Đại diện Bộ LĐ-TB&XH cho biết, có một số người lợi dụng chính sách nhân đạo dành cho người tâm thần để trục lợi, đây là những “con sâu làm rầu nồi canh”.

>> Muốn ‘tâm thần xịn’, chi 8 triệu đồng?
>> Bệnh án tâm thần, mua là có

Trao đổi với chúng tôi, thạc sỹ Tô Đức (Trưởng phòng Công tác xã hội, Cục Bảo trợ xã hội, Bộ LĐ-TB&XH) cho biết, Nghị định 67 năm 2007 và Nghị định 13 năm 2010, quy định người bị tâm thần được hưởng trợ cấp hằng tháng, được tiếp nhận vào cơ sở BTXH, được mua bảo hiểm y tế, khi chết được hỗ trợ mai táng phí...

Hơn 200.000 người tâm thần

"Những gia đình có người bị tâm thần thường rất nghèo. Họ đưa con em đi chữa trị nhiều lần rất tốn kém. Nhiều gia đình khánh kiệt, không cho người bị tâm thần đi chữa trị nữa mà nhốt vào cũi. Thậm chí, nhiều gia đình còn không biết được con em bị tâm thần thì được hưởng trợ cấp".

Ông Tô Đức

Hiện có bao nhiêu người được hưởng trợ cấp tâm thần hằng tháng, thưa ông?

Trong đó, số người bị nặng, mãn tính, chữa trị nhiều lần không thuyên giảm, thuộc đối tượng được BTXH và nhận trợ cấp hằng tháng là 200.000 người.Hiện có khoảng 10% dân số bị rối nhiễu tâm trí, trong đó có rối nhiễu tâm thần. Rối nhiễu tâm trí có rất nhiều dạng như do uống rượu, nghiện ma túy, động kinh, rối loạn trầm cảm... Chiếm tỷ lệ 10% dân số là con số rất lớn nhưng so với nhiều quốc gia, số người rối nhiễu tâm trí tại Việt Nam ở mức trung bình.

Mức trợ cấp thấp nhất 270 ngàn đồng/người/tháng cho đối tượng xã, phường quản lý; cao nhất 450 ngàn đồng/người/tháng cho đối tượng đang được chăm sóc, nuôi dưỡng tại cơ sở BTXH.

Vụ chạy bệnh án tâm thần tại Hải Dương, do PV phát hiện

Đây là khoản hỗ trợ tối thiểu của Nhà nước, tùy vào điều kiện của từng địa phương mức hỗ trợ có thể cao hơn. Ví dụ ở Quảng Ninh mức hỗ trợ gấp 1,5 lần mức quy định.

Vậy đối tượng thế nào mới được xác nhận là tâm thần?

Theo Nghị định số 13/2010/NĐ-CP, đó là những người mắc bệnh tâm thần thuộc các loại tâm thần phân liệt, rối loạn tâm thần đã được cơ quan y tế chuyên khoa tâm thần chữa trị nhiều lần nhưng chưa thuyên giảm.

Nhiều cá nhân lợi dụng để vụ lợi

Ông bình luận gì về hiện tượng có nhiều người cố tình chạy hồ sơ để được hưởng chế độ của người tâm thần?

Chính sách cho người bị tâm thần, người bị rối nhiễu tâm trí là chính sách rất nhân văn, nhân đạo.

Những người bị tâm thần không có khả năng để bảo vệ quyền con người vì họ không có nhận thức, không có khả năng đòi hỏi quyền con người cho mình, họ phụ thuộc hoàn toàn vào Nhà nước, vào cộng đồng.

Bạn bè quốc tế cũng đánh giá những chính sách cho người tâm thần Việt Nam đang đi đúng hướng, toàn diện.

Tuy nhiên, trong quá trình triển khai thực hiện, một số cá nhân vì động cơ vụ lợi. Người ta bằng cách này cách kia, có những việc làm sai trái. Đây là những con sâu làm rầu nồi canh chứ không phải là lỗi hệ thống.

Với những cá nhân, tập thể sai phạm, họ phải tự chịu trách nhiệm trước pháp luật. Khi có những thông tin sai phạm, các cơ quan cần nhanh chóng vào cuộc kiểm tra, xử lý.

Chúng tôi vừa phát hiện vụ chạy bệnh án tại BV Tâm thần Hải Dương, liệu trong quy trình xét duyệt hiện nay có kẽ hở nào không để họ lợi dụng?

