Thu hẹp khoảng cách giàu nghèo không phải bằng cách kìm hãm người giàu mà là tạo điều kiện cho người nghèo vươn lên bằng những chính sách ưu đãi.

Trong những năm qua, kinh tế TP.HCM luôn tăng trưởng ở mức cao so với trung bình cả nước. Tuy thế, giải quyết hài hòa giữa tăng trưởng kinh tế và chất lượng đời sống người dân vẫn luôn là điều trăn trở của lãnh đạo TP. Pháp Luật TP.HCM có cuộc trao đổi với TS Nguyễn Hữu Nguyên (ảnh), Trung tâm Nghiên cứu kinh tế miền Nam, về vấn đề trên. Phải bình đẳng về cơ hội mưu sinh . Một trong các mục tiêu TP hướng tới là giải quyết hài hòa mối quan hệ giữa tăng trưởng kinh tế và các yếu tố tiến bộ, công bằng xã hội. Hiểu thế nào về mối quan hệ này, thưa ông? + Sự hài hòa giữa tăng trưởng kinh tế với tiến bộ, công bằng xã hội được hiểu là: hạnh phúc của con người là mục đích của tăng trưởng, không được coi con người như là “phương tiện” để tạo ra tăng trưởng kinh tế vì những mục đích khác. Nói cụ thể hơn là sản xuất ra nhiều của cải để nâng cao đời sống cho các tầng lớp nhân dân chứ không phải chỉ vì một nhóm người. Còn sự công bằng xã hội không phải là sự chia đều của cải mà là bình đẳng về cơ hội mưu sinh chính đáng, bình đẳng trước pháp luật, được pháp luật bảo vệ và tôn trọng nhân phẩm, tôn trọng các quyền đã được ghi trong hiến pháp. Như vậy sự giàu lên, thu nhập tăng lên chính là sự thụ hưởng một phần quan trọng nhất của sự tiến bộ. Tuy nhiên, tiến bộ xã hội không chỉ bó hẹp trong mặt thu nhập mà còn có hàng loạt khía cạnh khác như môi trường sinh thái, cảnh quan, giao thông, nhà ở, môi trường văn hóa, giải trí, giáo dục-đào tạo… Những mặt đó hiện còn khá nhiều điều chưa hoàn thiện nên chất lượng sống chưa cao. Giảm kẹt xe, ngập nước, ô nhiễm môi trường sẽ góp phần quan trọng nâng cao chất lượng sống của người dân TP.HCM. Trong ảnh: Khu vực đường Châu Văn Liêm, quận 5 bị ngập sau một cơn mưa. Ảnh: HTD Khuyến khích làm giàu chân chính . Sự phân hóa giàu nghèo là một thực trạng thấy rõ ở TP. Vậy trong hoạch định chính sách phát triển TP cần nhìn nhận và cân đối điều này thế nào để đảm bảo công bằng xã hội? + Sự phân hóa giàu-nghèo trong nền kinh tế thị trường là không tránh khỏi. Tuy nhiên, không nên tuyệt đối hóa công thức “sự giàu lên của bộ phận này là đã làm nghèo đi bộ phận khác”. Điều đó chỉ đúng đối với cách làm giàu dựa trên sự lợi dụng quyền hành, tham nhũng và lừa đảo. Để tiến đến công bằng xã hội không phải là ngăn chặn sự làm giàu chính đáng, hay bằng cách lấy của người giàu chia cho người nghèo (như kiểu của Robinhood). Đó phải là việc kiên quyết chống tham nhũng, trừng trị thẳng tay sự lừa đảo, lợi dụng chức quyền, đồng thời phải khuyến khích làm giàu chân chính để có quỹ phúc lợi xã hội lớn hơn nhằm trợ giúp nhóm người vươn lên thoát nghèo. Về mặt xã hội, chính quyền phải hỗ trợ nhóm nghèo thực hiện quyền bình đẳng trước pháp luật. Có thể nói mức sống của đa số người dân lao động ở TP vẫn được “nâng lên tuyệt đối” nhưng là sự “lui lại tương đối” so với lớp trung lưu trở lên. Để thu hẹp khoảng cách này không phải bằng cách kìm hãm người giàu mà là tạo điều kiện cho người nghèo vươn lên bằng những chính sách ưu đãi trong sản xuất, kinh doanh, đồng thời xây dựng hệ thống an sinh xã hội theo nguyên tắc ai được hưởng lợi nhiều từ tăng trưởng thì phải đóng góp nhiều