Chắc hẳn người dân Thủ đô đã quá quen với đội quân trẻ em đi chèo kéo để mua cao su. Thay vì cắp sách đến trường, các em phải vật lộn để mưu sinh với cuộc sống vì cái đói, cái nghèo đeo bám.

Nhan nhản trẻ chưa vị thành niên đã phải lao động quần quật

Tại Hà Nội, không thiếu hình ảnh những đứa trẻ chưa lớn đã phải đi kiếm ăn ở các nhà hàng, hay ở các quán cóc, tàu xe bến bãi. Các em hôi hám, bẩn thỉu trong những bộ trang phục rách rưới.

Trong một quán ăn nhỏ ở ngay trung tâm thành phố Hà Nội, có 2 đứa trẻ chưa đủ 15 tuổi đã phải làm việc quần quật từ 2h chiều – 10h đêm. Gọi là quán ăn nhỏ nhưng lượng khách khá đông, các em phải tất tả, chạy ngược chạy xuôi để phục vụ “thượng đế”.

Xot xa tre vi thanh nien phai vat lon muu sinh giua Ha thanh - Anh 1

Đội quân trẻ em chèo kéo ở phố cổ.

Xot xa tre vi thanh nien phai vat lon muu sinh giua Ha thanh - Anh 2

Hai em cho biết tên là H. và N., năm nay đã 15 tuổi. Tuy nhiên, theo nguồn tin của PV, các em chỉ khoảng 13 – 14 tuổi, và quê ở Thanh Hóa.

Cả em H. và em N. đều thuộc dạng suy dinh dưỡng. Các em gầy gò trong những bộ trang phục rách rưới nhưng vô cùng nhanh nhẹn. Em H. thì một mình chiến đấu với 7 cái bếp dầu với những ngọn lửa đang rừng rực cháy. Còn em N. thì chạy bàn và phục vụ khách. Có những vị khách vô ý quát mắng ầm ĩ nhưng hai em vẫn phục vụ nhiệt tình.

Cho dù các em sớm phải bươn chải ra xã hội nhưng cái nét hồn nhiên của trẻ con vẫn còn. Các em tươi cười, thi thoảng lại hát một vài câu đồng dao nào đó ở địa phương rất hồn nhiên.

Khi chúng tôi hỏi “em làm ở đây được bao nhiêu tiền mỗi tháng?” hay “em còn đi học hay biết chữ không?” thì các em chỉ im lặng. Có lẽ, chẳng ai muốn phải chịu khổ sớm như thế, nhưng vì một vài lí do nào đó đã buộc các em phải đi làm để kiếm tiền nuôi bản thân.

Một bà bán nước ở đó chia sẻ: “Chúng nó từ quê lên, nhà nghèo không có tiền đi học nên phải lên thành phố kiếm việc. Lương tháng bao nhiêu không rõ nhưng thấy bảo là tiền gần như gửi về cho bố mẹ hết”.

Xot xa tre vi thanh nien phai vat lon muu sinh giua Ha thanh - Anh 3

Dù các em sớm phải mưu sinh nhưng trên khuôn mặt non nót vẫn còn vương vấn sự hồn nhiên của một đứa trẻ. Khi PV đề nghị chụp ảnh, em còn cười rất tươi, tạo dáng.

Không chỉ vậy, chắc hẳn người dân Thủ đô đã quá quen với hình ảnh một “đội quân trẻ em” đi chèo kéo khách để mua những phong kẹo cao su ở những nơi tụ tập đông người. Có những em 15, 16 tuổi nhưng cũng có những em 5, 6 tuổi đã phải lếch thếch đi kiếm sống. Các em chính là một đội quân đã được đào tạo bởi những toan tính của người lớn.

Cũng vì nhận thức của các em còn hạn chế, nên các em là những người rất dễ bị lạm dụng tại nơi làm việc nhất, dễ gặp phải bệnh tật và tai nạn thương tích liên quan đến việc làm.

Ngoài ra, các em phải chịu nhiều sức ép khác nhau như tiền công thấp, chậm thanh toán hoặc bị chủ nhục mạ, buộc phải sống xa gia đình, chứng kiến hành vi không lành mạnh của người lớn,...

Cũng có nhiều em xuất thân từ những trẻ em đường phố, phải vật lộn mưu sinh đã khiến tuổi thơ bị vẩn đục, tạo tiền đề rất xấu tới tương lai. Có những em không thoát ra khỏi những cạm bẫy của cuộc đời và trở thành những con người “xấu”.

