Nhiều tư liệu mới được công bố, góp phần hoàn thiện hồ sơ khoa học về Thám hoa Vũ Công Tể sau gần 300 năm.
Ngày 2/7, tại Hà Nội, đã diễn ra Hội thảo khoa học 'Danh nhân lịch sử Thám hoa Vũ Công Tể (1687-1742): Cuộc đời và sự nghiệp', quy tụ các nhà nghiên cứu, chuyên gia lịch sử và đại diện cơ quan văn hóa nhằm làm rõ những giá trị về cuộc đời, sự nghiệp của Thám hoa Vũ Công Tể, đồng thời góp phần bảo tồn và phát huy di sản văn hóa.
Lịch sử dân tộc Việt Nam ở thế kỷ XVII là một giai đoạn đặc biệt. Sau những cuộc nội chiến kéo dài giữa các tập đoàn phong kiến, đất nước bước vào thời kỳ tương đối ổn định dưới danh nghĩa triều Lê Trung Hưng, với quyền điều hành thực tế nằm trong tay các chúa Trịnh ở Đàng Ngoài. Đó cũng là thời kỳ mà Nho học đạt đến đỉnh cao ảnh hưởng đối với đời sống chính trị và xã hội. Những người đỗ đạt không chỉ trở thành rường cột của triều đình mà còn là những tấm gương đạo đức, góp phần giữ gìn cương thường và phép nước.
Giữa không gian thanh bình của làng Bình Trù, xã Vĩnh Thành (Phú Thọ), Đền thờ Tiến sĩ Nho học, Danh nhân văn hóa Tô Thế Huy hiện lên với vẻ trầm mặc, cổ kính. Ngôi đền không chỉ lưu giữ dấu ấn về cuộc đời, sự nghiệp của một bậc đại khoa dưới triều Lê, mà còn gìn giữ ký ức văn hóa và mạch nguồn hiếu học của vùng đất này.
Ông sống và làm quan trong giai đoạn Trung hưng nhà Lê. Nổi tiếng là người thông minh, hay chữ, từng được vua Lê, chúa Trịnh tin tưởng cử sang Nam Quan tiếp sứ nhà Minh. Đó chính là Thái bảo Tào Quận công Lương Chí - người con ưu tú của đất làng Tào Sơn.
Trong lịch sử khoa cử thời phong kiến, không hiếm những trường hợp học tài thi phận. Đó là Cao Bá Quát, nổi tiếng 'văn như Siêu, Quát vô tiền Hán', thi Hương chỉ đỗ cử nhân hạng chót vì quyển thi bị dính mực; thi Hội nhiều lần đều bị đánh trượt vì văn phong phóng khoáng, phạm húy hoặc không theo khuôn mẫu trường quy. Hay Trần Tế Xương, ròng rã 8 lần đi thi trong suốt 24 năm nhưng kết quả chỉ đỗ duy nhất học vị Tú tài (nên mới gọi là Tú Xương) và không thể tiến xa hơn để ra làm quan.
Triều Lê Trung hưng, còn gọi là triều Lê - Trịnh (1533-1789) là vương triều tạo lập được chế độ khuyến học bằng tinh thần rất phong phú và đa dạng.
Ông không phải vị tướng oanh liệt nơi sa trường. Ông cũng không phải quyền thần khuynh đảo triều chính. Ông chỉ là một nho sĩ cầm bút.Nhưng chính những người cầm bút như ông đã góp phần dựng nên nền móng văn trị cho một triều đại huy hoàng nhất lịch sử Đại Việt.Tên tuổi 'Ngự tiền bút thư Đặng Diễn' vì thế vẫn còn được nhắc lại như biểu tượng của khí tiết nho gia: học rộng mà khiêm nhường, làm quan mà thanh liêm, gần quyền lực mà không để quyền lực làm đổi thay nhân cách.
Mai Anh Tuấn (1815-1851) là một vị quan dưới triều vua Tự Đức, nhà Nguyễn. Những năm tháng cuối đời, ông đã sống, làm việc tại Lạng Sơn trên cương vị Án sát sứ và đã hy sinh anh dũng để bảo vệ chủ quyền biên giới quốc gia, sự bình yên của quê hương Xứ Lạng.
Là một danh sĩ nhất quán trong đạo xử thế, từ thuở làm quan nhà Lê đến khi trở thành đình thần triều Nguyễn, Vũ Trinh luôn khẳng định nhân cách của kẻ sĩ 'giữ trọn tiết nghĩa'.
