(Toquoc)-Nhật Bản chấp nhận rủi ro lớn để phục hồi kinh tế bằng chi tiêu lớn cho các dự án công ích, nới lỏng tiền tệ và các chiến lược tăng trưởng.

Theo số liệu do Chính phủ Nhật Bản công bố hồi giữa tháng 5, GDP của nước này trong quý I/2013 đã tăng trưởng 3,5% so với cùng kỳ năm ngoái và đánh dấu tăng trưởng quý thứ hai liên tiếp. Dường như chính sách kinh tế của chính phủ Shinzo Abe đã đi đúng hướng.

Ngân hàng Trung ương Nhật Bản (BOJ) cũng cập nhật đánh giá về nền kinh tế Nhật Bản, tiếp tục nâng mức đánh giá lần thứ năm liên tiếp. Theo BOJ, nền kinh tế lớn thứ ba thế giới “đã bắt đầu phục hồi” và “được kỳ vọng sẽ tiếp tục khởi sắc với tốc độ bền vững”. Kết quả tích cực này phần lớn được thúc đẩy bởi nhu cầu nội địa tăng cao, kết quả của chính sách nới lỏng tiền tệ và các biện pháp kinh tế hiệu quả khác, bên cạnh đó là sự hồi phục của các nền kinh tế nước ngoài.

Để thúc đẩy sự phục hồi, ngày 22/5, Ngân hàng Trung ương Nhật Bản (BOJ) đã quyết định duy trì chính sách nới lỏng tiền tệ nhằm chống giảm phát, đồng thời nâng mức đánh giá về nền kinh tế Nhật Bản. Quyết định này được BOJ đưa ra trong bối cảnh mức tiêu dùng và xuất khẩu của Nhật Bản đang bắt đầu phục hồi nhờ đồng yên giảm giá và sự khởi sắc trên thị trường chứng khoán.

Nền kinh tế Nhật Bản phục hồi sức mua: Một chỉ số tích cực khi tiêu dùng chiếm 60% GDP của nước này

BOJ nhất trí tăng cơ số tiền tệ lưu thông trên thị trường với tốc độ hàng năm khoảng 60.000 đến 70.000 tỷ yên (583 - 680 tỷ USD). Chính sách này sẽ được triển khai kết hợp cùng các biện pháp tài chính công bố trước đó trong cuộc họp thường kỳ tháng Tư của BOJ, với mục tiêu đưa lạm phát lên 2% trong vòng 2 năm thông qua tăng cường mua trái phiếu chính phủ và các tài sản tài chính có sự rủi ro hơn như các quỹ đầu tư tín thác.

Việc các nền kinh tế thế giới bắt đầu thoát ra khỏi giai đoạn khủng hoảng đã giúp thúc đẩy khu vực xuất khẩu Nhật Bản ra khỏi cơn bão suy thoái.

Abenomics với “ba mũi tên”

Abenomics là từ dùng để chỉ các chính sách kinh tế của Thủ tướng Abe nhằm phục hồi nền kinh tế Nhật Bản bằng việc chi tiêu tài chính, chính sách tiền tệ tích cực và chiến lược phục hồi dựa trên phi điều tiết.

Việc sử dụng ngân sách linh hoạt nằm trong các chính sách then chốt mà ông Abe gọi là “ba mũi tên” - cùng với chính sách nới lỏng tiền tệ và các chiến lược tăng trưởng. Việc kích hoạt ngân sách cho tài khóa 2013, tập trung vào các công trình công cộng khổng lồ bất chấp nguồn ngân sách hạn chế, đã bị trì hoãn khi chính quyền của ông Abe được thành lập hồi cuối năm ngoái, kéo lùi tiến trình soạn thảo ngân sách cuối năm. Đây là lần đầu tiên trong 17 năm qua khoản ngân sách ban đầu của Nhật Bản được kích hoạt vào tháng 5.

Việc chi cho các dự án công ích - một mũi nhọn trong chính sách kinh tế của Thủ tướng Abe - sẽ gia tăng trong tài khóa 2013 lần đầu tiên trong 4 năm qua, tăng 15,6% so với năm.

Theo báo cáo sơ bộ của Văn phòng Nội các Nhật Bản, chi tiêu người tiêu dùng đã tăng 0,9% và kim ngạch xuất khẩu tăng 3,8% so với quý trước, mức tăng đầu tiên trong vòng 4 quý.

Số liệu thống kê nói trên khẳng định Nhật Bản đã vượt qua tình trạng suy thoái, phản ảnh nỗ lực phục hồi của một nền kinh tế nhiều năm liền chịu ảnh hưởng nặng nề bởi lạm phát. Từ giữa tháng 5, đồng yên đã giảm 20% giá trị, xuống khoảng 102 yên 1 USD, mức thấp nhất trong vòng 4 năm qua, được cho là “do thị trường điều tiết”.

Đồng yên giảm giá đang khuyến khích sức cạnh tranh của các doanh nghiệp Nhật Bản nhằm đẩy mạnh xuất khẩu, thu hút các nhà đầu tư nước ngoài.