hơn cho quỹ phúc lợi xã hội. Công khai để tạo sự đồng thuận . Một trong những chỉ dấu của chất lượng sống giảm sút là tình trạng ngập nước, kẹt xe, ô nhiễm môi trường vẫn là vấn nạn của TP. Đâu là nguyên nhân của những bất cập này? + TP đã tập trung chỉ đạo và đầu tư rất lớn cho các lĩnh vực này nhưng chuyển biến còn chậm. Điều đó có nhiều nguyên nhân. Về khách quan, việc nâng cấp hạ tầng kỹ thuật cho một đô thị lớn như TP.HCM phải tốn rất nhiều vốn và thi công rất khó nên đòi hỏi phải có thời gian và làm từng bước. Về chủ quan là sự quản lý và điều hành thiếu đồng bộ giữa các ngành chức năng và các cấp nên việc phân bổ công trình và thứ tự tiến hành chưa khoa học. Bên cạnh đó còn có nguyên nhân thuộc về tâm lý xã hội không kém phần quan trọng là việc công khai báo cáo và giải thích với nhân dân về những khó khăn, thiếu sót trong quá trình quản lý, điều hành công cuộc hiện đại hóa TP chưa được làm tốt. Vì vậy khẩu hiệu “dân biết, dân bàn, dân làm, dân kiểm tra” hầu như ít thực hiện được nên chưa tạo được sự đồng thuận cao của xã hội. . Thế còn môi trường văn hóa ở TP thì sao, đã tương xứng với một đô thị hiện đại chưa, thưa ông? + Trước hết ta cần hiểu thế nào là sự “tương xứng” giữa môi trường văn hóa (tính văn minh) và tính hiện đại của đô thị. Thực tế cho thấy đô thị “văn minh-hiện đại” không có nghĩa là không còn tệ nạn xã hội và tội phạm, mà là người dân có quyền dân chủ và bình đẳng trước pháp luật, được pháp luật bảo vệ để chống lại tệ nạn xã hội và tội ác. Để xây dựng môi trường văn hóa, văn minh đô thị phải tiến hành đồng thời ba mặt cơ bản. Một là nâng cao dân trí, dân chủ, xây dựng chính quyền đô thị trên cơ sở nhà nước pháp quyền và nhân dân sẽ tự sáng tạo ra những giá trị văn hóa. Đây là biện pháp lâu dài và căn bản. Hai là kiên quyết chống tham nhũng, kết hợp với trấn áp, trừng trị nghiêm khắc những băng nhóm tội phạm có tổ chức và các ổ tệ nạn xã hội. Ba là đặc biệt chú ý nâng cao dần đời sống vật chất và tinh thần cho nhóm nghèo và nhóm có trình độ học vấn thấp nhất vì bộ phận này có nguy cơ cao bị xô đẩy sang nhóm tệ nạn và tội phạm. . Xin cảm ơn ông. Tập trung giảm kẹt xe, ngập nước, ô nhiễm Theo dự thảo Báo cáo chính trị Đại hội đại biểu Đảng bộ TP.HCM lần IX, ba trong sáu chương trình đột phá của TP liên quan trực tiếp đến mục tiêu nâng cao chất lượng sống cho người dân TP. Đó là: 1. Chương trình giảm ùn tắc giao thông tập trung đầu tư xây dựng, từng bước hoàn chỉnh hệ thống giao thông; phát triển nhanh vận tải hành khách công cộng; kéo giảm tai nạn giao thông và từng bước cải thiện tình trạng ùn tắc giao thông… 2. Chương trình giảm ngập nước tập trung giải quyết cơ bản tình trạng ngập nước tại khu vực trung tâm TP; kiểm soát, ngăn chặn không để phát sinh điểm ngập mới trên năm vùng còn lại; giai đoạn 2016-2020, giải quyết cơ bản ngập nước do mưa tại năm lưu vực ngoại vi và phần diện tích còn lại của TP. 3. Chương trình giảm ô nhiễm môi trường tập trung kiểm soát, ngăn chặn và đẩy lùi mức độ gia tăng ô nhiễm không khí, tiếng ồn, nước mặt, nước ngầm, chất thải rắn thông thường, chất thải nguy hại; khắc phục những nơi bị ô nhiễm nghiêm trọng; cải thiện mảng xanh đô thị góp phần xây dựng TP xanh, sạch, có môi trường sống tốt, hài hòa giữa tăng trưởng kinh tế và phát triển đô thị… MINH CƯỜNG thực hiện