(HQ Online)- Đề xuất tịch thu xe máy khi người tham gia giao thông đi vào đường cao tốc hay vi phạm nồng độ cồn cao của Ủy ban An toàn giao thông Quốc gia (UBATGTQG) mới đây đang thu hút sự quan tâm của đồng đảo dư luận. Đồng tình với đề xuất phải tăng nặng mức phạt nhưng nhiều chuyên gia cho rằng, cần cân nhắc đến tính khả thi cũng như nhiều yếu tố khác.

Xe máy vẫn chạy trên tuyến cao tốc trên cao tại Hà Nội. Ảnh minh họa, nguồn Internet

Không trái Hiến pháp và pháp luật

Phát biểu tại Hội thảo "Tịch thu phương tiện: Pháp lý và thực tiễn" diễn ra sáng nay (11-3) tại Hà Nội, đại biểu quốc hội Nguyễn Sỹ Cương cho rằng, hiện nay tình trạng vi phạm pháp luật giao thông tại Việt Nam đang diễn ra khá tràn lan, phổ biến, thậm chí có những trường hợp coi thường pháp luật, chống đối người thi hành công vụ.

Do đó, cần có những biện pháp phù hợp với chế tài xử phạt mạnh mẽ hơn như đề xuất mà UBATGTQG đã đưa ra để chấn chỉnh kịp thời, lập lại trật tự an toàn giao thông.

Thời gian qua, trên nhiều diễn đàn, phương tiện truyền thông đại chúng đã xuất hiện luồng ý kiến cho rằng các mức xử phạt được UBATGTQG đề xuất, nhất là trong việc tịch thu phương tiện có thể vi phạm Hiếp pháp, pháp luật.

Mới đây, UBATGTQG đã kiến nghị Chính phủ cho phép tăng mức xử phạt một số vi phạm hành chính nhằm kéo giảm tai nạn giao thông, bảo vệ kết cấu hạ tầng.

Cụ thể, UBATGTQG kiến nghị, tịch thu ô tô và tước giấy phép 2 năm nếu tài xế có nồng độ cồn trên 80mg/100ml máu hoặc vượt quá 0,4 mg/ml khí thở. Cũng theo đề xuất, sau 2 năm, người vi phạm phải thi lại nội dung về Luật Giao thông đường bộ trước khi được cấp phép lại giấy phép lái xe. Chế tài xử phạt này cũng áp dụng cho cả người vi phạm lái xe mô tô, xe gắn máy, xe máy điện và các loại xe tương tự mô tô, xe gắn máy.
Ngoài ra, UBATGTQG cũng kiến nghị cho phép áp dụng chế tài tịch thu phương tiện với trường hợp có hành vi lái mô tô, xe gắn máy trên đường cao tốc, tuyến đường chỉ dành cho ô tô.

Trước đề xuất này, Phó thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc giao Bộ Giao thông Vận tải chủ trì, phối hợp các Bộ Công an, Tư pháp nghiên cứu đề xuất việc tịch thu phương tiện đối với lái xe uống nhiều rượu bia, báo cáo Thủ tướng trước 31-3.

Theo luật sư Trần Vũ Hải, Giám đốc Công ty TNHH Luật Hà Nội, điều này không có căn cứ rõ ràng. Luật sư Trần Vũ Hải phân tích, theo quy định tại khoản 2, điều 14 Hiến pháp năm 2013, “Quyền con người, quyền công dân chỉ có thể bị hạn chế theo quy định của luật trong trường hợp cần thiết vì lý do quốc phòng, an ninh quốc gia, trật tự, an toàn xã hội, đạo đức xã hội, sức khỏe của cộng đồng”.

Tại Điều 26, Luật Xử lý vi phạm hành chính cũng nêu rõ “Tịch thu tang vật, phương tiện vi phạm hành chính là việc sung vào ngân sách Nhà nước vật, tiền, hàng hóa, phương tiện có liên quan trực tiếp đến vi phạm hành chính, được áp dụng đối với vi phạm hành chính nghiêm trọng do lỗi cố ý của cá nhân, tổ chức”.

“Sau khi nghiên cứu, xem xét nhiều khía cạnh, có thể thấy về cơ bản, nội dung đề nghị quy định tịch thu phương tiện trong đề xuất của UBATGTQG không trái Hiến pháp cũng như Bộ luật Dân sự, không khác biệt Bộ luật Hình sự”, Luật sư Trần Vũ Hải nhấn mạnh.

Cần lộ trình thực hiện rõ ràng

Đồng tình với việc cần tăng nặng hình thức xử phạt những hành vi vi phạm an toàn giao thông, tuy nhiên ông Phan Hữu Thư, nguyên Giám đốc Học viện Tư pháp lại cho rằng việc tịch thu phương tiện là hình thức xử phạt có phần quá nặng và thiếu tính khả thi.

“Tôi ủng hộ phải có chế tài mạnh, phạt nặng hơn nhưng cần có khung tương ứng với các lỗi vi phạm chứ không thể vơ chung một “rọ” được”- ông Phan Hữu Thư nói.

Đồng tình với quan điểm này, TS. Đồng Xuân Thành, giảng viên Trường Đại học Công nghiệp TP. HCM cho rằng, áp dụng biện pháp tịch thu phương tiện ở thời điểm hiện tại không khả thi và dễ kéo theo nhiều yếu tố phức tạp. Cơ quan chức năng có thể xem xét tới phương án tăng nặng mức tiền phạt hoặc quy định rõ ràng, nếu người tham gia giao thông vi phạm cùng mội lỗi mấy lần trở lên thì mới bị tịch thu phương tiện.

Xung quanh vấn đề này, luật sư Trần Vũ Hải bổ sung, đại đa số các ý kiến phản đối đề xuất tịch thu phương tiện là do lại ngại tăng quyền cho cảnh sát giao thông, gia tăng tình trạng đưa hối lộ và nhận hối lộ, tịch thu tùy tiện.

Do đó, cần quy định những biện pháp nhằm giảm thiểu tệ nạn này như chỉ giao cho UBND cấp huyện, UBND cấp tỉnh thẩm quyền ra quyết định tịch thu; người vi phạm có bằng chứng cảnh sát nhũng nhiễu, nếu tố cáo đúng sẽ được miễn trừ xử phạt, nếu đã nộp hoặc phương tiện bị tịch thu sẽ được hoàn trả lại…

Bên cạnh đó, nếu đề xuất của UBATGTQG được thông qua, ban hành Nghị định, cần quy định riêng về hình thức xử phạt tịch thu phương tiện sẽ chỉ áp dụng sau 6 tháng kể từ ngày Nghị định có hiệu lực. Thời gian này cần thông tin, tuyên truyền rầm rộ cho toàn thể người dân biết hình thức xử phạt này.