Trong đời sống văn học nghệ thuật, người đọc thường nhớ đến những bài thơ hay, những trang văn đẹp hay những tác phẩm nghệ thuật để lại nhiều rung cảm. Ít ai để ý rằng phía sau sự vận động của văn học còn có một lực lượng âm thầm khác - những người làm công tác lý luận, phê bình văn học.
Cùng nhìn lại một số sự kiện lịch sử của dân tộc Việt Nam diễn ra vào ngày này năm xưa (2/6):
Lượn Sli nói chung là những làn điệu dân ca đặc trưng của mỗi nhóm Nùng khác nhau, như: Nùng Inh có Sli Nùng Inh, Nùng Phàn Slình có Sli Sloong hào, Nùng Cháo có Sli Sình làng, Nùng Giang có Sli Giang, Hà Lều, Nùng An có Hèo Phươn, Nùng Vẻn Hà Lều… Các làn điệu dân ca của các nhóm Nùng trên mỗi lần cất lên, người nghe cảm nhận được tình cảm sâu lắng và những việc làm thường nhật được gửi gắm vào câu lượn, lắng đọng đến da diết.
12.800 từ vựng tiếng Mường trong cuốn sách 'Từ điển Việt - Mường Thanh Hóa' có thể đáp ứng nhu cầu tra cứu của người học về mọi lĩnh vực của đời sống. Nhưng điều tôi muốn nói ở đây là công sức của tác giả Nguyễn Xuân Luật một người yêu tiếng Mường và dành cả đời cho đứa con tinh thần này.
Thầy Nguyễn Phước Bảo Khôi, giảng viên Ngữ văn Trường ĐH Sư phạm TPHCM, người nhiều năm theo sát kỳ thi lớp 10 tại TPHCM, chia sẻ những chiến lược ôn tập và kỹ năng làm bài then chốt, giúp học sinh tối ưu điểm số trong môn Ngữ văn.
Mặc dù tuổi cao, sức yếu nhưng Nghệ nhân Ưu tú (NNƯT) Hà Công Mậu (sinh năm 1946), ở xã Bá Thước vẫn miệt mài với chữ viết của đồng bào dân tộc Thái. Những đóng góp của ông đã góp phần gìn giữ và phát huy các giá trị văn hóa truyền thống.
Trong đời sống văn hóa của vùng đất Sơn La, có những con người lặng lẽ đi qua năm tháng nhưng dấu ấn của họ vẫn bền bỉ ở lại trong ký ức của cộng đồng. Nhà giáo - nhà thơ Cầm Thị Chiêu là một người như thế. Cuộc đời bà gắn với hai dòng chảy lớn: Sự nghiệp 'trồng người' của giáo dục và niềm đam mê gìn giữ, sáng tạo văn hóa dân tộc Thái. Nhìn lại hành trình gần một thế kỷ của bà, người ta không chỉ thấy một người phụ nữ tận tụy với nghề dạy học mà còn thấy một tâm hồn thơ giàu nghĩa tình với quê hương, đất nước.
Sinh ra và lớn lên ở vùng đất Mường Khoòng (nay thuộc xã Bá Thước) – một trong những Mường lớn, giàu truyền thống lịch sử, văn hóa của người Thái xưa của miền Tây Thanh Hóa, Nghệ nhân Ưu tú Hà Nam Ninh gần như dành trọn cuộc đời mình cho việc bảo tồn, nghiên cứu và truyền dạy chữ Thái cổ, một di sản văn hóa đặc sắc đang đứng trước nguy cơ mai một theo thời gian.
Bằng nhiệt huyết và tư duy logic, thế hệ trẻ tại các trường học đang trở thành những 'người giữ lửa' đầy sáng tạo cho văn hóa dân tộc Tày. Từ những dự án khoa học kỹ thuật, các em đã đưa hồn dân tộc vào nhịp sống hiện đại bằng giải pháp thiết thực...
'Sống dầu đèn, chết kèn trống' không những chỉ mức độ quan trọng của chiếc đèn dầu xưa trong đời sống hằng ngày của đất Quảng mà đằng sau câu chữ ấy là cả câu chuyện độc đáo và thú vị về 'văn hóa dầu đèn'…
Đây là một chi tiết tưởng như rất đơn giản nhưng thường bị bỏ qua.
Nhà văn Văn Thành Lê cho rằng văn học thiếu nhi Việt Nam đang chuyển mình mạnh mẽ nhưng để đi đường dài, người viết cần giữ được sự mới mẻ và tâm thế yêu trẻ thật sự.
Khi du lịch Phú Thọ đang chuyển hướng mạnh sang du lịch văn hóa bản địa, du lịch cộng đồng, trải nghiệm chiều sâu di sản, địa danh và câu chuyện 'Đồi thông hai mộ' mở ra nhiều hướng đi đầy tiềm năng.
'Đồi thông hai mộ' là một địa danh nổi tiếng của vùng Mường Động tại xóm Đằng Long, xã Nật Sơn, tỉnh Phú Thọ.
Dân tộc Việt Nam và mảnh đất Hà Tĩnh rất đỗi tự hào khi đã sinh ra một danh nhân được UNESCO vinh danh đến 2 lần (1965, 2015) nhờ áng văn chương có sức lay động lòng người ở các quốc gia, các nền văn hóa, thể chế chính trị khác nhau.