Taro Saito, chuyên gia kinh tế cấp cao tại Viện Nghiên cứu NLI ở Tokyo, cho biết kinh tế Nhật Bản “đã bước vào con đường phục hồi toàn diện” sau khi chạm đáy vào cuối năm 2012.

Theo nhà kinh tế học Hideki Matsumura thuộc Viện Nghiên cứu Nhật Bản, triển vọng lạc quan hơn của nền kinh tế dẫn đến tăng giá trị các tài sản bao gồm cả giá cổ phiểu, do đó chi tiêu cá nhân tăng trở lại và lĩnh vực xuất khẩu cũng đang được phục hồi. Ông Hiđêki Mátxưmưra cho rằng kinh tế Nhật Bản đang được khôi phục đúng hướng và có thể tăng trưởng hơn nữa.

Tuy nhiên, nhà kinh tế học Masamichi Adachi khuyến cáo Nhật Bản vẫn cần thận trọng do đầu tư của các doanh nghiệp giảm 0,7% trong quý vừa qua.

Tiêu dùng - chiếm tới 60% GDP của Nhật Bản – tăng 0,9%, đánh dấu sự gia tăng trong quý thứ hai liên tiếp dưới tác động tích cực của doanh thu từ các các loại hàng hóa khấu hao chậm như ô tô do niềm tin tiêu dùng cải thiện, bất chấp giá cả tăng cao.

Đầu tư vào lĩnh vực nhà ở tăng trong quý IV của tài khóa 2012 đạt 1,9%, nhờ nhu cầu vững chắc ở khu vực Đông Bắc Nhật Bản, nơi bị ảnh hưởng thảm họa kép năm 2011. Xuất khẩu của Nhật Bản tăng 3,8%, đạt mức tăng lần đầu tiên trong 4 quý qua, trong khi kinh tế Mỹ có dấu hiệu phục hồi và các chính sách kinh tế với tên gọi “Abenomics” của Thủ tướng Abe mà trung tâm là chính sách nới lỏng tiền tệ của Ngân hàng Nhật Bản (BOJ) và chính sách chi tiêu công khổng lồ, khiến giá đồng yên lao dốc trong thời gian qua.

Giới phân tích cho rằng nền kinh tế lớn thứ ba thế giới này sẽ tiếp tục phục hồi trong thời gian tới nhờ các dự án công trình công cộng quy mô lớn và gia tăng nhu cầu ở nước ngoài. Tăng trưởng liên tục có thể cũng giúp chính quyền Abe tăng thuế tiêu dùng từ năm 2014.

Tình trạng giảm sút của kinh tế Nhật Bản chỉ vừa mới dịu đi từ quý IV/2012. Các nhà phân tích nhận định khủng hoảng tài chính tại thị trường châu Âu, cùng sự căng thẳng trong quan hệ với đối tác thương mại lớn nhất là Trung Quốc xung quanh tranh chấp chủ quyền lãnh thổ, là những nguyên nhân chính ảnh hưởng đến tình hình xuất khẩu của Nhật Bản. Mặc dù đồng yên giảm giá đã có tác động tích cực đối với lĩnh vực xuất khẩu, nhưng lại khiến chi phí nhập khẩu tăng vọt, dẫn đến thâm hụt thương mại của Nhật Bản tăng hơn gấp 4 lần trong tháng 3 vừa qua, lên tới 362,4 tỷ yên (tương đương 3,6 tỷ USD). Bên cạnh đó, lạm phát của Nhật Bản cũng tăng 0,7%, cao hơn so với mức dự đoán 0,4%.

Tuy nhiên, các chính sách kinh tế của Chính phủ Nhật Bản cũng gây ra lo ngại việc đồng yên giảm mạnh sẽ đẩy chi phí nhập khẩu tăng cao và lợi nhuận của doanh nghiệp có thể sẽ giảm do ảnh hưởng tiêu cực từ lĩnh vực thương mại.

Người ta hiện chưa biết rằng liệu mức giá đồng yên và chỉ số chứng khoán hiện nay có được duy trì nếu các cơn sốc ảnh hưởng tiêu cực đến kinh tế Nhật Bản. BOJ có thể sở hữu một phần lớn thị trường chứng khoán, nhưng giá chứng khoán có thể vẫn giảm, điều có khiến BoJ và chính phủ Nhật Bản mất một khoản vốn lớn. Nếu các bong bóng thành công trong việc kích thích kinh tế và làm tăng lạm phát, BOJ và chính phủ sẽ thiệt hại do lãi suất dài hạn tăng đáng kể. Nhưng đó là mức chi phí có thể chịu được để thúc đẩy kinh tế.

Thủ tướng Shinzo Abe có lý do để đánh những canh bạc lớn. Những thông tin lạc quan về kinh tế đã tiếp tục đưa mức tín nhiệm đối với chính phủ Abe lên cao. Đó là điều ông Abe cần để chiến thắng trong cuộc bầu cử Thượng nghị viện vào mùa hè này./.

Linh Hương