Trời còn chưa kịp sáng, màn sương mỏng như tấm khăn voan phủ lên mặt sông Tiền, sông Hậu. Từ bến nước trước nhà, má Bảy nhẹ tay đẩy chiếc xuồng ba lá rời bờ. Mỗi nhịp mái dầm chạm xuống dòng nước phù sa đều đặn nghe như có ai đang gõ nhịp song lang giữa mênh mang đồng nước để má hát bài vọng cổ 'Lá trầu xanh...'.
Khi những con chim sẻ cá kêu vang phía bìa rừng, con nước lớn từ biển đổ vào các cửa sông dần chững lại rồi ngược dòng về phía biển, đó cũng là lúc các hộ dân trong đội thu hoạch nghêu của HTX Nuôi nghêu Ðất Mũi tất bật chuẩn bị dụng cụ để ra bãi bồi thu hoạch nghêu thương phẩm.
Từ tháng 6 - 10, dân vùng biển hay gọi là mùa cá Nam, thời điểm này, các loài cá, ốc, sò có giá trị kinh tế cao theo con nước vào gần bờ để ăn thức ăn từ nguồn sông, suối đổ ra biển. Từ đây, ngư dân đánh bắt được nhiều cá, tôm, ốc, ghẹ mập ngọt, tươi ngon...
Mỗi sớm bình minh, bãi biển phường Hải Ninh (Hà Tĩnh) lại rộn ràng cảnh ngư dân kéo lưới rùng. Nghề truyền thống này vừa tạo sinh kế, vừa gìn giữ bản sắc văn hóa làng biển.
1. Một buổi sáng, khi thành phố còn chưa thực sự thức giấc, chúng tôi - những người nghiên cứu lịch sử, di sản văn hóa và quy hoạch đô thị - đã có mặt ở bến cảng bên sông Sài Gòn. Ngay từ đầu, tôi biết chuyến đi này không phải là một cuộc khảo sát thông thường.
Không chỉ vẽ nên hình hài xứ sở, những dòng sông còn bồi đắp ký ức, nuôi dưỡng tâm hồn và trở thành một phần 'căn cước' của những người con Hà Tĩnh.
Mỗi khi thủy triều rút, bãi biển Hải Châu (Nghệ An) lại nhộn nhịp bóng người mang theo rổ, xô và những chiếc cào nhỏ ra bãi triều tìm ngao. Công việc vất vả nhưng đã trở thành nguồn sinh kế của nhiều hộ dân ven biển.
Gần 15 năm kể từ khi thủy điện Sơn La đóng đập, tích nước, người dân phường Mường Lay đã thích nghi với nhịp sống của 2 mùa nước lên - xuống. Nước nổi, nhịp mưu sinh thong thả theo những chiếc thuyền buông lưới, thả câu giữa mênh mang lòng hồ; nước rút, gần 70ha vùng bán ngập lại hồi sinh trong màu xanh của lúa, ngô và hoa màu. Nương theo vòng quay của con nước, mỗi mùa đi qua lại mang đến cho Mường Lay một diện mạo khác, vừa bình yên vừa quyến rũ nơi vùng đất ngã ba sông.
Mùa nước lên ở Ninh Bình quê Phương Oanh mang đến một nhịp sống rất riêng, khi cá đồng, ốc núi và rau dại trở thành những món ăn dân dã xuất hiện theo con nước.
Cuộc săn 'vàng ròng' trong lòng cát của người chuyên nghề đào sá sùng trên đảo Quan Lạn chính là cuộc rượt đuổi theo ngọn nước thủy triều. Mùa hè ra biển, bạn có sẵn sàng cho chuyến du lịch trải nghiệm nghề đặc biệt này không?
Mỗi khi thủy triều rút sâu, dọc những ghềnh đá ven biển ở phường Quỳnh Mai (Nghệ An) lại hiện lên một khung cảnh lao động đặc biệt.
Từ Cần Thơ – quê của Quốc Trường đến Đà Nẵng – quê của Tiểu Vy, chỉ một hành trình ngắn nhưng lại mở ra sự khác biệt rõ rệt về nhịp sống và cách con người hình thành tính cách.
Mặc cho dòng nước sông Hà Thanh (phường Quy Nhơn) ngày nước rút đen kịt, bốc mùi, những người phụ nữ vẫn lặng lẽ trầm mình từ chiều cho đến tối muộn để mò bắt vẹm, ốc, các loài giáp xác để bán làm thức ăn nuôi tôm hùm, kiếm thêm thu nhập.
