Một chiều bỗng dưng tôi nảy ra ý định trèo lên núi Ngũ Hành Sơn. Con đường dốc quanh co chừng hơn một trăm năm mươi bậc đá với tôi có gì lạ. Tôi không còn nhớ rõ mình đã từng bao lần đến đây, từng tựa vào vách núi bên Vọng Hải đài nhìn ra ngoài khơi xa kia biển cả mênh mông vô hồi những con sóng, vô hồi những tháng ngày.
Ngày 10.6 hằng năm được Liên Hợp Quốc chọn là Ngày Quốc tế Đối thoại giữa các nền văn minh, khẳng định vai trò của giao lưu, thấu hiểu và tôn trọng sự đa dạng văn hóa trong xây dựng hòa bình, hợp tác và phát triển bền vững. Cùng ngày trong lịch sử còn ghi dấu nhiều sự kiện chính trị, văn hóa và khoa học đáng chú ý ở Việt Nam và thế giới.
Nhà tưởng niệm thi sĩ Đông Hồ (1906 - 1969) và nữ sĩ Mộng Tuyết (1914 - 2007) vừa được chính quyền Hà Tiên trùng tu. Bên cạnh, khu Trí Đức học xá cũng được phục dựng. Phường Hà Tiên (tỉnh An Giang mới) chọn ngày Tết Nguyên tiêu Bính Ngọ nhân 120 năm ngày sinh Đông Hồ làm lễ khánh thành cụm công trình này cùng nhiều sinh hoạt tưởng niệm.
Ngày này năm xưa (14/3) diễn ra nhiều sự kiện lịch sử của dân tộc Việt Nam như: 64 người lính bảo vệ đảo Gạc Ma, trong cuộc chiến không cân sức, đã vĩnh viễn nằm xuống dưới làn mưa đạn (1988); Ngày sinh của nhà thơ trào phúng Tú Mỡ (1900); Chủ tịch Hồ Chí Minh dự Hội nghị cán bộ Công đoàn (1959)...
Nằm trong chuỗi hoạt động lễ hội kỷ niệm 290 năm thành lập Tao đàn Chiêu Anh Các, phường Hà Tiên (tỉnh An Giang) vừa tổ chức lễ khánh thành dự án tu bổ, tôn tạo di tích lịch sử văn hóa Nhà lưu niệm thi sĩ Đông Hồ và Mộng Tuyết - phục dựng Trí Đức học xá.
Nguyễn Bính sinh năm 1918, tuổi Mậu Ngọ, mất năm Bính Ngọ 1966. Khi Hoài Thanh và Hoài Chân biên soạn 'Thi nhân Việt Nam', trong linh cảm sâu xa, hai ông đã nhận thấy: thơ Nguyễn Bính có 'một điều quý vô ngần: hồn xưa của đất nước'.
Ngày 14.1 ghi dấu nhiều mốc sự kiện quan trọng trong lịch sử chính trị, văn hóa nghệ thuật và đời sống xã hội trên thế giới và ở Việt Nam - từ tuyên bố Chính phủ hợp pháp của Chủ tịch Hồ Chí Minh (1950) đến buổi hòa nhạc kỷ lục của Elvis Presley (1973).
Là con trai thứ tư của nhà phê bình văn học Hoài Thanh, nhưng ông không đi theo con đường nghiên cứu văn học, nghệ thuật như cha và các anh trai, mà chọn một lối đi độc đáo: trở thành nhà khoa học trên lĩnh vực hàng không – vũ trụ. Ông là Giáo sư, tiến sỹ khoa học Nguyễn Đức Cương.
Thời thơ mới 1930 - 1942, nếu được chọn một nhà thơ yêu thích nhất, tôi chọn Chế Lan Viên!
Ôi ngày mười chín, ngày oanh liệt! Sóng đỏ hoa vàng khắp bốn phương Hà Nội tiếng reo hò bất tuyệt Vang sang bờ nọ Thái Bình Dương.
Nhà thơ Phạm Hầu là một trong 46 gương mặt xuất hiện trong 'Thi nhân Việt Nam 1932-1941' của Hoài Thanh - Hoài Chân. Đáng tiếc, cuộc đời ngắn ngủi trên dương gian khiến sự nghiệp Phạm Hầu cũng chìm khuất theo năm tháng.
Nhà thơ Phạm Hầu là một trong 46 gương mặt xuất hiện trong công trình nghiên cứu thi ca đặc sắc 'Thi nhân Việt Nam 1932-1941' của Hoài Thanh - Hoài Chân. Đáng tiếc, cuộc đời ngắn ngủi trên dương gian khiến sự nghiệp Phạm Hầu cũng chìm khuất theo năm tháng. Bây giờ, những ai nhớ đến nhà thơ Phạm Hầu vẫn thấy nhiều điều thú vị khi tìm hiểu về ông.
