Dự án Thủy điện Thượng Kon Tum được thiết kế xây dựng trên sông Đắk Nghé (nhánh chính thượng nguồn sông Sê San), nằm trong Quy hoạch bậc thang thủy điện sông Sê San được Thủ tướng phê duyệt năm 2001.

Thủ tướng Chính phủ cho phép Công ty cổ phần Thủy điện Vĩnh Sơn - Sông Hinh (Công ty VSH) đầu tư năm 2006, với quy mô công suất lắp máy 240 MW, chia làm 2 bậc. Tuy nhiên, năm 2009, Thủ tướng đã đồng ý cho Công ty VSH điều chỉnh sơ đồ khai thác của Dự án thành 1 bậc với quy mô công suất lắp máy 220 MW.

Thiết kế kỹ thuật Dự án do Công ty cổ phần Tư vấn xây dựng điện 1 (PECC1) và Viện Thiết kế Hoa Đông thuộc Tập đoàn Thủy điện Trung Quốc lập. Theo thiết kế kỹ thuật hiệu chỉnh tuyến năng lượng và nhà máy được duyệt, tiến độ phát điện tổ máy dự kiến vào năm 2018 và hoàn thành Dự án vào năm 2019.

Để triển khai thực hiện Dự án, Công ty VSH đã tổ chức đấu thầu lựa chọn các nhà thầu thi công: Gói thầu tuyến áp lực (gồm hạng mục đập dâng và đập tràn) tổ chức đấu thầu quốc tế theo hình thức EPC, Tổ hợp nhà thầu Việt Nam gồm Công ty cổ phần xây dựng 47, Công ty TNHH Đầu tư và Xây dựng Tiến Dung - Kon Tum và PECC1 trúng thầu; gói thầu tuyến năng lượng và nhà máy tổ chức đấu thầu quốc tế theo hình thức EC, Tổ hợp nhà thầu Trung Quốc gồm Viện Thiết kế Hoa Đông thuộc Tập đoàn Thủy điện Trung Quốc và Công ty TNHH Cục Đường sắt số 18 trúng thầu; gói thầu thiết bị tổ chức đấu thầu quốc tế, nhà thầu cung cấp là Andritz Hydro thuộc nước Cộng hòa Áo trúng thầu; các gói thầu nhỏ khác tiến hành đấu thầu rộng rãi trong nước.

Thuy dien Thuong Kon Tum vuong vao kien tung voi nha thau Trung Quoc - Anh 1

Thủy điện Thượng Kon Tum được khởi công vào 2009.

Trong quá trình thực hiện thi công dự án, do tình hình tiến độ thi công tuyến năng lượng và nhà máy chậm trễ nghiêm trọng và thái độ thiếu thiện chí hợp tác của nhà thầu Trung Quốc, Công ty VSH đã có nghị quyết chấm dứt hợp đồng với nhà thầu và ra thông báo chấm dứt hợp đồng tháng 7-2014.

Sau khi chủ đầu tư ra thông báo và thu hồi toàn bộ giá trị bảo lãnh thực hiện hợp đồng và bảo lãnh tạm ứng, ngày 23-8-2014, nhà thầu Trung Quốc đã gửi đơn kiện Công ty VSH lên Trung tâm Trọng tài quốc tế Việt Nam (VIAC). Công ty VSH cũng đã có hồ sơ tự bảo vệ và đơn gửi VIAC đề nghị phân xử về việc nhà thầu vi phạm hợp đồng.

Để chuẩn bị tranh tụng trong vụ kiện với nhà thầu Trung Quốc, Công ty VSH đã ký hợp đồng tư vấn pháp lý với Công ty YKVN Singapore (chi nhánh tại Việt Nam) và Công ty EPLEGAL Việt Nam. Sau khi xem xét hồ sơ, Công ty VSH đã ký bổ sung Công ty DREW & NAPIERLLC Singapore tham gia và cùng các công ty tư vấn luật hoàn thành đơn phản tố và đơn khởi kiện lại nhà thầu Trung Quốc.

Theo dự kiến, phiên tranh tụng có thể đã diễn ra vào tháng 5, và cuối năm 2016 sẽ có kết quả. Tuy nhiên, do tính phức tạp của vụ kiện nên công tác hoàn thiện hồ sơ, chuẩn bị chứng cứ và bổ sung các tài liệu pháp lý cần đảm bảo đầy đủ và cẩn trọng, vì vậy, thời gian bắt đầu phiên tranh tụng đã được VIAC thống nhất lùi đến ngày 20-4-2017 và có kết quả vào giữa năm 2017.

Hiện tại, Công ty VSH đang phối hợp cùng với các công ty tư vấn luật được thuê, tiếp tục hoàn thiện hồ sơ, chứng cứ và bổ sung các tài liệu pháp lý cần thiết, chuẩn bị lời chứng về sự kiện để tranh tụng.

Song song với việc xử lý chấm dứt hợp đồng với nhà thầu Trung Quốc, Công ty VSH đã phối hợp với PECC1 rà soát, đánh giá lại khối lượng công việc cần thi công còn lại của tuyến năng lượng và nhà máy, phân chia thành 3 gói thầu và lựa chọn 3 nhà thầu mới có năng lực để tiếp tục triển khai thi công.

Các nhà thầu được lựa chọn đều là nhà thầu Việt Nam và hiện đã thi công được một số hạng mục. Hiện tại, các hạng mục công việc được đánh giá là bám sát tiến độ. Tuy nhiên, Bộ Công Thương nhận định việc xử lý vụ kiện sẽ phức tạp và còn tiềm ẩn nhiều rủi ro; có thể sẽ ảnh hưởng đến tiến độ, hiệu quả của dự án.

Vũ Hân