Trên một ngọn đồi cao ở Đà Lạt, tỉnh Lâm Đồng, có một kho tư liệu quý đang âm thầm kể lại câu chuyện về một vương triều và dòng chảy lịch sử Việt Nam suốt hàng trăm năm. Đó là Mộc bản triều Nguyễn, Di sản tư liệu thế giới đầu tiên của Việt Nam được UNESCO ghi danh, hiện được bảo quản tại Trung tâm Lưu trữ quốc gia IV, trực thuộc Cục Văn thư và Lưu trữ nhà nước, Bộ Nội vụ.
Nằm trong quần thể di tích Phù Ủng ở thôn Phù Ủng, xã Phạm Ngũ Lão, tỉnh Hưng Yên, cách đền thờ danh tướng Phạm Ngũ Lão khoảng chừng hơn 300 m, có một di tích còn chưa được biết đến nhiều, đó là Từ chỉ Vũ Hồng Lượng, một công trình điêu khắc đá tiêu biểu thời Lê Trung Hưng.
Dù chỉ là một Hương cống, không phải đại khoa như nhiều danh sĩ khác, nhưng Trương Đăng Quế đã thể hiện xuất sắc trên nhiều lĩnh vực, cả chính trị lẫn học thuật.
Dưới thời triều Nguyễn, nhiều chính sách và điển lệ được ban hành nhằm củng cố và phát triển vương triều. Trong đó, chính sách 'Thọ dân' mang ý nghĩa nhân văn sâu sắc, nhằm tôn vinh và khen thưởng những người cao tuổi trong xã hội, từ quan lại đến người dân.
Cần có sự nghiên cứu, đánh giá và định hướng phù hợp từ phía Giáo hội cũng như giới học thuật, nhằm vừa bảo tồn giá trị truyền thống, vừa thích ứng với bối cảnh mới, góp phần bảo vệ uy tín và hình ảnh của Phật giáo trong đời sống đương đại.
Trong dòng chảy lịch sử dân tộc, vùng đất Trấn Biên - Biên Hòa - Đồng Nai được định hình và phát triển sớm ở Nam Bộ.
Diễn viên Thi Minh qua đời sau thời gian nằm viện. Bà nổi tiếng thông qua bộ phim 'Ỷ Thiên Đồ Long Ký'.
Từng là gương mặt quen thuộc của thời kỳ hoàng kim TVB, sự ra đi của nữ diễn viên gạo cội khiến khán giả bàng hoàng và tiếc thương sâu sắc.
Đại Nam thực lục tiền biên ghi: Ngày Giáp Tuất tháng Chín, mùa thu năm Giáp Dần (1674) thời Nghĩa vương Nguyễn Phước Thái, ở phương Tây Nam trên bầu trời hiện ra một lỗ hổng có mây năm sắc cuộn quanh, chính giữa một luồng hào quang rực rỡ tỏa chiếu vào cung vương phi Tống Thị Lĩnh.
Về vùng đất Mường Khô trong những ngày đầu xuân Bính Ngọ, khắp các bản làng ngập tràn bầu không khí tươi vui, phấn khởi. Đồng bào các dân tộc nơi đây đang náo nức hòa mình vào các tiết mục văn nghệ, tạo nên thanh âm rộn rã của Lễ hội Mường Khô (xã Điền Lư), sự kiện văn hóa tâm linh lớn nhất vùng, diễn ra vào mùng 10 tháng Giêng âm lịch hằng năm.
Hội thề Lũng Nhai và hội thề Đông Quan diễn ra đã trên dưới 600 năm, nhưng khúc ca khát vọng độc lập tự chủ còn ngân vang đến tận hôm nay, thể hiện truyền thống yêu nước và ý chí tự lực tự cường của dân tộc Việt Nam.
Chính sử triều Nguyễn, bộ 'Đại Nam thực lục', cho biết, vào năm Minh Mạng thứ 12 (1831), mùa hạ, tháng 4, nhà vua 'ra lệnh cho Bắc Thành chọn mua những ngựa tốt của tỉnh Vân Nam'.
Khi nói về quân đội chúa Nguyễn rồi đến triều đình nhà Nguyễn, hình ảnh thường gắn với voi trận, thuyền chiến và thành cao hào sâu. Nhưng có một cấu phần quân sự khác ít được chú ý hơn: ngựa. Không phải vài con ngựa cưỡi tượng trưng, mà là cả một hệ thống chọn giống, nuôi dưỡng và sử dụng được quản trị bằng ngân sách triều đình, định ngạch và kỷ luật rất chặt chẽ.
HNN - Trong sinh hoạt cung đình Triều Nguyễn, bắn pháo hoa là một trong những nghi tiết gắn với các dịp khánh tiết trọng đại, đặc biệt là lễ Vạn thọ (mừng sinh nhật nhà vua). Dù trong những bộ sử lớn như Đại Nam thực lục hay Khâm định Đại Nam hội điển sự lệ tục biên không dành riêng một điều khoản quy định cụ thể về lễ bắn pháo hoa, nhưng các đoạn chép tản mạn cho thấy đây là một phần quen thuộc của không khí đại lễ.