Phải thú nhận rằng, tôi rất mê cuốn 'Thi nhân Việt Nam' và nhìn chung là cảm phục nhà phê bình văn học Hoài Thanh. Song tôi không phục bác Hoài Thanh.
Cũng đã nhiều lần, tôi được tham dự những buổi giao lưu giữa tác giả với bạn đọc qua các chương trình nghe nói chuyện thơ, đêm thơ-nhạc, buổi ra mắt tác phẩm mới, giới thiệu tác giả-tác phẩm do Hội Văn học Nghệ thuật tỉnh tổ chức.
Trong bối cảnh ứng dụng công nghệ thông tin đang len lỏi vào mọi ngõ ngách của cuộc sống, hành vi lừa đảo của các đối tượng xấu cũng không từ một ngõ ngách nào. Bán sách cũng không ngoại lệ.
Nhân Ngày thơ Việt Nam năm 2025, Nhà xuất bản Kim Đồng mang đến cho độc giả những tập thơ thiếu nhi đặc sắc từ nhiều thế hệ nhà thơ, không chỉ giàu giá trị nghệ thuật mà còn là món quà tuyệt vời cho tâm hồn trẻ thơ.
Trong cuốn 'Thi nhân Việt Nam', hai nhà thơ Hoài Thanh - Hoài Chân đã nói một câu tuyệt vời ý nghĩa về thời đại. Đó là 'chỉ một chiếc tàu thủy thôi, chẳng hạn, cũng mang theo nó bóng dáng của một nền công nghiệp'. Đúng vậy, qua hàng ngàn năm của đêm trường phong kiến, tuyệt đại đa số người bình dân Việt Nam đều di chuyển bằng đôi chân trần của mình. Chỉ quan to mới được đi kiệu, người giàu hay người có địa vị trong xã hội mới có phương tiện khác để di chuyển như cưỡi ngựa, ngồi xe do ngựa kéo hay ngồi trên võng, trên thuyền...
Nhà thơ Trần Đăng Khoa khẳng định, gia đình là cái nôi để hình thành nên những thói quen tốt và đọc sách là một trong những thói quen cần được dung dưỡng từ nhỏ.
Nguyễn Bính thành danh trước năm 1945 khá lâu và xuất hiện trong Thi nhân Việt Nam của Hoài Thanh. Tư liệu viết trong sách này là Nguyễn Bính làm thơ từ năm 13 tuổi, khi Hoài Thanh viết Thi nhân Việt Nam thì đã in 3 tập thơ: Lỡ bước sang ngang, Tâm hồn tôi (năm 1940), Hương cố nhân (năm 1941) và được giải khuyến khích về thơ của Tự lực Văn đoàn năm 1937.
Nhà thơ, họa sĩ Bàng Sĩ Nguyên rời xa cõi tạm năm 2016, để lại bao tiếc nuối cho người thân, bạn tri âm và công chúng. Nhưng các tác phẩm của ông còn mãi với hậu thế và trỗi dậy mạnh mẽ qua cuốn sách 'Lòng vẫn trôi theo nước Nhị Hà'.
Lê Quang Đỉnh (Dinh Q. Lê) được xem là một trong những nghệ sĩ tiên phong của nghệ thuật đương đại Việt Nam, để lại nhiều tác phẩm ấn tượng trước khi đột ngột ra đi.
Năm 17 tuổi, Chế Lan Viên bất ngờ cho ra đời đứa con đầu lòng với tiêu đề 'Điêu tàn' vỏn vẹn 36 bài mỏng tang. Tập thơ vừa mới xuất hiện đã thu hút sự quan tâm đặc biệt của công chúng yêu văn chương. Cho đến nay, điều ai cũng thấy ở 'Điêu tàn' là sự kinh dị và huyền bí, nhưng ít ai nhận ra khát vọng hòa bình cháy bỏng của tác giả.Nhà thơ Chế Lan Viên tên thật là Phan Ngọc Hoan, sinh năm 1920, tại Cam Lộ, Quảng Trị, lớn lên và đi học ở Quy Nhơn, Bình Định. Ông bắt đầu làm thơ từ năm 12, 13 tuổi. Tên tuổi của ông vụt sáng trên thi đàn Việt Nam với tập thơ đầu tay 'Điêu Tàn'.
Thầy giáo Lường Tú Tuấn (nguyên tổ trưởng tổ Ngữ văn một trường chuyên) cho rằng, câu nghị luận văn học đề thi học sinh giỏi Ngữ văn 11 (chuyên) tỉnh Quảng Nam là đề dở khi yêu cầu bàn về quan điểm 'văn chương là lộc mà trời bù cho người'.
Trải qua 22 lần tổ chức, Ngày thơ Việt Nam luôn chọn Hà Nội làm nơi diễn ra các hoạt động tôn vinh các tác giả, tác phẩm của nền thi ca cách mạng. Lý do thì có nhiều, song có một nguyên cớ không thể không nhắc tới, ấy là người ta vẫn ngầm coi Hà Nội là nơi hò hẹn của thi ca.
