ngày tháng này không quá khó khăn.
Đây là diễn biến hiếm gặp, phản ánh sức nặng đặc biệt của kỳ thi được coi là 'cửa ải định đoạt tương lai' đối với hàng trăm nghìn học sinh Hàn Quốc.
Nền văn minh Mycenae, từng thống trị Hy Lạp thời kỳ đồ đồng, để lại những di sản lớn trong truyền thuyết, kiến trúc và ảnh hưởng lâu dài lên văn hóa Hy Lạp cổ.
Nhân Mỹ học đường đã trở thành một địa chỉ đặc biệt tại Hà Nội trong suốt 20 năm qua, là nơi hàng nghìn học viên tìm đến để học chữ Hán, chữ Nôm và nghệ thuật thư pháp truyền thống.
Là một trong những nền văn minh bí ẩn và có ảnh hưởng sâu rộng ở châu Âu cổ, người Celt để lại di sản phong phú về ngôn ngữ, nghệ thuật và tín ngưỡng.
Tứ Y Pháp không chỉ là nguyên tắc nhận định mà còn là phương tiện hành trì, giúp hành giả duy trì sự sáng suốt và chính niệm giữa dòng đời biến động.
Xã Thường Tín đã tổ chức Lễ gắn biển hai tuyến đường mang tên danh nhân Lê Công Hành và Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân Doãn Tuế.
Đền Karnak là một trong những di tích tôn giáo đồ sộ nhất từng được xây dựng, thể hiện quyền lực tuyệt đối của các pharaon Ai Cập cổ đại.
Hơn 1.200ha sản xuất VietGAP, 45 mô hình ứng dụng công nghệ cao và chuỗi nông sản số hóa đang giúp Thường Tín trở thành điểm sáng trong xây dựng nông thôn mới kiểu mẫu.
Thực hiện Kế hoạch số 252 ngày 16/9/2025 của Ủy ban nhân dân thành phố Hà Nội về việc tổ chức Chiến dịch làm giàu, làm sạch cơ sở dữ liệu quốc gia về đất đai, các địa phương trên địa bàn thành phố đang tích cực triển khai chiến dịch, phấn đấu hoàn thành đúng tiến độ.
Ở một địa phương của tỉnh Hòa Bình cũ, nay là tỉnh Phú Thọ, nghề làm giấy dó vẫn được một nhóm phụ nữ cao tuổi gìn giữ qua thời gian. Gần 20 năm nay, tổ giấy dó của xã đã trở thành nơi để các bà cùng nhau tụ họp, vừa làm việc, vừa chia sẻ niềm vui tuổi già.
Trong thời đại công nghệ số hóa và nghệ thuật đa phương tiện phát triển mạnh mẽ, những phương pháp thủ công truyền thống tưởng như đã lùi vào dĩ vãng lại đang tìm được chỗ đứng mới trong nghiên cứu học thuật và sáng tạo nghệ thuật đương đại, một trong số đó là bản rập.
Một văn tự khắc 37 chữ ở Thanh Hải (Trung Quốc), mới được xác định thuộc thời nhà Tần, ghi lại việc hoàng đế đầu tiên của Trung Quốc Tần Thủy Hoàng sai quan chức đi hái thảo dược 'trường sinh bất tử' trên núi Côn Lôn.
Maeshowe là một trong những công trình mộ đá tiền sử vĩ đại nhất châu Âu, gắn liền với nhiều câu chuyện kỳ bí và những bí mật khảo cổ hấp dẫn.
Sáng 27-8, tại Trường THPT Lê Thánh Tông (phường Ayun Pa, tỉnh Gia Lai), Bảo tàng Pleiku khai mạc triển lãm chuyên đề 'Di sản Hán-Nôm trên địa bàn tỉnh Gia Lai'.
Sáng 23-8, tại phường An Khê (tỉnh Gia Lai), Bảo tàng Pleiku khai mạc triển lãm 'Di sản Hán – Nôm trên địa bàn tỉnh Gia Lai'.
Một dòng chữ cổ bằng tiếng Aram gồm 4 dòng, có thể do các chiến binh Do Thái khắc lên trong cuộc khởi nghĩa Bar Kochba chống lại đế chế La Mã vào thế kỷ thứ 2 sau Công nguyên, đã được phát hiện trong một hang động ở sa mạc Judea.