Đối với cộng đồng người Hoa Nam bộ, món ăn không đơn giản là dưỡng chất, mà còn hàm chứa nhiều ý nghĩa và khát vọng cát tường. Trong đó, món tàu cua (đậu hủ) được xem là món ăn đậm tính truyền thống và trở thành món 'quốc túy' trong văn hóa ẩm thực của người Hoa. Nhân ngày rằm (15/3) cũng mạn đàm về nguồn gốc và ý nghĩa của món ăn dân dã nhưng giàu bản sắc này.
Bao Công phát bệnh khi đang làm việc và qua đời sau đó chỉ 13 ngày, sự ra đi đột ngột này khiến nhiều người cho rằng ông bị đầu độc.
Sau khi chí sĩ Phan Châu Trinh qua đời (24/3/1926), trong nhiều năm cụ Huỳnh Thúc Kháng có cách tưởng niệm người đồng chí, đồng hương, đồng song của mình khá độc đáo. Đó là tưởng niệm trên chính tờ báo do ông làm Chủ nhiệm kiêm Chủ bút…
Sau khi người vợ thứ hai cũng qua đời, Bao Công lấy Tôn thị, người được cho là bị ông đưa về nhà mẹ đẻ không lâu sau đó do mắc lỗi.
Lễ kỷ niệm 515 năm ngày mất của Tiến sĩ Hà Công Trình nhằm tôn vinh cuộc đời và đóng góp của danh nhân khoa bảng, góp phần giữ gìn truyền thống văn hóa của vùng đất Tùng Lộc (Hà Tĩnh).
Nhà khoa bảng Trần Quý Cáp bước vào quan trường không vì danh lợi, mà vì hiếu nghĩa với mẹ. Con đường làm quan tuy ngắn ngủi, nhưng tư tưởng khai dân trí mà ông theo đuổi đã để lại dấu ấn sâu sắc đối với lịch sử dân tộc.
Tối 30 tết, trong bữa cơm tất niên Cục trưởng Cục điện lực Hồ Đông nói với Tiểu Long, đứa con mới 11 tuổi của mình: 'Tiểu Long, ngày mai là mùng 1 tết, sẽ có rất nhiều các cô, các chú của cơ quan bố đến nhà ta chúc tết, con nên nhớ rằng con phải ở trong phòng của con xem tivi, nhất thiết không được ra ngoài phòng khách. Nếu có người tìm con, bất kể ai con cũng không được nhận tiền mừng tuổi'.
Sáng 28/2 (tức ngày 12 tháng Giêng năm Bính Ngọ), tại khu du lịch động Từ Thức, Đảng ủy - HĐND - UBND - Ủy ban MTTQ xã Ba Đình đã long trọng tổ chức lễ khai mạc Lễ hội Từ Thức năm 2026.
Mặc dù là vùng đất chiêm trũng, cuộc sống vô cùng khó khăn nhưng làng Dọ lại nổi tiếng khắp xứ Đông xưa với tên tuổi 10 vị đại khoa.
Làng Đông Ngạc (phường Đông Ngạc, TP Hà Nội) nổi tiếng từ bao đời nay là vùng đất có nhiều người theo nghiệp học, ra làm quan giúp nước. Trong đó có những dòng tộc luôn có người đỗ đạt, trở thành những dòng họ khoa bảng tiêu biểu.
Sáng 24/2 (tức mùng 8 tháng Giêng năm Bính Ngọ), tại Tổ dân phố Vệ Yên 3, phường Đông Quang đã tổ chức khai mạc Lễ hội Di tích lịch sử Đền thờ Nguyễn Phục năm 2026.
Vài thế kỷ trước, người họ Phạm ở làng Đông Ngạc, Hà Nội liên tiếp đỗ đạt cao, làm rạng danh vùng đất khoa bảng. Ngày nay, con cháu trong dòng họ vẫn noi gương thế hệ trước, đặt sự học lên hàng đầu.
Nếu chỉ làm một thống kê số học thì hành trình trong cả cuộc đời của Đại thi hào Nguyễn Du chỉ cần ghi lại bằng vài ba nét gạch đầu dòng kiểu lý lịch trích ngang như ta hay dùng theo công nghệ số ngày nay. Vấn đề là qua cuộc hành trình tưởng như đơn giản ấy ta rút ra được nhận xét gì, hiểu được gì về con người nổi tiếng này?
