Kho ảnh EFEO - khi những bức ảnh trở thành 'sử liệu'

Hơn một thế kỷ sau khi ra đời, hàng chục nghìn bức ảnh của Viện Viễn Đông Bác cổ (EFEO) vẫn còn nhiều tiềm năng chưa được khai thác hết. Tại đó, tiếp nối sau hành trình lưu giữ và bảo tồn được đề cập ở kỳ trước - 'Kho ảnh EFEO và hành trình lưu giữ ký ức' - bộ sưu tập này đang dần được nhìn nhận như một nguồn sử liệu có thể mở ra nhiều hướng nghiên cứu mới về lịch sử, văn hóa và di sản Việt Nam.

Nghĩa vụ yêu thương

Ở thế kỷ trước, nhà triết học cận đại danh tiếng Albert Camus (1913 – 1960) đã để lại cho chúng ta một danh ngôn bất hủ: 'Tôi chỉ biết có một nghĩa vụ và đó là sự yêu thương'. Đây cũng là đề thi tú tài ở nhiều quốc gia vì nó bao quát nhiều ý nghĩa, bao hàm nhiều năng lượng mà con người cần phải có để tồn tại và phát triển.

Khám phá bí mật ngủ yên dưới đáy biển Gibraltar

Các nhà nghiên cứu đã xác định được hơn 150 địa điểm khảo cổ dưới nước, trong đó có hơn 130 xác tàu đắm tại Vịnh Gibraltar, hé lộ hàng thế kỷ lịch sử hàng hải nằm dưới một trong những tuyến đường biển nhộn nhịp nhất thế giới.

Corfu- hòn đảo nơi Venice, Pháp và Anh cùng để lại dấu ấn kiến trúc

Giữa làn nước xanh biếc của Địa Trung Hải, có một thành phố cổ nơi những con phố hẹp vẫn lưu giữ hơi thở của nhiều đế chế từng đi qua.

Khí phách Huỳnh Thúc Kháng qua tác phẩm 'Thi tù tùng thoại'

Trong lịch sử đấu tranh giải phóng dân tộc Việt Nam đầu thế kỷ 20, Huỳnh Thúc Kháng là một trong những nhà yêu nước tiêu biểu, với các dấu ấn sâu sắc trên tất cả lĩnh vực. Trong số các tác phẩm của ông, Thi tù tùng thoại giữ vị trí đặc biệt, bởi đây vừa là một tập hồi ký - thơ văn về cuộc sống lao tù tại Côn Đảo, vừa là tư liệu lịch sử phản ánh sinh động tinh thần đấu tranh của các chí sĩ yêu nước thời kỳ cận đại.

Từ Thái Hư đến Tinh Vân với công cuộc canh tân Phật giáo

Từ Đại sư Thái Hư đến Đại sư Tinh Vân, trục tư tưởng của Phật giáo Nhân gian vận hành dựa trên tinh thần nhất quán nội tại: Giá trị tự do. Khái niệm này không chỉ giới hạn ở sự tự do giải thoát mang tính cá thể, mà được mở rộng thành sự giải thoát của toàn cộng đồng xã hội.

Kho báu thế kỷ 18 lộ diện dưới đáy biển Na Uy

Một xác tàu đắm từ thế kỷ 18 vừa mang đến những phát hiện đáng chú ý cho giới khảo cổ học biển khi hàng loạt hiện vật quý được đưa lên từ độ sâu khoảng 600 mét ngoài khơi miền nam Na Uy.

Giải mã lịch sử Đại Việt cuối thế kỷ 18: Vai trò vựa lương của cả nước và lăng kính hậu cần quân sự

Kỹ sư Vũ Đình Thanh vừa công bố công trình nghiên cứu chuyên sâu kéo dài hơn 10 năm liên quan đến giai đoạn cuối thế kỷ 18 của lịch sử Việt Nam. Nghiên cứu tập trung phân tích năng lực quản trị quốc gia và quân sự của triều đại Tây Sơn dựa trên nhiều tư liệu lưu trữ tại châu Âu, kết hợp với phương pháp phân tích hậu cần quân sự, kỹ thuật xây dựng và dữ liệu hàng hải cận đại. Công trình này đã được Thượng tướng, Viện sĩ, Tiến sĩ, Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Nguyễn Huy Hiệu xem xét và đồng tình với nhiều luận điểm mang tính đột phá.

