Vụ kiện nhà thầu Trung Quốc ở Thủy điện Thượng Kon Tum bị hoãn lịch công bố phán quyết của Hội đồng Trọng tài tới giữa năm 2017.

Chính phủ vừa báo cáo Quốc hội về một số công trình, dự án quan trọng quốc gia đang được xây dựng trong đó có thủy điện Thượng Kon Tum (huyện Kon Plông, tỉnh Kon Tum). Một trong những nguyên nhân chính dẫn tới chậm tiến độ và hiệu quả của dự án là vụ kiện giữa chủ đầu tư là Công ty Cổ phần Thủy điện Vĩnh Sơn - Sông Hinh (VSH) và nhà thầu thi công dự án Trung Quốc gồm Viện Thiết kế Hoa Đông thuộc Tập đoàn thủy điện Trung Quốc và Công ty TNHH Cục Đường sắt số 18.

Thuy dien Thuong Kon Tum kho vi nha thau Trung Quoc - Anh 1

Một góc thủy điện Thượng Kon Tum. Ảnh: VnEconomy

Báo cáo cho biết, trong quá trình thực hiện thi công dự án, do tình hình tiến độ thi công tuyến năng lượng và nhà máy chậm trễ nghiêm trọng và thái độ thiếu thiện chí hợp tác của nhà thầu Trung Quốc, Công ty VSH đã có nghị quyết chấm dứt hợp đồng với nhà thầu này và ra thông báo chấm dứt hợp đồng.

Ngày 23/8/2014, nhà thầu Trung Quốc đã gửi đơn kiện VSH lên Trung tâm Trọng tài quốc tế Việt Nam (VIAC), đề nghị phân xử các nội dung liên quan đến việc chấm dứt hợp đồng. VSH cũng đã có hồ sơ tự bảo vệ và đơn gửi VIAC đề nghị phân xử về việc nhà thầu Trung Quốc vi phạm hợp đồng.

Để tham gia vụ kiện, Công ty VSH đã ký hợp đồng dịch vụ tư vấn pháp lý với các công ty tư vấn luật của Việt Nam và quốc tế là: Công ty YKVN Singapore (chi nhánh tại Việt Nam) và Công ty EPLEGAL Việt Nam, Công ty Drew & Napierllc Singapore.

Chính phủ cũng cho biết, VSH đã phối hợp cùng các công ty tư vấn luật được thuê hoàn thành đơn phản tố và đơn khởi kiện lại nhà thầu Trung Quốc gửi VIAC, thống nhất địa điểm và ngôn ngữ tranh tụng, thống nhất cử trọng tài viên và Chủ tịch trọng tài.

Theo thời gian biểu tranh tụng đã thống nhất với VIAC, phiên tranh tụng bắt đầu từ ngày 23/5/2016, dự kiến hết năm 2016 mới có kết quả phán quyết của Hội đồng Trọng tài.

Tuy nhiên, do tính phức tạp của vụ kiện nên công tác hoàn thiện hồ sơ, chuẩn bị chứng cứ và bổ sung các tài liệu pháp lý cần đảm bảo đầy đủ và cẩn trọng, vì vậy, thời gian bắt đầu phiên tranh tụng đã được VIAC thống nhất lùi đến ngày 20/ 4/2017, dự kiến giữa năm 2017 mới có kết quả phán quyết của Hội đồng Trọng tài.

Cơ quan xây dựng báo cáo nhận định, việc xử lý vụ kiện về chấm dứt hợp đồng với nhà thầu Trung Quốc là phức tạp và còn tiềm ẩn nhiều rủi ro. Việc thời gian tranh tụng bị lùi như đã nói trên có thể sẽ ảnh hưởng đến tiến độ, hiệu quả của dự án.

Thuy dien Thuong Kon Tum kho vi nha thau Trung Quoc - Anh 2

Chậm tiến độ kéo dài dự án thủy điện Thượng Kon Tum.