Trên thế giới ở một số quốc gia cũng dựng bia đề danh những người đỗ đạt nhưng chỉ có bia tiến sĩ tại Văn Miếu - Quốc Tử Giám (Hà Nội) ngoài tên các vị tân khoa còn có bài ký ghi lịch sử khoa thi, triết lý về nền giáo dục, đào tạo, sử dụng nhân tài của các triều đại, đặc biệt là 'lời răn', nhắc nhở những kẻ đỗ đạt, chuẩn bị bước chân vào chốn quan trường về sứ mệnh phụng sự xã tắc.
Phường Đông Sơn nổi tiếng là vùng đất 'địa linh nhân kiệt', nơi có truyền thống lịch sử, văn hóa và cách mạng lâu đời, gắn với những nhân vật lịch sử nổi tiếng và nhiều di tích, lễ hội đặc sắc. Bởi vậy, trong thời gian qua phường đã chú trọng đến công tác bảo tồn và phát huy giá trị di sản gắn với quảng bá, phát triển du lịch.
Theo ghi chép lịch sử, làng Nhân Lý, còn gọi là làng Si, hình thành khoảng thế kỷ 10.
Cái tên Thủ khoa Huân được đặt cho nhiều trường học, đường phố, vậy Thủ khoa Huân là ai và có những công lao gì?
Tôi xin được lấy câu thơ trong bài Kính gửi cụ Nguyễn Du của của nhà thơ Tố Hữu để làm nhan đề cho bài viết này. Lý do là trong những ngày đầu năm 2026, chúng tôi đã hành hương về đền Cấm - ngôi đền từng gắn bó với Đại thi hào trong thời gian ông làm quan ở Thái Nguyên mà không nhiều người biết đến.
Ngày thành lập Học viện Quốc phòng, Ngày sinh đại thi hào Nguyễn Du, Bộ Công Thương ban hành Thông tư về cấp Giấy chứng nhận xuất xứ hàng hóa ưu đãi... là những sự kiện lịch sử, văn hóa, xã hội diễn ra vào ngày này năm xưa (3/1).
Nguyễn Công Trứ - danh thần lỗi lạc, vị quan trung liêm và nhà thơ tài hoa suốt cả cuộc đời không ngừng cống hiến vì dân vì nước.
Được biết đến là cậu bé 'thiên kinh vạn quyển' say mê đọc sách, thông hiểu kinh sử đã đưa Vũ Giới đến đỉnh cao khoa cử triều Mạc.
Ông người Đông Biện, nay là làng Bồng Trung, xã Biện Thượng. Ông sống và làm quan thời nhà Nguyễn. Nổi tiếng thông thạo chữ, kinh qua nhiều vị trí, đặc biệt khi làm việc trong Quốc sử quán, Phạm Huy Bỉnh đã đóng góp vào việc biên soạn sử sách thời bấy giờ.
Không chỉ 'đồng sinh', anh em Lê Hiến Giản – Lê Hiến Tứ còn cùng đỗ một khoa, làm quan cùng triều, cùng chết một ngày và cùng được phong thánh – anh là 'thánh cả', em là 'thánh hai'.
Tọa lạc trên thế đất được ví như 'quần sơn la bái', Bình Vọng là một trong những làng khoa bảng tiêu biểu suốt chín thế kỷ nho học.
HNN - Chủ trương của Đảng về việc bố trí bí thư tỉnh ủy, thành ủy không phải là người địa phương được thực hiện đồng bộ ở 34 tỉnh, thành phố trong cả nước. Tiếp đó, Bộ Chính trị có Kết luận 201-KL/TW, ngày 31/10/2025, trong đó yêu cầu bố trí 100% chủ tịch ủy ban nhân dân (UBND), chủ nhiệm ủy ban kiểm tra (UBKT), chánh thanh tra cấp tỉnh không phải là người địa phương...
Không chỉ để lại dấu ấn qua thơ văn và những đền đài bề thế, Chu Mạnh Trinh còn để lại di sản về lòng yêu nước, đạo làm quan, làm người nhân nghĩa - xứng đáng là nhà khoa bảng tài hoa hiếm có cuối thế kỷ 19 - đầu thế kỷ 20.
HNN - Trong suốt cuộc đời làm quan, những quyết sách và hành động được Lễ Trai Đặng Văn Hòa (1791 - 1856) đưa ra đều xuất phát từ tấm lòng thương yêu rộng lớn dành cho dân, cho con người, đặt lợi ích quốc gia và dân tộc lên trên hết.