Hé lộ bí mật lớn từ thi hài những người săn cá voi ở Svalbard

Khi kiểm tra thi hài những người săn cá voi khoảng 300 tuổi tìm thấy ở Svalbard, Na Uy, các chuyên gia phát hiện họ mắc bệnh scurvy, lao động nặng nhọc...

Di sản thế giới từng là 'phòng thí nghiệm cải tạo người nghèo' của châu Âu

Ẩn sau cái tên đầy lý tưởng, 'Thuộc địa của lòng nhân từ' thực chất là một thí nghiệm xã hội gây tranh cãi của châu Âu thế kỷ 19.

Cận cảnh loài cây 'vàng trắng' từng làm thay đổi cả lịch sử nhân loại

Ẩn sau những bộ trang phục mọi người măc hằng ngày là cây bông – loài thực vật từng góp phần thay đổi lịch sử kinh tế toàn cầu.

Sức hấp dẫn của lịch sử quán cà-phê

'Đời sống xã hội của cà-phê - Sự hình thành không gian cà-phê Anh quốc' của Brian Cowan do Sao Bắc Media và Nhà xuất bản Hội Nhà văn ấn hành là tác phẩm mang đến một góc nhìn cà-phê sâu sắc hơn cả một thức uống.

'Cách cách' cuối cùng của Trung Quốc: Từ thợ may đến 'nữ hoàng bất động sản'

TRUNG QUỐC - Từng là nữ tỷ phú giàu nhất Trung Quốc, lại xuất thân từ dòng họ quý tộc, Trần Lệ Hoa có hành trình từ thợ may nghèo khó đến 'nữ hoàng bất động sản', rồi thành 'nữ hoàng tử đàn' của quốc gia tỷ dân.

Vì sao Phúc Kiến trở thành điểm sáng du lịch văn hóa của Trung Quốc?

Từ những thành phố cổ vẫn đông đúc cư dân sinh sống đến các làng chài nổi tiếng nhờ phong tục truyền thống, Phúc Kiến đang trở thành điểm sáng của du lịch văn hóa khi đưa di sản, ẩm thực và đời sống bản địa hòa vào trải nghiệm thường nhật của du khách.

Cuộc thi 'Tài năng sinh viên cải lương năm 2026': Phát hiện, bồi dưỡng những sinh viên có năng khiếu

Chiều 8-5, Khoa Kịch hát dân tộc, Trường Đại học Đại học Sân Khấu và Điện ảnh TPHCM, tổ chức Cuộc thi Tài năng sinh viên cải lương năm 2026 với chủ đề Tinh hoa cải lương - Tỏa sáng tài năng trẻ.

Kỳ nghỉ này bạn đọc sách gì?

Kỳ nghỉ dài ngày là dịp để thả mình vào trang sách. Tri Thức - ZNews trân trọng giới thiệu một số ấn phẩm thú vị ra mắt trong thời gian qua.

Triển lãm ảnh 'Hoàng Sa, Trường Sa của Việt Nam – Những bằng chứng lịch sử và pháp lý'

Từ ngày 24-25.4, tại phố đi bộ Kim Đồng, phường Thục Phán, Bảo tàng tỉnh Cao Bằng tổ chức triển lãm ảnh 'Hoàng Sa, Trường Sa của Việt Nam – Những bằng chứng lịch sử và pháp lý'.

Dấu ấn gạch đỏ bên bờ vịnh phương Bắc ở Nhật Bản

Nằm bên bờ vịnh thơ mộng của Hokkaido, khu nhà kho gạch đỏ Kanemori cổ kính tại thành phố cảng Hakodate đã trở thành một trong những biểu tượng lịch sử và du lịch nổi bật nhất miền Bắc Nhật Bản.