Vấn đề lao động trẻ em rất nhạy cảm

Trao đổi với PV báo điện tử Người Đưa Tin, luật sư Vũ Trường Giang, Công ty TNHH Luật Vũ gia và Công sự cho biết: “Lao động trẻ em là một vấn đề rất nhạy cảm. Tuy nhiên, để xét theo chủ lao động có vi phạm luật lao động trẻ em hay không còn phụ thuộc vào nhiều vấn đề. Và cái quan trọng nhất là tờ hợp đồng lao động. Vì, sẽ có rất nhiều em nói rằng các em làm việc cho người nhà”.

Tuy nhiên, luật sư Giang cũng cho biết: “Ở nước ta có một bộ luật dành cho trẻ em chưa đủ thành niên dưới 18 tuổi”.

Vị luật sư này trích dẫn: “Mục 1. Lao động chưa thành niên. Điều 162 quy định Người sử dụng lao động chỉ được sử dụng người lao động chưa thành niên vào những công việc phù hợp với sức khỏe để bảo đảm sự phát triển thể lực, trí lực, nhân cách và có trách nhiệm quan tâm chăm sóc người lao động chưa thành niên về các mặt lao động, tiền lương, sức khỏe, học tập trong quá trình lao động”.

Theo luật sư Vũ Trường Giang: "Khi sử dụng người lao động chưa thành niên, người sử dụng lao động phải lập sổ theo dõi riêng, ghi đầy đủ họ tên, ngày tháng năm sinh, công việc đang làm, kết quả những lần kiểm tra sức khỏe định kỳ và xuất trình khi cơ quan nhà nước có thẩm quyền yêu cầu”.

Ngoài ra, điều 164 cũng trong mục này cho biết: “Bố trí giờ làm việc không ảnh hưởng đến giờ học tại trường học của trẻ em; và bảo đảm điều kiện làm việc, an toàn lao động, vệ sinh lao động phù hợp với lứa tuổi”. Tuy nhiên một thực tế cho rằng, lao động trẻ em thường là những em ít học ở mọi vùng nông thôn nghèo.

Hãy thương lấy những đứa trẻ phải lao động từ sớm

Chẳng có người cha, người mẹ nào hay chính bản thân những đứa trẻ muốn phải đi làm để kiếm tiền cả. Bản thân các em, ăn nói chưa xong, thì lấy đâu ra nhận thức và sức khỏe đi lao động. Trên hết, các em phải từ bỏ những ước mơ, hoài bão để lăn lộn với cuộc đời.

Xot xa tre vi thanh nien phai vat lon muu sinh giua Ha thanh - Anh 4

Hãy thương lấy chúng, những đứa trẻ thiệt thòi.

Trong một cuộc nói chuyện nhanh với em T., 16 tuổi, đang rửa bát thuê cho một quán ăn vỉa hè trên đường Nguyễn Trãi (Thanh Xuân) cho biết: “Ngày xưa em muốn trở thành cô giáo lắm nhưng vì nhà nghèo nên em phải theo mẹ lên thành phố để đi làm”.

Chung quy lại, mọi người hãy thương lấy những “búp măng” đã bị ép chín bởi sự nghèo đói. Các em phải sống mà chẳng ai mong muốn cả.

Cũng có những người chủ lao động rất có tâm, tạo điều kiện cho các em công việc để kiếm thêm thu nhập. Nhưng cũng có trường hợp các em bị lạm dụng, hành hạ cả về thể xác lẫn tinh thần.

Theo nghiên cứu vào năm 2009 của Bộ LĐ-TBXH tại 8 tỉnh thành (bao gồm Quảng Nam, Lào Cai, Hà Nội, An Giang, Gia Rai, Hà Tĩnh, Quảng Ninh và TP Hồ Chí Minh), có khoảng 50% các em được khảo sát phải làm việc trong môi trường nguy hiểm, có thể ảnh hưởng tồi tệ đến sự phát triển cả về thể chất lẫn tinh thần của trẻ. Những yếu tố này bao gồm độ ẩm, ánh sáng, bụi bẩn, các chất độc hại, tiếng ồn, không gian làm việc chật hẹp.

Vì vậy, nếu một ai đó có ra đường mà bắt gặp những đứa trẻ đang phải mưu sinh thì hãy thương lấy chúng. Bởi cuộc sống của chúng bây giờ không phải là do muốn như thế mà buộc phải lao động cho ra tiền để được tồn tại.

Tiểu Lâm