(LĐO) Ngày 9.2 (tức ngày 7 tháng Giêng) đông đảo du khách gần xa đã nô nức đổ về xã Đọi Sơn, huyện Duy Tiên, tỉnh Hà Nam để cùng tham dự lễ hội Tịch điền năm 2011.

Nghi lễ mở đầu cho vụ mùa mới Theo sử sách, lần đầu tiên nghi thức lễ hội này diễn ra vào thế kỷ X ở Hà Nam, trên quê hương vua Lê Đại Hành (tức Lê Hoàn), tuy nhiên do nhiều nguyên nhân lễ hội đã bị mai một. Đến năm 2009 lễ hội được khôi phục sau nhiều năm thất truyền và hằng năm được tổ chức vào ngày 5 đến ngày 7 tháng Giêng, trong đó ngày 7 là hội chính. Đã qua một năm, nhưng người dân xã Đọi Sơn vẫn nhớ như in ngày diễn ra lễ Tịch điền năm trước, khi Chủ tịch nước Nguyễn Minh Triết về đây dự khai lễ hội. Chủ tịch trong bộ áo quần nâu, khoan thai đi những đường cày đầu tiên trong tiếng cổ vũ, reo vang của đông đảo nhân dân. Chị Đinh Thị Huyền thôn Đọi Nhất, xã Đọi Sơn cho biết: “Lễ hội mới được khôi phục, tổ chức nhưng năm nào du khách về đây cũng rất đông”. Trong nắng xuân ấm áp, đúng 7h nghi lễ trọng thể diễn ra, linh vị của vua Lê Đại Hành được rước từ chùa Đọi xuống khu vực làm lễ tịch điền. 50 chiếc trống cùng hòa nhịp vang dội. 280 lá cờ thần phất bay trong gió. Những vị đại diện khăn áo chỉnh tề bước vào nghi lễ. 15 chú trâu khỏe mạnh với những đôi sừng cong vút lừng lững bước vào. Trong tiếng reo hò vang dội, bô lão Đinh Trọng Tế - 83 tuổi ở thôn Đọi Nhất, xã Đọi Sơn người đóng vai vua khoác áo Long bào nhập linh khí quân vương xuống những đường cày đầu tiên. Tiếp theo là những đường cày của người dân tham gia lễ hội, làm lớp đất nâu lật lên tơi xốp, phơi mình trong nắng xuân. Phát biểu tại buổi lễ, ông Trần Xuân Lộc, Bí thư tỉnh ủy Hà Nam đã nhấn mạnh: Từ khi Lê Đại Hành hoàng đế cày tịch điền lần đầu tiên đã mở ra tấm gương sáng về sự chăm chỉ làm việc, coi trọng sản xuất. Đây là nghi lễ mở đầu cho một vụ mùa mới, trở thành một nét sinh hoạt văn hóa tâm linh quan trọng của xã hội nông nghiệp. Lễ hội mang ý nghĩa di sản văn hóa quý báu để các thế hệ sau phát huy. Trò chuyện cùng “nhà vua” Mặc dù năm nay đã bước sang tuổi 83, nhưng cụ Đinh Trọng Tế thôn Đọi Nhất vẫn còn khỏe mạnh, minh mẫn. Cụ là người có vinh dự đặc biệt, bởi 3 năm tổ chức lễ hội cụ đều được chọn đóng vai nhà vua để xuống đồng đi những đường cày đầu tiên. “Nhà vua” vuốt chòm râu dài trắng như cước nhớ lại ngày mình được chọn “lên ngôi”: “Khi lễ hội được phục dựng vào năm 2009, theo nghi thức phải chọn một cụ bô lão có uy tín để đóng vai nhà vua. Lúc đó BTC đã chọn cụ Ngụy Văn Truyền 89 tuổi. Thế nhưng sau nhiều ngày luyện tập chuẩn bị cho buổi lễ Tịch điền, cụ Truyền lại bị ốm, BTC phải chọn tôi thay thế”. “Lúc nhận nhiệm vụ tôi cũng rất lo lắng, nghĩ đây là trọng trách tôn nghiêm cần phải cố gắng để hoàn thành. Đến khi xong việc rồi mới cảm thấy thoải mái”. Cụ Tế nhớ lại. Ở vùng đất Đọi Sơn mặc dù nghề nông là chính nhưng đã qua nhiều năm nay ruộng đồng được cơ giới hóa, việc đi được những đường cày một cách thuần thục giờ trở thành chuyện không đơn giản với người dân nơi đây. Nhưng “nhà vua” vốn là xuất thân cầm cày sau trâu từ năm 14 tuổi. Lớn lên đi bộ đội, rồi về địa phương làm công tác xã đội nhưng công việc nhà nông cụ vẫn không ngơi tay. “Tôi chỉ mất vài buổi tập lại là có thể đi lại những đường cày thuần thục. Khi tập tôi đạo diễn luôn cho cả anh mắc cày, anh dắt trâu và cả những người đóng bá quan văn võ khi cùng xuống ruộng cày cách làm thế nào để điều khiển trâu, cách đi đường cày cho thẳng”. Cụ Tế cho biết. Cái cơ duyên đưa cụ làm “vua”, để từ đó cụ đã có những đóng góp quý báu trong việc làm sống lại một di sản văn hóa của tiền nhân. Lúc chia tay chúng tôi cụ Tế còn nói, nếu mùa xuân sang năm sức còn khỏe, vẫn được tín nhiệm, sẽ lại đóng vai vua để đi những đường cày đầu tiên trong lễ Tịch điền, cùng mong ước nhân dân có một năm lao động sôi nổi, mưa thuận, gió hòa, mùa màng bội thu. Lương Kết – Minh Nhật