Đến phường Vũng Tàu thăm Bảo tàng vũ khí cổ

Nằm trong một biệt thự Pháp cổ tọa lạc tại số 98, đường Trần Hưng Đạo (phường Vũng Tàu, TPHCM), với diện tích trưng bày gần 1.500m2, Bảo tàng vũ khí cổ là một trong những điểm nhấn văn hóa của địa phương, thu hút đông đảo du khách khi đến nơi đây.

Giải mã ý nghĩa ẩn giấu sau nỗi ám ảnh của Shakespeare về đồ ăn - Kỳ cuối

Mối liên hệ giữa hàng hóa nhập khẩu và bản sắc xã hội trong tác phẩm của Shakespeare không chỉ dừng ở đồ uống như rượu bia.

Nhà khoa học nước ngoài 'Made in Vietnam'

Với hơn nửa thế kỷ gắn bó, nghiên cứu về lịch sử và chính trị cận đại Việt Nam, Giáo sư, Tiến sĩ Furuta Motoo nhận mình là 'nhà khoa học nước ngoài Made in Vietnam'. Ông học tiếng Việt từ các thầy cô người Việt và sử dụng thành thạo trong nghiên cứu, giảng dạy cũng như đời sống thường ngày.

Lan tỏa tinh thần 'chi bằng học' từ di sản Phan Châu Trinh trong thời đại số

Ngày 24/3, tại Nhà hát Hòa Bình, Trường Đại học Văn hóa TP Hồ Chí Minh phối hợp với Trường Đại học Fulbright Việt Nam tổ chức 'Chuỗi hoạt động tưởng niệm 100 năm ngày mất cụ Phan Châu Trinh (1926 - 2026)'. Chương trình nhằm tri ân những đóng góp của ông đối với đất nước, đồng thời lan tỏa tinh thần học tập, khai minh đến thế hệ hôm nay.

Lễ tưởng niệm 100 năm ngày mất nhà chí sĩ yêu nước Phan Châu Trinh

Lễ dâng hương tưởng niệm 100 năm ngày mất của nhà chí sĩ yêu nước Phan Châu Trinh được trang trọng tổ chức tại Khu lưu niệm mộ cụ (phường Tân Sơn Nhất) sáng 24/3.

Thăm nơi an nghỉ tròn một thế kỷ của cụ Phan Châu Trinh

Ngày 4/4/1926, lễ đưa tang cụ Phan Châu Trinh được tổ chức tại Sài Gòn. Một 'quốc tang' vô tiền khoáng hậu trong lịch sử cận đại nước ta, sự kiện được học giả Hoàng Xuân Hãn ví von là một 'Big Bang của lòng yêu nước'.

Một sự kiện 'Hoán cải quốc dân hồn'

Đã 100 năm trôi qua (1926-2026), tang lễ nhà chí sĩ Phan Châu Trinh vẫn được ghi nhớ như một sự kiện chưa từng có trong lịch sử cận đại Việt Nam: Một 'quốc tang' hoàn toàn tự nguyện, diễn ra công khai giữa Sài Gòn, rồi lan rộng khắp các tỉnh, thành trong cả nước, tạo nên làn sóng 'hoán cải quốc dân hồn' chưa từng thấy, làm cho thực dân Pháp vô cùng lúng túng trong việc đối phó.

Hoàng Đức, Quang Hải và Đỗ Hoàng Hên: Cuộc đua giành ghế nhạc trưởng tuyển Việt Nam

HLV Kim Sang-sik đang sở hữu ba 'quái kiệt' tuyến giữa với những phong cách khác biệt, tạo nên bài toán chiến thuật đầy thú vị cho các mục tiêu lớn trong năm 2026.

Mỹ nhân đóng loạt cảnh nóng gây sốc trong phim 18+ 'Đồi gió hú'

Margot Robbie, nữ diễn viên sinh năm 1990 từng giành 3 đề cử Oscar đảm nhiệm vai nữ chính Catherine với loạt cảnh nóng gây sốc trong phiên bản 'Đồi gió hú' 2026.

'Kiếm tiên' Võ Đang rút kiếm nhanh như chớp, dùng độc chiêu hiểm hơn cả súng

Giữa thời loạn cuối Thanh, Lý Cảnh Lâm vừa là võ tướng thiện chiến, vừa là huyền thoại kiếm đạo, người đưa kiếm pháp Võ Đang lên đỉnh cao cận đại.