Nhà thơ Dương Khâu Luông người dân tộc Tày, tên khai sinh là Dương Văn Phong, quê ở bản Hon, xã Phúc Lộc, tỉnh Thái Nguyên. Thơ ông là những xúc cảm trong sáng được nuôi dưỡng từ dòng chảy ngọt lành của đất mẹ quê hương. Những tuyển tập thơ của nhà thơ Dương Khâu Luông đã đóng góp rất lớn trong lưu giữa và lan tỏa văn hóa truyền thống các dân tộc trên địa bàn tỉnh.
Đến với Điện Biên, vùng đất giàu truyền thống văn hóa, lịch sử cách mạng du khách sẽ được hòa mình vào điệu xòe bất tận, ẩm thực đặc sắc riêng có của đồng bào dân tộc Thái; trong đó đặc biệt phải kể đến một loại hình nghệ thuật trình diễn dân gian truyền thống độc đáo của dân tộc Thái, đó là 'Hạn Khuống'.
Tiếng 'Bà hới nơ...' vang lên giữa núi rừng không chỉ mở đầu cho một điệu nhuốn mộc mạc, mà còn dẫn lối người nghe tìm về đời sống văn hóa của bao thế hệ người Thái Trắng. Ai từng đặt chân đến những bản làng miền sơn cước hẳn sẽ nhớ mãi tiếng nhuốn ngọt ngào, tha thiết ấy.
Luôn đau đáu viết đề tài miền núi, nhà thơ trẻ người Tày Phùng Thị Hương Ly, hội viên Hội Nhà văn Việt Nam, mong muốn được mở rộng không gian học thuật và giao lưu để người viết trẻ khai thác một cách tối ưu tri thức dân gian dân tộc thiểu số trong tác phẩm của mình.
Năm 2025, đánh dấu 130 năm thành lập tỉnh Sơn La (1895-2025) - chặng đường lịch sử của miền đất biên cương giàu truyền thống văn hóa. Trải qua hơn một thế kỷ đầy biến động, từ thời thuộc địa - nửa phong kiến, hai cuộc kháng chiến trường kỳ đến công cuộc đổi mới và hội nhập hôm nay, văn học Sơn La vừa như một cuốn biên niên sử bằng ngôn từ, vừa là tiếng nói tâm hồn của con người nơi đây.
Anh Thơ (1918-2005) là nữ thi sĩ tiêu biểu trong phong trào Thơ mới ở Việt Nam (1932 – 1945). Thời kỳ trước cách mạng tháng Tám, bà thường làm thơ trữ tình, lãng mạn. Từ khi tham gia hoạt động Việt Minh (năm 1945), hòa chung với không khí chung của thời đại, những bài thơ của bà dần in dấu hiện thực cách mạng của đất nước. Truyện thơ 'Kể chuyện Vũ Lăng' sáng tác năm 1948 là một trong những tác phẩm tiêu biểu của văn học cách mạng Việt Nam viết về cuộc khởi nghĩa Bắc Sơn đã đi vào lịch sử vẻ vang của dân tộc. Đó cũng là bước ngoặt mở đầu cho sự nghiệp sáng tác văn học Cách mạng của bà.
Không chỉ đam mê sưu tầm chữ Thái cổ, ông Hà Nam Ninh, ở xã Bá Thước (tỉnh Thanh Hóa), còn là người biên soạn ra bộ chữ Thái riêng cho người Thái Thanh Hóa.
Khởi nguồn từ ý niệm hiện nay đang dư thừa vật chất, ký ức và cả những di sản đang bị bỏ quên và cảm hứng nơi khúc hát bi tráng 'Xống chụ xôn xao' đến hành trình sáng tạo 'Piêu Du', nghệ sĩ Thu Trần đã dùng lụa, chỉ đỏ và bàn tay để khâu, để nối, để vẽ lại một hành trình văn hóa.
Nhắc đến Đoàn Giỏi (17/5/1925 - 2/4/1989), người ta thường nói đến Đất rừng phương Nam nổi tiếng, nhưng thật ra ông còn rất nhiều đóng góp cho văn học Việt Nam, riêng trong thời kỳ kháng chiến chống Pháp, ông đã có nhiều sáng tác với rất nhiều thể loại.
Thể loại Nói thơ Vân Tiên gắn với tên và nội dung truyện thơ Nôm nổi tiếng của nhà thơ Nguyễn Đình Chiểu là Lục Vân Tiên.
UBND tỉnh Vĩnh Long vừa đón bằng chứng nhận nghệ thuật trình diễn dân gian Nói thơ Vân Tiên tỉnh Bến Tre là Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia.
Tối 31.8, tại khu vực công viên Mỹ Hóa (phường Bến Tre), UBND tỉnh Vĩnh Long tổ chức Lễ công bố quyết định đón nhận 'Nghệ thuật trình diễn dân gian Nói thơ Vân Tiên tỉnh Bến Tre' là Danh mục di sản văn hóa phi vật thể quốc gia.
Tối 31/8, tại phường Bến Tre, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Vĩnh Long tổ chức Lễ công bố đưa vào Danh mục di sản văn hóa phi vật thể quốc gia 'Nghệ thuật trình diễn dân gian Nói thơ Vân Tiên tỉnh Bến Tre' và đón bằng chứng nhận của Bộ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch.
Tối 31/8, tại phường Bến Tre, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Vĩnh Long tổ chức Lễ công bố đưa vào Danh mục di sản văn hóa phi vật thể quốc gia 'Nghệ thuật trình diễn dân gian Nói thơ Vân Tiên tỉnh Bến Tre' và đón bằng chứng nhận của Bộ trưởng Văn hóa, Thể thao và Du lịch.