Nối tiếp mức ổn định không quá 3% trong năm 2012 đúng như cam kết của người đứng đầu NHNN, áp lực ngoại tệ năm nay được nhìn nhận là không lớn với hàng loạt yếu tố hỗ trợ.

Chính sách chủ động của NHNN đã giúp tỉ giá biến động không quá 3% trong năm nay. Ảnh: GIANG HUY

Nhìn từ thặng dư

Kết thúc một năm đầy khó khăn, một con số gây được nhiều chú ý là mức thặng dư cán cân tổng thể dự báo đạt con số kỷ lục khoảng 10 tỉ USD. Con số này, theo như thông tin từ Thống đốc NHNN Nguyễn Văn Bình, tương đương mức kỷ lục đạt được năm 2007 vốn là thời điểm Việt Nam chính thức gia nhập WTO và trở thành một điểm đến hàng đầu của vốn đầu tư nước ngoài. Đóng góp vào con số ấn tượng này có sự hồi phục đáng kinh ngạc của cán cân vãng lai, thặng dư trên 8 tỉ USD sau một thời gian dài liên tục thâm hụt ở mức cao.

Cùng với cam kết và thực hiện đúng cam kết giữ tỉ giá biến động không quá 3% trong năm nay, chính sách tỉ giá và ngoại hối chủ động của NHNN thể hiện sự dẫn dắt thị trường rất rõ ràng. Cùng với việc tỉ giá được duy trì ổn định quanh mức 20.828 VND/USD, theo đánh giá của nhóm phân tích thuộc Vietcombank, tỉ giá trong hệ thống NHTM cũng chỉ dao động trong mức tham chiếu ±1%. Có thể coi đây là thành công trong chính sách tỉ giá của NHNN.

Số liệu vừa được cơ quan này công bố cũng cho thấy, tỉ giá mua trung bình của các ngân hàng thương mại (NHTM) đến cuối năm 2012 giảm 1% và tỉ lệ đô la hóa (tiền gửi ngoại tệ/tổng phương tiện thanh toán) cũng giảm xuống còn 12,3% từ mức 15,8% so với cùng thời điểm của năm trước. Thay vào mức chênh thường thấy, thị trường cũng chứng kiến rất rõ thực tế chênh lệch tỉ giá chính thức và tỉ giá thị trường tự do bị thu hẹp đáng kể và có thời điểm, tỉ giá tự do còn thấp hơn tỉ giá tại các NHTM.

“Bên cạnh lạm phát được kiểm soát, thị trường ngoại hối ổn định trong suốt năm 2012 là một trong những yếu tố tích cực của nền kinh tế” – nhóm phân tích thuộc Vietcombank nhìn nhận.

Nhận diện áp lực

Dĩ nhiên, thành công trong việc duy trì tỉ giá và thị trường ngoại hối ổn định xuất phát chủ yếu do cầu ngoại tệ có xu hướng giảm nhẹ trong khi cung ngoại tệ vẫn khá dồi dào. Đưa ra nhận định này, hai chuyên gia phân tích Phạm Thùy Linh và Trịnh Quang Dũng của CTCK Vietcombank cho rằng, chính việc duy trì một mức lãi suất VND cao tương đối so với lãi suất USD cũng như các quy định chặt chẽ hơn về quản lý ngoại hối đối với các cá nhân và TCTD giúp hạn chế tình trạng găm giữ, đầu cơ ngoại tệ và từ đó điều hướng dòng ngoại tệ lưu thông tự do đưa vào tăng cường dự trữ ngoại hối chính thức.

Đồng thời, tổng cầu trong nước cũng như quốc tế yếu khiến cho cầu nhập khẩu hàng hóa cũng như cầu ngoại tệ của DN về trả các khoản nợ ngoại tệ và thanh toán cho các đơn hàng nhập khẩu giảm. Việc thị trường vàng được sắp xếp lại và được quản lý chặt chẽ hơn khiến hoạt động đầu cơ vàng cũng như cầu ngoại tệ cho hoạt động nhập khẩu vàng không biến động đột biến và không tạo nhiều áp lực lên tỉ giá như những năm trước.

Song mức chênh lệch khá nhỏ giữa tỉ giá hoán đổi ngoại tệ trong hệ thống ngân hàng và ngoài thị trường tự do lại là yếu tố khiến dòng ngoại tệ này tiếp tục bổ sung cho lượng dự trữ ngoại hối chính thức của quốc gia. Số liệu dự trữ ngoại hối vào cuối năm 2012 tăng lên tới 22-23 tỉ USD đến cuối năm 2012 tương đương khoảng 12 tuần nhập khẩu và là mức an toàn tối thiểu theo IMF. Việc xuất siêu lần đầu tiên sau 19 năm nhập siêu cũng là một yếu tố giúp cho nguồn cung ngoại tệ được ổn định trong năm 2012.

Dựa trên nền tảng vững chắc này, áp lực ngoại tệ trong năm 2013 được nhìn nhận là không lớn với nhiều yếu tố tích cực hỗ trợ. Cầu ngoại tệ giảm và GDP ước tăng 5,2% chủ yếu do mở rộng thị trường nội địa với áp lực nhập siêu giảm bớt là hai yếu tố hỗ trợ đầu tiên. Bên cạnh đó, tăng trưởng tín dụng ngoại tệ tiếp tục giảm trong khi lượng cung ngoại tệ tiếp tục tăng do lãi suất huy động VND vẫn hấp dẫn hơn lãi suất huy động ngoại tệ sẽ là yếu tố tiếp tục hỗ trợ các NHTM có nguồn cung ngoại tệ bán cho NHNN đưa vào dự trữ ngoại hối cũng như đáp ứng nhu cầu của các DN. Song dù kỳ vọng thị trường ngoại hối sẽ tiếp tục ổn định trong năm 2013, giới đầu tư vẫn cho rằng tỉ giá USD/VND chính thức có thể được điều chỉnh nhẹ khoảng 2% trong năm 2013 nhằm tăng tính cạnh tranh về giá của hàng hóa xuất khẩu trong bối cảnh chung về sự suy yếu của tổng cầu các nước.