Trong điều kiện biến đổi khí hậu mạnh mẽ và nhanh chóng hiện nay, ngư dân Việt Nam luôn phải đối mặt với nhiều rủi ro, trong đó có rủi ro thời tiết, rủi ro an toàn tài sản, tính mạng... Ngày 7-7-2014, Chính phủ đã ban hành Nghị định 67/2014/NĐ-CP về một số chính sách phát triển thủy sản, trong đó có hỗ trợ kinh phí mua bảo hiểm (BH) cho tàu khai thác hải sản xa bờ.

Thực tế cho thấy, tuy thường xuyên đối mặt những hiểm nguy như bão biển, đâm va... khiến tàu chìm, hư hại nhưng đến nay, phần lớn tàu cá của ngư dân đã không mua BH hoặc mua với tỷ lệ rất thấp, và chỉ mua BH thân vỏ - máy tàu, không mua BH cho thuyền viên. Mặt khác, do quan niệm BH đồng nghĩa với rủi ro, doanh nghiệp bảo hiểm (DNBH) chào bán sản phẩm BH là mang rủi ro tới..., cho nên ngư dân thường "lảng tránh" DNBH. Tuy nhiên, việc thiếu tiền đầu tư là nguyên nhân chủ yếu dẫn đến tàu ra khơi không mua BH, thực trạng phổ biến hiện nay tại các địa phương trên toàn quốc. Thậm chí có địa phương, mặc dù chính quyền cơ sở rất quan tâm tuyên truyền, vận động ngư dân tham gia BH, nhưng tỷ lệ mua BH vẫn rất thấp. Tai nạn xảy ra, tàu mất, người chết, thiệt hại không được BH sẻ chia... khiến nhiều gia đình lâm vào cảnh lao đao.

Như vậy, bên cạnh nhận thức rất thấp của ngư dân về BH là nỗi lo kinh phí tham gia BH. Đầu tư cho phương tiện, chi phí để đi biển rất tốn kém, trong khi tiếp cận nguồn vốn ưu đãi lại khó khăn..., cho nên nhiều ngư dân đã cắt giảm chi phí, trong đó có BH. Ngoài ra, người đi biển rất ngại thủ tục thanh toán phức tạp, rườm rà, bởi đã có nhiều trường hợp nhận được tiền BH phải "qua rất nhiều cửa".

Vì thế, để chính sách BH theo Nghị định 67/2014/NĐ-CP nhanh chóng đi vào cuộc sống, điều quan trọng là DNBH cần giải quyết bồi thường dựa trên các quy tắc chặt chẽ nhưng dễ hiểu, dễ triển khai. Vì ý nghĩa chính trị và nhân văn của loại hình BH này, các DNBH chấp nhận phần bất lợi về phía mình mới có thể giúp ngư dân một cách thiết thực. Để tìm được tiếng nói chung trong việc hài hòa lợi ích giữa hai bên, tránh những hiểu nhầm đáng tiếc, và để người dân không hoài nghi về giá trị thực của BH, các DNBH cần đào tạo, nâng cao nghiệp vụ cho đội ngũ tư vấn viên, đại lý BH; đồng thời giải thích rõ ràng cho ngư dân các quy tắc BH, điều kiện để được giải quyết bồi thường, nhất là những thuật ngữ chuyên ngành khó hiểu. Một khi nhận thức về lợi ích mà BH mang lại được nâng lên, niềm tin với DNBH được xây dựng và củng cố, ngư dân sẽ tự nguyện tham gia BH.

Trong tình hình hiện nay, khi những con tàu ra khơi ngoài mục đích kinh tế còn vì sứ mệnh bảo vệ chủ quyền biển đảo, để BH thật sự trở thành "phao cứu sinh" cho ngư dân, các DNBH cần bám sát thực tế triển khai, điều chỉnh kịp thời các vướng mắc phát sinh, đơn giản hóa thủ tục thanh toán, tạo niềm tin cho ngư dân. Đó cũng là cách các DNBH chung tay, trợ lực với Nhà nước, cùng ngư dân ra khơi, bám biển, bảo vệ chủ quyền biển đảo của Tổ quốc.

TIẾN NGUYÊN