Tôi cho rằng, để một chính sách thực thi tốt, cơ quan quản lý cần có báo chí và người dân để giám sát. Để từ đó tìm ra và bịt được lỗ hổng của chính sách.

Ông Tô Đức.

Cơ quan y tế điều trị một người bệnh tâm thần đều phải có sổ điều trị, có giấy vào viện, ra viện, có kết luận của bác sỹ cả quá trình điều trị của bệnh nhân.

Tất cả các vấn đề này Luật Khám chữa bệnh đã giao thẩm quyền cho cơ quan y tế, ngành lao động không can thiệp được. Do đó, cơ sở y tế làm sai thì họ phải chịu trách nhiệm.

Cơ chế của ngành lao động khi xây dựng thủ tục hồ sơ, về mặt dấu hiệu y tế, bắt buộc phải có hồ sơ bệnh án và có xác nhận của cơ quan y tế.

Còn về dấu hiệu kiểm soát xã hội, để hạn chế tối đa tiêu cực, chính là biện pháp thông qua cộng đồng thôn xóm và biên bản xét duyệt của cấp xã.

Khi làm tại địa phương, anh chủ tịch hoặc phó chủ tịch nể người này người kia có thể làm giúp, nhưng trong số cộng đồng ấy người ta phát hiện ra, người ta có đơn thư đến huyện hoặc sở lao động, lập tức những trường hợp này sẽ phải bị thanh kiểm tra và phải dừng trợ cấp ngay.

Còn thực tế, vẫn có những cá nhân nghĩ ra được nhiều chiêu trò thì cũng khó phát hiện.

Công khai để chống tiêu cực

Nói như vậy, việc xét duyệt chế độ trợ cấp cho người tâm thần không có vai trò của các bệnh viện tâm thần tỉnh?

Về quy trình, người nhà bệnh nhân tâm thần phải có đơn đề nghị, có sơ yếu lý lịch, có bệnh án, nộp hồ sơ lên hội đồng xét duyệt của xã.

Xã xét duyệt đúng là bị tâm thần mới chuyển lên huyện. Huyện rà soát lại hồ sơ, trình chủ tịch huyện ra quyết định hưởng trợ cấp tâm thần.

Còn các bệnh viện tâm thần tỉnh, họ chỉ có vai trò điều trị và chữa bệnh cho người tâm thần chứ không phải là thành phần tham gia xét duyệt.

Theo ông, về lâu dài cần áp dụng biện pháp nào để ngăn chặn tình trạng chạy tâm thần để hưởng trợ cấp?

Biện pháp hữu hiệu nhất là công khai ở cộng đồng, để cộng đồng giám sát. Tôi thông báo ông A, bà B bị bệnh tâm thần đến tổ dân phố để người dân biết. Qua đó, sẽ biết được người đó có bị tâm thần hay là không. Không ai giám sát tốt bằng chính nhân dân giám sát lẫn nhau để phát hiện ra người đó có bị tâm thần hay không.

Cảm ơn ông!

Vụ mua, bán bệnh án tâm thần: Rõ ràng có sai phạm

Ông Phạm Văn Tám (Phó giám đốc Sở Y tế Hải Dương) cho biết, ngay sau khi chúng tôi đăng bài điều tra việc mua bán bệnh án tại Bệnh viện Tâm thần kinh Hải Dương, Sở đã yêu cầu lãnh đạo Bệnh viện báo cáo kết quả xác minh, xử lý sai phạm.

Với những tiêu cực tại Bệnh viện Tâm thần kinh Hải Dương mà chúng tôi phản ánh, quan điểm xử lý của lãnh đạo Sở Y tế Hải Dương như thế nào, thưa ông?

Ngay sau khi chúngt ôi đăng bài ngày 16/1, tôi đã đọc, lập tức làm công văn yêu cầu Giám đốc Bệnh viện Tâm thần kinh Hải Dương giải trình và báo cáo xử lý sai phạm theo phản ánh của báo, gửi Sở trước ngày 22/1.

Quan điểm của chúng tôi là ai vi phạm sẽ bị xử lý, tuyệt đối không bao che. Trên cơ sở bài báo nêu, rõ ràng tôi thấy có sai phạm.

Chúng tôi đã yêu cầu báo cáo giải trình ngay, không thể chậm trễ. Chúng tôi sẽ xử lý nghiêm, bởi đây cũng là cơ hội để chúng tôi tuyên truyền, giáo dục đối với toàn bộ cán bộ, bác sĩ, y tá trong ngành.