Sau nhiều ngày liên tiếp xảy ra tình trạng ùn ứ kéo dài, ghi nhận của phóng viên vào ngày 18-6, tuyến Kinh 2 đoạn qua khu vực Tân Phước, tỉnh Đồng Tháp đã thông thoáng trở lại. Các phương tiện thủy di chuyển qua khu vực này không còn cảnh nối đuôi chờ đợi, bị mắc cạn như những ngày trước đó.
Mùa nước nổi vẫn trở về theo nhịp vận hành của đất trời. Phù sa từ thượng nguồn tiếp tục theo sông Tiền, sông Hậu bồi đắp cho những cánh đồng miền Tây. Nhưng những đồng nước mênh mang nối liền chân trời, những mùa cá tôm đầy ắp và những ngày chèo xuồng đi giữa biển nước giờ đã lùi dần vào ký ức. Giữa bao đổi thay của vùng đất đầu nguồn, điều còn đọng lại sâu nhất trong lòng người không chỉ là nỗi nhớ mùa nước nổi năm xưa, mà còn là cái tình, cái nghĩa của cư dân đồng bằng - điều đã được bồi đắp qua biết bao mùa nước lớn, nước ròng và vẫn lặng lẽ chảy mãi như dòng phù sa trên đất Chín Rồng.
Giữa bãi cát mênh mông ở biển Quỳnh (Nghệ An), có nhiều phụ nữ nhẫn nại cào ngao, nhặt nhạnh từng chút lộc biển khi con nước vừa rút. Ngoài mấy sào ruộng, nghề nhọc nhằn này với thu nhập bấp bênh vẫn trở thành nguồn sống quý giá với nhiều người dân ở đây…
Tại Cà Mau, ngư dân ở các xã vùng biển Tây tỉnh Cà Mau như: Xã Sông Đốc, Đá Bạc, Cái Đôi Vàm đang bắt đầu vào mùa khai thác ruốc.
Nhiều luồng lạch, khu neo đậu tránh trú bão tại Quảng Ninh ngày càng thu hẹp do bị bồi lắng dẫn tới việc ngư dân chật vật tìm nơi neo đậu cho tàu cá.
Từ Cửa Việt đến Lý Hòa, những cửa sông, cửa biển từng là lối ra khơi, nơi kết nối hoạt động khai thác thủy sản, vận tải biển và đời sống cư dân ven biển, đang bị bồi lấp nghiêm trọng. Khi luồng lạch bị thu hẹp, phía sau những doi cát không chỉ là những con tàu mắc cạn, mà còn là sinh kế của hàng nghìn người dân bị ảnh hưởng.
Trên vùng đất phía Nam của tỉnh Quảng Trị, sông Ô Lâu, Ô Giang, Vĩnh Định và Thạch Hãn là tuyến đường thủy quan trọng về giao thương và quân sự dưới triều Nguyễn. Trong đó, nếu Ô Lâu và Thạch Hãn là quà tặng hoàn toàn từ tự nhiên, thì Ô Giang và Vĩnh Định lại là những công trình nhân tạo, được đào đắp bằng sức người trên nền những con lạch cổ từng kết nối Ô Lâu và Thạch Hãn, nhưng về sau dần bị phù sa bồi lắng theo thời gian.
Mỗi ngày, ngư dân làng nổi An Biên lại xuôi theo con nước tìm kiếm 'lộc trời' dưới lớp bùn đáy sông. Đằng sau những mẻ sò huyết trị giá bạc triệu đồng là bao nhọc nhằn của cư dân vùng cửa biển.
Những ngày qua, tuyến Kênh 2 đi qua địa bàn khu vực Tân Phước (1,2,3), tỉnh Đồng Tháp xảy ra tình trạng ùn ứ giao thông thủy. Nhiều sà lan chở hàng hóa phải neo đậu chờ đợi kéo dài, gây ảnh hưởng lớn đến hoạt động sản xuất, kinh doanh của người dân và doanh nghiệp trong khu vực.
Chiều xuống, mặt biển hừng lên màu đỏ ối, loang trên những chiếc thúng chai tróc nhựa nằm ngửa bụng bên mép sóng. Mùi tanh đặc quánh và hơi muối chát gắt quyện trong gió Nam. Tiếng gọi nhau oang oang bằng thứ giọng biển đặc sệt xứ Quảng: 'Đi mành ngài ơi!'. Với người dân vùng biển này, đó là tín hiệu quen thuộc báo mùa mành đã về.
