Là Thám hoa nổi tiếng triều Lê, Nguyễn Văn Thái bị kéo vào biến cố chuyển giao vương quyền từ nhà Lê sang nhà Mạc - trong vai trò là người thảo chiếu nhường ngôi.
Với chủ đề 'Quốc học', Hội chữ Xuân Bính Ngọ 2026 mang ý nghĩa tôn vinh truyền thống hiếu học, khuyến khích sự nghiệp mở mang trí tuệ, vun bồi nhân cách con người, đúng với truyền thống và giá trị cốt lõi của người Việt.
Trong dòng chảy văn hóa ngàn năm của dân tộc Việt Nam, truyền thống hiếu học và tôn sư trọng đạo luôn được xem là 'sợi chỉ đỏ' xuyên suốt, là 'cái nôi' nuôi dưỡng tài năng làm rạng danh đất nước. Giữa nhịp sống hối hả, có một không gian tâm linh mang đậm dấu ấn tri thức, nơi mà mỗi dịp tết đến, xuân về, hay trước những mùa thi quan trọng, bước chân người dân và sĩ tử lại rộn ràng tìm về.
Ngày 14/12 (tức 25 tháng 10 âm lịch), tại Tổ dân phố Tân Thịnh (phường Bồng Lai) diễn ra Lễ khánh thành chùa Phúc Thịnh và đón Bằng chứng nhận Di sản văn hóa tâm linh của Liên hiệp các hội UNESCO Việt Nam.
Ngày 12/12, nhân dân Tổ dân phố Tân Thịnh (phường Bồng Lai) tổ chức lễ rước Tượng đồng danh nhân khoa bảng Nguyễn Thế Lập (1702 - 1747).
Lễ kỷ niệm diễn ra trang trọng tại xã Trường Lưu với sự tham dự của lãnh đạo tỉnh và con cháu dòng họ, tưởng nhớ bậc danh thần thời Lê trung hưng và nhấn mạnh những giá trị học thuật, nhân cách cùng tư tưởng vì dân mà Thám hoa Phan Kính để lại.
Kỷ niệm 310 năm Ngày sinh Thám hoa Phan Kính là dịp để thế hệ đi sau bày tỏ lòng tri ân sâu sắc công lao to lớn của cụ đối với đất nước, quê hương Hà Tĩnh, từ đó hành động thiết thực hơn trong việc bảo tồn, phát huy những giá trị mà cụ để lại cho hậu thế.
Thám hoa Phan Kính (quê ở xã Trường Lưu, Hà Tĩnh) là nhà chính trị giỏi, nhà ngoại giao xuất chúng; bậc hiền tài văn võ song toàn, đức nghiệp rạng ngời tỏa sáng trong dòng chảy lịch sử dân tộc.
Trong lịch sử các triều đại phong kiến Việt Nam có một danh nhân người Hà Tĩnh tài năng, phẩm hạnh lỗi lạc, không chỉ được trong nước ghi nhận mà còn được triều đình nhà Thanh (Trung Quốc) khâm phục, đó là Thám hoa Phan Kính quê xã Trường Lưu.
Lễ kỷ niệm 310 năm năm sinh Thám hoa Phan Kính (1715 - 2025) là dịp để Hà Tĩnh tôn vinh di sản của danh nhân, đồng thời khơi dậy và phát huy truyền thống yêu nước, ý chí vượt khó vươn lên trong các tầng lớp nhân dân.
Tiếng là 'Trạng ăn' vì ăn khỏe hơn người nhưng anh lại đỗ Trạng nguyên, còn em là 'Trạng chữ' bởi giỏi chữ nghĩa và đỗ Hoàng giáp.
Ít ai biết rằng, câu thành ngữ nổi tiếng một thời ở kinh đô Thăng Long 'Bút Cấm Chỉ, sĩ Thiên Lộc' nói về vùng đất hiếu học ở Hà Tĩnh là xuất phát từ người học trò có tên Vũ Diệm, quê ở làng Thổ Vượng, sau này thi đỗ Hoàng giáp, giúp nước, giúp dân.
Sứ thần Việt Nam đầu tiên đến trời Tây: 22 tuổi đỗ tiến sĩ, được đặt tên cho nhiều đường, trường học
Dù xuất thân nhà nghèo nhưng vị sứ thần này rất thông minh, ông đỗ tiến sĩ khi mới 22 tuổi, là 1 trong những sứ thần đầu tiên của Việt Nam sang châu Âu và cũng là người đầu tiên được chụp ảnh chân dung.
Trong lịch sử phong kiến nước nhà, từng có vị thám hoa trong lần đi sứ đã dám ra vế câu đối, ví vua quan nhà Thanh như 'ếch ngồi đáy giếng'.
Ngày 8/2, tại Khu tưởng niệm Trạng nguyên Lê Ích Mộc ở phường Quảng Thanh, TP Thủy Nguyên (Hải Phòng) tổ chức Lễ hội khai bút xuân Ất Tỵ 2025 và Hội thi viết thư pháp bằng chữ Quốc ngữ lần thứ 3. Lễ hội thu hút hàng trăm cán bộ, giáo viên và 115 học sinh giỏi các cấp bậc học trên toàn TP Hải Phòng về dự khai bút và viết thư pháp.