Qua việc báo chí phản ánh, trước hết chúng tôi xin cảm ơn báo đã hỗ trợ phát hiện tiêu cực của ngành. Điều này cũng giúp chúng tôi quản lý, điều hành công việc tốt hơn trong ngành của mình.

Theo dư luận phản ánh, những dấu hiệu tiêu cực xảy ra ở Bệnh viện Tâm thần Hải Dương đã xảy ra từ lâu, nhưng vì sao các cơ quan chức năng ở tỉnh lại không phát hiện ra sớm để ngăn chặn?

Đúng là ở đây có những người đã lợi dụng những chính sách tốt đẹp của Nhà nước để làm lợi cho mình. Tại các cuộc họp giao ban, hội nghị, chúng tôi luôn nhắc nhở họ. Thế nhưng sự việc mà báo chí phát hiện ra khiến chúng tôi rất bất ngờ. Nếu chúng tôi mà phát hiện sớm thì chắc chắn không để những việc đó xảy ra.

Tại nhiều xã của Hải Dương có số bệnh nhân tâm thần, động kinh nhiều một cách bất thường, sắp tới Sở có rà soát lại, xem xét những bệnh án “có vấn đề” như báo nêu?

Chúng tôi sẽ rà soát lại, đặc biệt là những đối tượng được phép sinh con thứ ba mà có chứng nhận tâm thần cho một người con nào đó, những đối tượng ở các xã có nhiều bệnh nhân tâm thần.

Nếu chúng tôi phát hiện ra sai phạm sẽ xử lý ngay. Hiện cả tỉnh có hơn 6.600 bệnh nhân, tôi cho rằng con số này so với khoảng 1,7 triệu dân của tỉnh chưa phải là cao.

Ý kiến của ông như thế nào về việc một người không nằm bệnh viện điều trị một ngày nào mà vẫn có bệnh án?

Để xác định một người bị tâm thần thì phải có cả một Hội đồng giám định y khoa, do Giám đốc Sở Y tế làm Chủ tịch hội đồng. Còn nếu như anh nói và báo nêu, thì những bệnh án mà các bác sĩ ở bệnh viện đã làm là bệnh án “khống”. Như vậy ở đây là anh đã lợi dụng vị trí của mình để làm những việc sai trái.

Ông nghĩ sao khi mà một em bé đang bình thường khỏe mạnh lại được các bác sĩ ở Bệnh viện Tâm thần Hải Dương chứng nhận là tâm thần?

Việc một thầy thuốc không khám bệnh hoặc khám bệnh sơ sài mà đã kết luận là vi phạm quy chế người thầy thuốc, vi phạm đạo đức người thầy thuốc. Điều này chúng tôi không bao giờ ủng hộ. Ở đây còn là vấn đề lương tâm nghề nghiệp nữa. Đúng là việc làm của họ đã làm tôi giật mình, nếu ông không khám bệnh thì không phải là thầy thuốc.

Cảm ơn ông!

185 đảng viên, cán bộ sinh con thứ ba

Hôm qua, trao đổi với PV, ông Nguyễn Văn Sai , Chi cục trưởng Chi cục Dân số- Kế hoạch hóa gia đình tỉnh Hải Dương cho biết, trong năm 2012 toàn tỉnh có số trường hợp vi phạm sinh con thứ ba tăng mạnh so với những năm trước, hơn 3.400 trường hợp. Trong đó, số đảng viên, cán bộ công chức, viên chức vi phạm sinh con thứ ba cũng tăng mạnh, 185 trường hợp.

Ông Sai cho rằng, nguyên nhân cơ bản là tâm lý muốn có đông con và phải có con trai nối dõi vẫn còn tồn tại ở một bộ phận nhân dân dẫn đến tỉ lệ sinh con thứ ba có xu hướng tăng. “Vẫn còn đảng viên, cán bộ công chức, viên chức không gương mẫu trong việc thực hiện chính sách dân số, đã tác động xấu đến công tác vận động nhân dân thực hiện. Trong khi đó, văn bản hướng dẫn xử lý kỷ luật đối với những cán bộ đảng viên vi phạm có phần nhẹ hơn”- ông Sai nói.

Hoàng Long

Theo Phong Cầm - Hoàng Long
Tiền phong