Trước đó, VSH có mời nhà thầu Trung Quốc họp để tìm cách tháo gỡ khó khăn, tuy nhiên, nhà thầu tiếp tục đưa ra lý do bất hợp lý, gây áp lực đối với chủ đầu tư.

Vào tháng 8/2014, trả lời báo chí, ông Võ Thành Trung - Tổng Giám đốc VSH, cho biết lý do mà nhà thầu Trung Quốc đưa ra để ngưng thi công là: tình hình an ninh trật tự không đảm bảo, Đại sứ quán Trung Quốc đưa cảnh báo với người lao động Trung Quốc cần cẩn trọng khi lao động tại Việt Nam; Các nhà cung cấp thiết bị ở Trung Quốc không còn muốn cung cấp sản phẩm, thiết bị sang Việt Nam; Người lao động Trung Quốc không thể ra ngoài công trường để thực hiện các giao dịch về nước; hầu hết các công ty giao dịch ở Trung Quốc tại Việt Nam buộc phải ngừng kinh doanh vì vậy gây khó khăn cho việc cung cấp và tiếp nhận các bộ phận thay thế, phụ tùng cho máy TBM tại công trường.

Theo nhà thầu Trung Quốc, đây là những lý do về trường hợp bất khả kháng nằm trong điều khoản ký kết hợp đồng giữa nhà thầu với VSH.

Chưa kể, trong quá trình thi công, phía công ty Trung Quốc liên tục yêu cầu chủ đầu tư bổ sung số tiền lên tới 800 tỷ đồng với lý do chi phí trượt giá, chi phí phát sinh trong quá trình thi công.

Theo ông Trần Minh Ngọc, giảng viên khoa Pháp luật Quốc tế - ĐH Luật Hà Nội, muốn biết chủ đầu tư dự án thủy điện Thượng Kon Tum có khả năng thắng kiện được hay không, cần tìm hiểu rõ trong hợp đồng giữa hai bên có tính trượt giá hay không.

"Trượt giá có thể tính theo biến động thị trường, theo lạm phát hay lãi suất ngân hàng, hay trượt giá khoảng bao nhiêu % mà hai bên có thể chấp nhận được. Trên thực tế, các hợp đồng thầu xây dựng đều tính trượt giá và thường ghi tính trượt giá theo giá cả của thị trường. Do đó phải xem kỹ trong hợp đồng điều này mới biết VSH có thắng được hay không.

Nếu trong hợp đồng ghi rõ phía nhà thầu thi công được trượt giá chừng này mà theo tính toán của chủ đầu tư là đúng như vậy thì VSH không kiện được nhà thầu Trung Quốc"- ông Ngọc phân tích.

Một yếu tố khác để chủ đầu tư dự án có thể căn cứ vào đó tìm khả năng thắng kiện, là những lý do "bất khả kháng" mà nhà thầu Trung Quốc viện cớ để ngừng thi công. Nếu hợp đồng đã quy định rõ các trường hợp bất khả kháng thì cứ soi chiếu vào đó. Trường hợp hợp đồng không ghi rõ thì phải xem luật điều chỉnh hợp đồng là luật nước nào, từ đó đối chiếu các trường hợp bất khả kháng đã được quy định trong luật nước đó.

Tháng 10/2010, VSH đã ký hợp đồng Gói thầu (TKT-4.2.1) Thiết kế và xây dựng tuyến năng lượng đoạn 2 dự án thủy điện Thượng Kon Tum, với Liên danh Viện Hoa Đông Tập đoàn thủy điện Trung Quốc và Công ty TNHH Cục Đường sắt Trung Quốc số 18.

Nhà thầu Trung Quốc đã trúng gói thầu trên với giá 1.614 tỉ đồng, rẻ hơn một nửa so với giá nhà thầu khác đưa ra. Tuy nhiên, trong quá trình thi công, nhà thầu bắt chủ đầu tư bổ sung kinh phí, nếu bổ sung không được thì lấy cớ để ngừng thi công, kéo dài thời gian thi công.

Cúc Phương