'Khai triển Hồng đồ' được chọn để khai bút đầu xuân tại Khu tưởng niệm Trạng nguyên Lê Ích Mộc với mong ước Thủy Nguyên sẽ bắt đầu chuỗi những thành công mang tầm chiến lược để khẳng định vị thế của thành phố mới trên bản đồ hành chính của Hải Phòng và đất nước Việt Nam.
Hàng trăm giáo viên, học sinh giỏi TP Thủy Nguyên (TP Hải Phòng) khai bút và thi viết thư pháp tại Khu tưởng niệm Trạng nguyên Lê Ích Mộc.
Là Tiến sĩ nhà Lê sơ, cuộc đời làm quan không thật nổi bật, song Dương Đức Nhan lại có công lớn trong việc đào tạo người con rể là Nguyễn Bỉnh Khiêm...
Dưới thời nhà Mạc, một vị hoàng giáp được giao đi sứ nhà Minh và bị giữ lại tới 18 năm.
Thôn Đông, xã Đào Viên (Quế Võ) là một vùng quê nổi tiếng ở Bắc Ninh, bởi thành tích khoa bảng rực rỡ với 6 vị đại khoa trong gần 150 năm.
Bất ngờ cậu bé Hoàng Văn Tán từ bếp chạy lên, tay vẫn xách siêu nước bốc hơi nghi ngút, cậu kính cẩn xin phép thầy được đối lại, thầy gật đầu bằng lòng.
Dưới thời nhà Mạc, một vị Hoàng giáp người đất học Mộ Trạch (Hải Dương), được ví là 'Tô Vũ nước Nam' khi có chuyến đi sứ nhà Minh kéo dài tới 18 năm.
Ngụy Khắc Đản đã đánh dấu bước ngoặt trong lịch sử ngoại giao khi là một trong ba nhà khoa bảng đầu tiên sang Pháp thương thuyết.
Ngụy Khắc Đản đã đánh dấu bước ngoặt trong lịch sử ngoại giao khi là một trong ba nhà khoa bảng đầu tiên sang Pháp thương thuyết.
Anh Phạm Phú Bằng, một trong dăm người làm Báo Quân đội nhân dân (QĐND) tiền phương ở mặt trận Điện Biên Phủ năm 1954.
Không chỉ là nhà khoa bảng nổi tiếng thời Lê, Tiến sĩ Đặng Phi Hiển còn có công lớn trong việc tiễu trừ giặc phỉ, giữ yên cuộc sống nơi biên thùy.
Trạng nguyên Nguyễn Thiến, hiệu là Cảo Xuyên, sinh năm 1495 tại làng cổ Canh Hoạch. Từ nhỏ, ông đã được rèn cặp, lại thêm chăm chỉ, chịu khó học hành cùng với tư chất thông minh hơn người, khoa thi Nhâm Thìn năm 1532, niên hiệu Đại chính thứ 3, đời vua Mạc Đăng Doanh, Nguyễn Thiến đã thi đỗ Đệ nhất Giáp, Tiến sĩ cập Đệ Đệ nhất danh. Sau khi đỗ Trạng nguyên, ông được vua tôi nhà Mạc vô cùng trọng dụng.
Trân trọng giới thiệu tiếp với bạn đọc tiểu thuyết lịch sử 'Việt Nam diễn nghĩa - Tập IV B: Bí sử Nhà Lê Sơ (1428-1527) của PGS TS Cao Văn Liên do NXB Hồng Đức ấn hành năm 2023.
Tương truyền rằng nhà Nguyễn từ thời vua Minh Mạng có 'tứ bất lập' hay 'tứ bất khả' có nghĩa là không lập Hoàng hậu, không phong Tể tướng, không phong Vương, không lấy Trạng nguyên.
Là con của một danh sĩ có tiếng, nhưng bài thi của Nguyễn Văn Giao phạm trường quy nên bị án 'chung thân bất đắc ứng thí' – cấm thi suốt đời.
Khoa thi năm Quý Sửu 1853 lấy hai Thám hoa là Nguyễn Đức Đạt và Nguyễn Văn Giao, dân gian vì thế mới gọi 'Thám nhất' và 'Thám nhì'.
Thám hoa Nguyễn Danh Thực là nhà khoa bảng đặc biệt quan tâm đến việc giáo dục, khoa cử.
Khoa thi năm 1851 có đến 2 người cùng đỗ Bảng nhãn, cùng tên là Thanh. Đó là Bảng nhãn Phạm Thanh và Vũ Duy Thanh.
Lê Quảng Chí và Trần Bảo Tín là 2 vị đại khoa khá đặc biệt - cùng quê Hà Tĩnh, cùng đỗ Bảng nhãn và cùng được phong thánh.
Họ Nguyễn làng Viềng vốn là dòng họ trâm anh thế phiệt nổi tiếng đất Kinh Bắc xưa,… đã đóng góp 10 vị tiến sĩ, 2 võ quan, 30 cử nhân, tú tài.
Có thể coi Văn Miếu – Quốc Tử Giám Hà Nội là trường đại học đầu tiên ở Việt Nam. Nhà giáo trong ngôi trường đặc biệt này gồm những ai? Họ dạy điều gì?