Từ án tử hình chủ khảo đến việc đày biệt xứ con trai đại thần, 5 vụ bê bối khoa cử này cho thấy sự nghiêm khắc của luật pháp Việt Nam xưa.
Sau khi vua Thiệu Trị băng hà, vua Tự Đức đã cho xây Xương Lăng theo di nguyện của cha mình.
Quang Trung -Nguyễn Huệ là anh hùng dân tộc; điều đó không đến từ tuyên truyền, mà từ sự ghi nhận của cả lịch sử và nhân dân qua nhiều thế hệ.
Cùng với Khu Di tích Lam Kinh ở Thọ Xuân, Thái Miếu (Miếu thờ) nhà hậu Lê ở làng Bố Vệ (Thanh Hóa) đã tạo thành một quần thể mang giá trị văn hóa - lịch sử sâu sắc.
Dưới triều Nguyễn, đã có những vụ 'đại án' còn lưu truyền, ghi chép trong sử sách đến tận bây giờ. Tham nhũng, lạm dụng chức vụ, quyền hạn khi thi hành công vụ đã được đưa ra ánh sáng.
Khu thành Lạng Sơn xưa là nơi có khá nhiều súng lớn dùng để bảo vệ tòa thành – trung tâm hành chính của tỉnh qua các triều đại phong kiến Việt Nam. Trong đó súng thần công chế tác đời vua Minh Mạng gắn với lịch sử của tỉnh thời kỳ sau khi thành lập (4/11/1831) là loại có số lượng nhiều nhất.
Điện Thái Hòa là nơi đặt ngai vàng của vua và là nơi ban hành những chính sách quan trọng của vương triều Nguyễn.
Đê điều là hình thức bảo vệ đầu tiên mà tổ tiên ta đã nghĩ đến để phòng chống thiên tai bão lụt. Trải qua hàng nghìn năm, các triều đại phong kiến nước ta đã liên tục củng cố hệ thống đê điều và đặt ra các biện pháp quản lý.
Năm 1907, con thứ 8 của vua Thành Thái tên là Nguyễn Phúc Vĩnh San lên ngôi, đặt niên hiệu là Duy Tân. Trong thời gian ở ngôi, vua cho đúc tiền Duy Tân thông bảo. Sách Đại Nam thực lục viết: '[Năm Duy Tân thứ nhất, 1907]... Tháng 9... Đúc tiền đồng Duy Tân 1 đồng ăn 10 đồng'
Không chỉ thiết lập hệ thống in dấu, giám định và đăng ký vàng bạc để ngăn ngừa gian lận, giả mạo, triều Nguyễn còn xử rất nặng những hành vi gian dối, bớt xén, hoặc pha trộn kim loại khác vào.
Sau khi vua Tự Đức mất năm 1883, triều Nguyễn rơi vào khủng hoảng trầm trọng do không có người kế vị, quyền lực bị chia rẽ giữa các trọng thần. Trước sức ép và âm mưu bảo hộ của thực dân Pháp, hai hiệp ước Harmand (1883) và Patenôtre (1884) đã đánh dấu sự sụp đổ hoàn toàn của nền độc lập Đại Nam. Trong giai đoạn 1883–1885, triều Nguyễn trải qua bốn đời vua chỉ trong hai năm: Dục Đức, Hiệp Hòa, Kiến Phúc và Hàm Nghi. Sau sự kiện thất thủ Kinh thành Huế năm 1885, vua Hàm Nghi cùng Tôn Thất Thuyết phát động phong trào Cần Vương, nhưng từ đây Đại Nam mất hoàn toàn quyền tự chủ, chỉ còn tồn tại dưới danh nghĩa Nam Triều ở miền Trung.
Mỗi triều đại phong kiến Việt Nam đều có bộ phận các quan luôn theo sát vua để ghi lại từng lời nói, ý chỉ, nhằm phục vụ công việc chép sử, đồng thời giúp giám sát hành vi, lời nói của bậc quân vương.
Sau khi đã phân tích cặn kẽ, giải thích rành mạch, chứng cứ rõ ràng nhưng người kia vẫn cãi chày cãi cối, vẫn không chịu nghe, đúng là thứ củ chuối, chán thế. Quá nản bởi tốn nước bọt tranh luận với đầu óc bã đậu, do đó người này trước khi ngưng lời bèn buông một câu: 'Thà nói chuyện với đầu gối còn hơn'. Đầu gối của ai? Nghe hỏi thế, chưa vội trả lời, ta hãy quay ngược về hàng trăm năm trước với tâm sự của chàng trai trong ca dao:Ðêm nằm ôm gối thở than/ Gối ơi là gối con bạn lan nó xa rồi
Tháng 5 năm Nhâm Tuất (1802), Nguyễn Phúc Ánh lên ngôi vua, đặt niên hiệu Gia Long (1802-1819), miếu hiệu khi mất là Thế Tổ. Năm 1803, nhà vua cho đúc tiền đồng Gia Long thông bảo. Sách Đại Nam thực lục chép: 'Quý Hợi, năm Gia Long thứ 2 [1803]…
HNN - Trong 'Sông Phổ Lợi qua Mộc bản Triều Nguyễn', tác giả Thơm Quang dẫn thông tin lịch sử: 'Mộc bản sách Đại Nam thực lục, quyển 154, mặt khắc 2 có chép rằng, năm Ất Mùi (1835), vua Minh Mạng ra chỉ dụ cho tỉnh Thừa Thiên đào sông Phổ Lợi'. Phổ Lợi chạy dọc tuyến đường từ Huế, bắt đầu từ điểm tiếp giáp sông Hương rồi đổ ra cửa biển Thuận An.
