www.SAGA.vn - UNCTAD đã công bố dự báo về FDI toàn cầu hồi đầu năm. Theo dự báo mới nhất này, vốn FDI toàn cầu giảm hơn 20% trong năm 2008, và chắc chắn sẽ giảm thêm. Những tác động tiêu cực từ cuộc khủng hoảng tài chính hiện nay và tàn dư của nó đối với dòng vốn FDI được cho là vẫn tiếp diễn, ít nhất là trong ngắn hạn, và một cuộc phục hồi sớm là điều khó có thể.

Cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu hiện nay chắc chắn là điều tồi tệ nhất đối với hệ thống tài chính thế giới kể từ đợt khủng hoảng châm ngòi cho cuộc đại suy thoái năm 1929. Cuộc khủng hoảng hiện nay đã vượt xa ra khỏi lĩnh vực tài chính và đang tàn phá nền kinh tế thực. Các tác động tiêu cực của nó đến FDI đã có bằng chứng rõ ràng. Một mặt, điều kiện tín dụng thắt chặt hơn và lợi nhuận giảm sút khiến khả năng tài trợ các dự án ở nước ngoài của các công ty yếu đi. Mặt khác, kinh tế toàn cầu suy thoái lan rộng và việc rủi ro ngày càng gia tăng đã làm xói mòn niềm tin của các doanh nghiệp và do đó doanh nghiệp không còn muốn mở rộng hoạt động của mình ra thế giới. Kết quả là nhiều công ty xuyên quốc gia (TNCs) lớn đang phải điều chỉnh lại kế hoạch mở rộng kinh doanh ra bên ngoài, và một loạt các dự án đầu tư mới (greenfield) cũng như thông qua các hoạt động mua bán và sáp nhập doanh nghiệp (M&A) bị đình lại hoặc hủy bỏ. Xu hướng này ngày càng lan rộng, ảnh hưởng đến nhiều lĩnh vực từ các ngành công nghiệp khai thác cho đến sản xuất và dịch vụ. Việc FDI toàn cầu giảm mạnh trong năm 2008 đặt dấu chấm hết cho chu kỳ tăng trưởng kéo dài 4 năm. Đối với các nhà hoạch định chính sách, vấn đề quan tâm chính là tình trạng suy giảm này sẽ kéo dài bao lâu và trầm trọng đến nào. Trong ngắn và trung hạn (2010-2012), UNCTAD đưa ra 3 kịch bản phụ thuộc vào các yếu tố cụ thể như diễn biến của bản thân cuộc khủng hoảng tài chính, mức độ trầm trọng và kéo dài của cuộc suy thoái toàn cầu, và hiệu quả cũng như hiệu lực của các đối sách. Viễn cảnh đến 2012 Trên cơ sở cân bằng các yếu tố tích cực và tiêu cực như phân tích trên đây, có 3 kịch bản cho sự phục hồi FDI đến năm 2012 Kịch bản V (V scenario) – lạc quan: đến cuối năm 2009, dòng vốn FDI bắt đầu tăng nhanh trở lại. Các điều kiện cho kịch bản này: (a) sự suy thoái sớm kết thúc trong nửa cuối năm 2009; (b) niềm tin của các nhà đầu tư sớm hồi phục vì nhiều yếu tố, nhất là tính hiệu quả của các đối sách của chính phủ; (c) không có sự đình đốn do chủ nghĩa bảo hộ; (d) xuất hiện làn sóng mới trong hoạt động M&A xuyên biên giới do sự tái cấu trúc công nghiệp và khả năng tiền mặt của các công ty và tổ chức tín dụng. Kịch bản này xảy ra khi có sự kết hợp tất cả điều kiện thuận lợi nên khó xảy ra nếu tình hình vẫn như hiện nay. Kịch bản U (U scenario) – cơ bản: dòng vốn FDI đến năm 2011 mới bắt đầu tăng lên.Các điều kiện chính: (a) tình hình suy thoái toàn cầu tồi tệ hơn trong kịch bản V, kéo dài ít nhất đến đầu năm 2010; (b) giá trị của hoạt động M&A xuyên quốc gia trên toàn cầu bị hạn chế. Kịch bản L (L scenario) – bi quan: dòng vốn FDI sẽ không trở lại trước năm 2012. Điều kiện xảy ra: (a) suy thoái kinh tế toàn cầu kéo dài và tồi tệ hơn dự báo, trong đó chủ nghĩa bảo hộ có xu hướng lan rộng trên toàn thế giới; (b) vì các yếu tố tiêu cực gia tăng nên các công ty rất thận trọng trong hoạt động đầu tư, nhất là những hoạt động đầu tư mở rộng ra bên ngoài. Cuộc khủng hoảng hiện nay vừa là cơ hội cũng là thách thức đối với chính sách FDI. Nó có thể tạo ra sự thay đổi để đạt đến một môi trường đầu tư và kinh doanh hoàn hảo hơn nhưng cũng có thể khơi dậy chủ nghĩa bảo hộ. Để giải quyết hiệu quả cuộc khủng hoảng và các hậu quả kinh tế của nó đòi hỏi vai trò quan trọng của các nhà hoạch định chính sách phải duy trì một môi trường đầu tư và kinh doanh thuận tiện và kiềm chế khuynh hướng bảo hộ mậu dịch.