Một lần rong ruổi vùng đất phía Đông huyện Gio Linh (cũ), nay thuộc địa bàn các xã Gio Linh, Cửa Việt và Bến Hải, tôi nương theo dòng sông Cánh Hòm để tìm về những lớp trầm tích văn hóa, lịch sử của vùng đất này.
Nằm bên dòng Ô Lâu, nhịp sống ở thôn Hưng Nhơn, xã Nam Hải Lăng êm đềm trôi như con nước mùa hạ. Trong không gian yên bình ấy, nhịp chuyển đổi số của thôn lại rất khác, sôi động và mạnh mẽ. Nhịp điệu đó được cho là khởi đầu từ khi những mã QR về tận từng kiệt, từng nhà trong thôn.
Những năm gần đây, ốc đinh được người dân dùng làm thức ăn nuôi tôm, cua. Nhờ cào 'lộc trời' này, nhiều gia đình sống khỏe, không cần bỏ ra nhiều vốn, chỉ cần tốn công sức có thể bỏ túi đến cả triệu đồng mỗi ngày nếu 'trúng mánh'.
Biến động bất thường của nguồn nước tại cửa sông Bắc Luân khiến hàu chết hàng loạt, nhiều hộ nuôi thiệt hại tới 80-90% sản lượng, nguy cơ mất trắng vốn liếng.
Có những hương vị đi qua năm tháng mà không bao giờ phai. Chúng lắng lại trong ký ức như một lớp muối mỏng trên làn da người đi biển, như vị mặn thấm sâu vào từng câu nói, từng nếp nghĩ, từng bước chân của những người sinh ra và lớn lên giữa sóng. Ở Cửa Tùng, nơi bãi ngang trải dài theo triền cát, nơi biển không chỉ là phong cảnh mà là cuộc sống, là mưu sinh, là ký ức, 'mặn mòi vị biển' không đơn thuần là một cách nói. Đó là một phần máu thịt của miền quê, là hương vị của những món ăn dân dã, là những lần ngồi chờ ba đi đánh cá về, là bóng dáng tảo tần của những người phụ nữ lặng lẽ đi qua từng mùa con nước.
Mỗi khi thủy triều rút, bãi biển Thụy Xuân, Hưng Yên biến thành tấm gương khổng lồ phản chiếu bầu trời, tạo nên khung cảnh biển vô cực đẹp như tranh. Vẻ đẹp độc đáo cùng nhịp sống mưu sinh của ngư dân thu hút đông đảo du khách và nhiếp ảnh gia tìm đến trải nghiệm.
Sáng 5/6, khu vực bãi biển Hồ Tràm (xã Hồ Tràm, TP. Hồ Chí Minh) bất ngờ xuất hiện lượng lớn lục bình kèm rác thải đại dương tràn vào các bãi tắm.
Tận dụng lợi thế vùng bãi bồi Cửa Sót, mô hình nuôi hàu treo dây của gia đình bà Trương Thị Hòa (phường Trần Phú, Hà Tĩnh) không chỉ mang lại nguồn thu nhập ổn định mà còn mở ra hướng phát triển kinh tế mới cho người dân địa phương.
Con nước sông Cửa Lớn buổi hoàng hôn lặng lẽ chảy ngang vàm Kinh Ông Quyền. Nước mang vị mặn của biển Đông, len qua những rừng đước xanh rì rồi ôm lấy căn nhà nhỏ của vợ chồng chị Phan Thị Chuyển. Cũng từ con nước lớn ròng này, câu chuyện tình nghĩa vợ chồng chân chất miền biển đã lớn lên cùng nghề làm mắm cá sơn, thứ đặc sản từng bị xem là 'cá bỏ đi' của xứ rừng phương Nam.
Từ những chai nhựa, túi nylon tưởng chừng bỏ đi, phụ nữ các xã, phường đầu nguồn sông Tiền gom lại bán, gây quỹ hỗ trợ hàng trăm trường hợp có hoàn cảnh khó khăn mỗi năm. Việc làm này góp phần làm sạch môi trường và từng bước tạo ra một nguồn lực an sinh ngay trong cộng đồng.