Trường Lũy là một phức hợp bao gồm: lũy-bảo (đồn)-đường, hình thành từ thời chúa Nguyễn, xây dựng quy mô dưới triều Nguyễn; đi qua địa phận 3 tỉnh trước đây: Quảng Nam, Quảng Ngãi và Bình Định.
Hoành Sơn quan - một di tích lịch sử nổi bật trên đỉnh đèo Ngang. Qua tư liệu này, có thể thấy rõ mục đích xây dựng, kiến trúc, cách tổ chức quản lý và vai trò đặc biệt của Hoành Sơn quan trong hệ thống phòng thủ quốc gia đương thời.
Từ thời Chúa Nguyễn cho đến đỉnh cao là thời Vua Minh Mệnh, hải quân của nhà Nguyễn đã phát triển vượt bậc, có những thành tựu đáng ghi nhận.
Sở Khoa học Công nghệ Đà Nẵng công bố Bản đồ số các phường, xã, đặc khu trên toàn địa bàn TP Đà Nẵng sau sáp nhập, kết hợp thông tin trung tâm dịch vụ công.
Nhà xuất bản Chính trị quốc gia Sự thật vừa xuất bản cuốn sách 'Chúa Nguyễn và các giai thoại mở đất phương Nam' của nhà giáo, nhà nghiên cứu sử học Nguyễn Hữu Hiếu.
Cuốn sách 'Chúa Nguyễn và các giai thoại mở đất phương Nam' kể lại lịch sử Nam tiến qua những câu chuyện dân gian gần gũi, từ đó mở ra nhiều hướng tiếp cận học thuật mới.
Cuốn sách Chúa Nguyễn và các giai thoại mở đất phương Nam của nhà giáo, nhà nghiên cứu Nguyễn Hữu Hiếu, do Nhà xuất bản Chính trị quốc gia Sự thật vừa ấn hành, là một công trình đáng chú ý góp phần đưa lịch sử đến gần hơn với bạn đọc hiện đại.
Kinh đây là kinh sợ! Chẳng phải như câu của Đỗ Phủ 'Ngữ bất kinh nhân tử bất hưu' (Lời không làm người kinh động thì chết không nhắm được mắt), mà là kinh sợ cho sự kém khách quan lẫn bịa tạc trong 'Minh Thực lục' (MTL).
Hành cung Thuận An là nơi các vị vua Minh Mệnh, Thiệu Trị, Tự Đức thường hay lui tới nghỉ mát, đi tuần. Đặc biệt, vua Tự Đức còn thường xuyên đưa Thái hậu đến hành cung nghỉ mát mùa hè mỗi năm.
Từ ngày 1-7-2025, theo Nghị quyết Hội nghị Trung ương 11 khóa XIII, cả nước sẽ thực hiện mô hình tổ chức chính quyền địa phương hai cấp, gồm cấp tỉnh và cấp xã; cấp huyện sẽ chấm dứt hoạt động.
Tiến sĩ Nguyễn Đức Huy (1862-1908) là người khai khoa, đỗ tiến sĩ đầu tiên của vùng đất Ngu Xá xưa, nay là xã Thạch Hội, thuộc TP Hà Tĩnh.
Ngày 25/3/1975, sau chiến thắng Buôn Ma Thuột, Quân ủy Trung ương kiến nghị và được Bộ Chính trị thống nhất 'vừa chuẩn bị trận quyết chiến cuối cùng, vừa tiến hành giải phóng các đảo và quần đảo quân ngụy đang chiếm giữ'.
Đàn Xã Tắc không chỉ là một di tích lịch sử mà còn là biểu tượng văn hóa, thể hiện sự tôn trọng đối với thiên nhiên và nền nông nghiệp. Đây là nơi quan trọng để hiểu rõ hơn về giá trị lịch sử, văn hóa và tâm linh của triều Nguyễn, đồng thời cũng là điểm đến thu hút du khách, đặc biệt đối với những ai yêu thích tìm hiểu về di sản văn hóa Việt Nam.
Những ghi chép trong Mộc bản triều Nguyễn cho biết quá trình đào kênh Vĩnh Tế - công trình vĩ đại tại vùng biên giới Tây Nam đầu thế kỷ 19.
Sông Đuống có chiều dài khoảng 65 km, khởi nguồn là một chi lưu của sông Hồng từ ngã ba Dâu (giữa Long Biên và Đông Anh, Hà Nội) chảy về phía Đông qua địa phận tỉnh Bắc Ninh đổ vào sông Thái Bình ở Lục Đầu.