Trong Từ điển Văn học (bộ mới) khi viết về Nguyễn Nhược Pháp, GS Nguyễn Huệ Chi dẫn câu này của Hoài Thanh viết trong Thi nhân Việt Nam. Đoạn trích đầy đủ: 'Đọc thơ Nguyễn Nhược Pháp, lúc nào hình như cũng thoáng thấy bóng một người đương khúc khích cười. Nhưng cái cười của Nguyễn Nhược Pháp khác xa những lối bông lơn khó chịu của các ông tú, từ Tú Xuất, Tú Xương đến Tú Mỡ. Nó hiền lành và thanh tao'.
Trong chuyên luận Một thời đại trong thi ca in ở đầu sách Thi nhân Việt Nam, Hoài Thanh nói về các nhà thơ Mới tiêu biểu với những định ngữ không thể xác đáng hơn: 'Chưa bao giờ người ta thấy xuất hiện cùng một lần một hồn thơ rộng mở như Thế Lữ, mơ màng như Lưu Trọng Lư, hùng tráng như Huy Thông, trong sáng như Nguyễn Nhược Pháp, ảo não như Huy Cận, quê mùa như Nguyễn Bính, kỳ dị như Chế Lan Viên… và thiết tha, rạo rực, băn khoăn như Xuân Diệu'. Trong sự khác biệt ấy, các nhà thơ Mới cảm nhận về Xuân tất nhiên cũng có sự khác nhau.
Tác giả sáng tạo nên tác phẩm, nên không quá khi nói rằng tên tuổi của tác giả làm nên giá trị cho tác phẩm. Song, cũng có những tác phẩm đã làm tên tuổi tác giả trở nên bất tử. Nhất là khi tác phẩm ấy viết về con người, vì phẩm giá con người. Vũ Đình Liên và bài thơ 'Ông đồ' nằm trong mối quan hệ như thế. Nhân 28 năm ngày mất của ông (18/1/1996) hãy cùng đọc là cảm nhận lại tuyệt bút này.
Tuy sáng tác không nhiều, nhưng ngay từ khi mới xuất hiện thơ của thi sĩ Trần Huyền Trân đã 'lọt mắt xanh' nhà phê bình Hoài Thanh. Trần Huyền Trân đã được đưa vào 'Thi nhân Việt Nam' với lời đánh giá: 'Viết đến đây tôi đã định khép cửa lại, dẫu có thiên tài đến gõ cũng không mở. Thế mà lại phải mở cửa để đón một nhà thơ nữa! Trần Huyền Trân... Tôi đã tìm thấy ở đây cái thú của người đi đổi gió'.
'Nâng cao chất lượng sáng tác trẻ' là chủ đề của hội thảo vừa được Cục Nghệ thuật biểu diễn (Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch) phối hợp Ban Nhà văn trẻ (Hội Nhà văn Việt Nam) tổ chức tại Hà Nội. Phần lớn các tham luận của giới văn nghệ sĩ, nghiên cứu phê bình văn học và của chính những người viết trẻ đã tập trung phân tích hiện trạng và đề xuất giải pháp cụ thể nhằm thúc đẩy chất lượng sáng tác của lực lượng trẻ.
Ngày 28/11, tại Hà Nội, Cục Nghệ thuật biểu diễn (thuộc Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch) phối hợp Ban Nhà văn trẻ (Hội Nhà văn Việt Nam) tổ chức hội thảo 'Nâng cao chất lượng sáng tác trẻ'.
Xưa nay, tùy bút và phê bình là hai thể loại khác nhau. Tôi đã nhận đươc nhiều tác phẩm tùy bút và phê bình của nhiều nhà văn, nhà thơ, nhà phê bình gửi tặng, nhưng đây là lần đầu tiên tôi nhận được cuốn 'Tùy bút phê bình' (NXB Hội Nhà văn, 2023) của Hoàng Liên Sơn. Sự lạ! Nên tôi muốn đọc và đã đọc hết cuốn sách. Hoàng Liên Sơn viết về 15 gương mặt thơ: Phùng Cung; Nguyễn Quang Thiều, Nguyễn Bình Phương; Nguyễn Thị Hồng; Phùng Văn Khai...
Sau khi Văn Hóa đăng tải loạt bài Định vị đúng vai trò của lý luận, phê bình văn học nghệ thuật, phản ánh tình trạng đã nhiều năm nay, nền lý luận phê bình chưa đồng hành cùng sáng tác, dần đánh mất chức năng định hướng cho công chúng trong việc thưởng thức nghệ thuật và ngày càng đi theo chiều hướng nghiệp dư hóa, chúng tôi đã nhận được nhiều ý kiến đóng góp, phản hồi rất tâm huyết của giới chuyên môn cũng như bạn đọc.