Huyền thoại võ lâm Trung Quốc thông thạo văn chương, dùng chưởng pháp cứu người

Vạn Lại Thanh là huyền thoại võ lâm Trung Hoa, là học giả viết sách, nổi danh với những giai thoại chữa thương bằng võ công.

Ngựa trong di tích nổi tiếng Việt Nam, thế giới

Hình tượng ngựa trong các di tích nổi tiếng, dù ở Việt Nam hay trên thế giới, đều mang những tầng ý nghĩa vượt lên trên giá trị tạo hình thuần túy.

Có nên số hóa Bộ sách tư liệu vô giá 'Những Lá thư và Nhật ký thời chiến Việt Nam ?'

Số Hóa Việt Nam (Digitizing Việt Nam) là Trung tâm Tài nguyên số được phối hợp xây dựng và duy trì bởi Viện Weatherhead, Đại học Columbia (CU) và Trung tâm Nghiên cứu Việt Nam (VSC) thuộc Đại học Fulbright Việt Nam (FUV). Dự án cung cấp nguồn lưu trữ số hóa phong phú với các văn bản Hán–Nôm thời kỳ cận đại cùng các bộ sưu tập tư liệu được tuyển chọn về Việt Nam hiện đại.

Trung Quốc giai đoạn cuối XIX đầu XX: Sự chuyển đổi từ Tùng lâm truyền thống đến Phật học viện

Thiền học, đặc biệt trong các tùng lâm chịu ảnh hưởng của Thiền tông, là con đường thực hành trọng tâm nhằm hướng đến tu chứng. Người học được yêu cầu trực tiếp thực hành tham thiền và công phu hằng ngày để thể nghiệm giáo pháp.

Kỷ nguyên kỹ thuật số đẩy dịch vụ bưu chính tại Đan Mạch đến 'hồi kết'

Bên cạnh đường ray xe lửa của nhà ga Copenhagen, ngay trung tâm thủ đô Đan Mạch sừng sững một tòa nhà gạch đỏ với mặt tiền trang trí công phu và mái vòm ốp đồng.

Quốc gia đầu tiên trên thế giới 'xóa sổ' thư tay trong bối cảnh chuyển đổi số mạnh mẽ

Đan Mạch chính thức phát bức thư cuối cùng, khép lại 400 năm lịch sử bưu chính. Quốc gia số hóa nhất thế giới nói lời tạm biệt với thư tay truyền thống.

Kỷ nguyên số chính thức khép lại dịch vụ đưa thư ở Đan Mạch

Dịch vụ bưu chính quốc gia Đan Mạch PostNord sẽ chuyển phát lá thư cuối cùng vào ngày 30/12, khi kỷ nguyên kỹ thuật số chấm dứt 400 năm hoạt động của dịch vụ này.

Khai quật Chính điện Kính Thiên đem lại nhiều kết quả bất ngờ

Cuộc khai quật khảo cổ nền Chính điện Kính Thiên hé lộ nhiều phát hiện quan trọng, làm sáng tỏ cấu trúc, quy mô và mặt bằng hoàng cung Thăng Long.

Theo dấu chân Cách mạng của Chủ tịch Hồ Chí Minh tại Quảng Châu

Nhân dịp kỷ niệm 75 năm ngày thiết lập quan hệ ngoại giao Việt Nam-Trung Quốc, trong khuôn khổ 'Hành trình hữu nghị Việt Nam-Trung Quốc', ngày 27/12, đoàn đại biểu các cơ quan thông tấn, báo chí Việt Nam đã có những hoạt động đầy ý nghĩa tại tỉnh Quảng Đông, Trung Quốc.

Huyền thoại 'Thần võ' Trung Quốc gần 70 tuổi vẫn đánh bại 5 samurai Nhật Bản

Cao thủ Tôn Lộc Đường đấu với 5 samurai Nhật Bản là giai thoại nổi tiếng của võ thuật Trung Quốc thời kỳ cận đại.