Hằng năm, từ tháng 2 đến tháng 6 âm lịch, ngư dân các làng biển Cảnh Dương (Hòa Trạch), Lý Hòa (Đông Trạch), Nhân Trạch (Nam Trạch), Bảo Ninh (Đồng Hới)… bước vào mùa câu mực ống (còn gọi là mực lá). Mùa mực ống trùng với mùa du lịch nên ngư dân bán được giá, đồng thời chế biến thành mực một nắng, mực khô chất lượng cao, vì thế giá trị tăng gấp nhiều lần.
Nhiều thế hệ cư dân xóm chài ven sông Lô (Tuyên Quang) sống trong những căn nhà bè chòng chành theo con nước, nơi mọi sinh hoạt và cuộc mưu sinh đều gắn với sông nước quanh năm.
Từ chỗ mỗi năm chỉ thu hoạch một vụ, phụ thuộc nhiều vào may rủi và con nước, nhiều hộ nuôi sò huyết ở xã Cái Nước nay đã có thể nâng lên 2-2,5 vụ/năm nhờ thay đổi cách nuôi. Thay vì thả trực tiếp sò giống ra vuông lớn như trước, người dân chia quá trình nuôi thành 3 giai đoạn để dễ chăm sóc, kiểm soát môi trường và giảm hao hụt. Cách làm này đang mở ra hướng nâng cao thu nhập bền vững cho người nuôi thủy sản địa phương.
Ở những làng biển bãi ngang Quảng Ngãi, nhiều ngư dân vẫn mưu sinh bằng các nghề ven bờ như: cào nghêu, kéo lưới rùng. Theo nhịp nước lên xuống, họ lặng lẽ bước giật lùi trên cát để giữ lấy kế sinh nhai đã gắn bó suốt nhiều năm.
Trên con đường về xã Khánh Lâm, xe chạy dọc theo những con kênh nước phèn nhuộm đỏ chân rừng, len qua những vạt tràm đứng im thin thít như đang lắng nghe tiếng đất thở dưới chân người. Miệt rừng tràm nơi địa đầu cực Nam Tổ quốc vẫn mộc mạc như thuở nào: lặng lẽ, chân tình và sâu đậm như con nước luồn qua rừng tràm, âm thầm bồi đắp sức sống cho đất U Minh.
Ở miền đất địa đầu cực Nam Tổ quốc, nơi những con sông mở đường ra biển lớn, người dân Cà Mau từ bao đời nay vẫn sống cùng nước như sống cùng hơi thở. Sông là đường đi. Sông là kế sinh nhai. Sông là nơi dựng nhà, neo ghe, sinh con, lớn lên rồi già đi.
HNN.VN - Ngoài Đại Nội huyền ảo, Huế còn có hệ đầm phá Tam Giang - Cầu Hai, một trong những hệ đầm phá nước lợ lớn nhất Đông Nam Á. Một không gian mà nếu biết kể đúng cách, có thể trở thành 'di sản sống' mang tầm quốc tế.
Giữa những xóm làng miền Tây, nơi con nước lớn ròng theo mùa, những chai nhựa, vỏ lon tưởng chừng vô giá trị lại được gom góp, đổi thành tiền. Số tiền ấy không giữ lại cho riêng ai, mà quay trở lại giúp những phận đời còn khó khăn. Từ những việc làm nhỏ bé, một nguồn lực mới đang được khơi dậy, lặng lẽ mà bền bỉ, thấm đẫm nghĩa tình.
Mỗi khi mùa mưa đến, người dân buôn Jứ (xã Ia Tul, tỉnh Gia Lai) lại thấp thỏm nhìn con nước sông Ba dâng lên nhanh. Với họ, lũ là nỗi ám ảnh kéo dài qua nhiều thế hệ. Và rồi, sau những trận ngập lịch sử, hàng trăm hộ dân buôn Jứ đang sáng lên hy vọng về một cuộc sống bình yên, tốt đẹp hơn.
Những ngày Nam Bộ bước vào cao điểm nắng nóng cũng là lúc bắt đầu mùa muối ở xã Cần Giờ, TP Hồ Chí Minh.
HNN - Có dòng sông chảy qua thương nhớ, mang theo những ngày cũ lặng lẽ trôi về phía xa xăm. Con nước ấy, ngược dòng là miền ký ức sâu thẳm, xuôi dòng là điệu hò 'mái nhì mái đẩy', là phù sa đỏ nặng đôi bờ. Người ta nói rằng, Huế sinh ra từ dòng Hương, như đứa trẻ lớn lên từ nhịp tim dịu dàng của mẹ. Và đôi khi, vào những buổi chiều bảng lảng sương, tôi có cảm giác dòng sông ấy cũng biết trở dạ…