BizLIVE - Đến nay, hầu hết các ngành kinh tế tại Việt Nam đã chuyển đổi sang kinh tế thị trường, trong khi điện vẫn ở thế độc quyền, vận hành theo mô hình liên kết dọc truyền thống.

Hiện tại Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) đang sở hữu phần lớn các nhà máy điện, nắm giữ toàn bộ khâu truyền tải, phân phối và kinh doanh bán lẻ điện.

Thủ tướng Chính phủ vừa ký Quyết định 63/2013/QĐ-TTg về quy định lộ trình, các điều kiện và cơ cấu ngành điện để hình thành và phát triển các cấp độ thị trường điện lực tại Việt Nam.

Theo đó, sau khi kết thúc cấp độ 1 thị trường phát điện cạnh tranh vào năm 2014, sẽ chuyển sang cấp độ 2 thị trường bán buôn cạnh tranh (2015- 2022) và sau năm 2023 thực hiện thị trường bán lẻ cạnh tranh.

Để có thể hình thành thị trường bán buôn điện cạnh tranh, Quyết định nêu rõ các điều kiện cụ thể. Trong đó, yêu cầu trước tiên để thực hiện thị trường phát điện cạnh tranh là các nhà máy điện tham gia thị trường phải bình đẳng, không phân biệt đối xử giữa các nhà máy điện.

Trừ các nhà máy điện lớn, có ý nghĩa đặc biệt quan trọng được quy định tại Điều 4 Luật điện lực, Tổng công ty phát điện, các nhà máy điện thuộc Tập đoàn Điện lực Việt Nam phải tách thành đơn vị phát điện độc lập, không có chung lợi ích với đơn vị bán buôn điện, đơn vị truyền tải điện, đơn vị điều độ hệ thống điện quốc gia và đơn vị điều hành giao dịch thị trường điện lực.

Đến nay, hầu hết các ngành kinh tế tại Việt Nam đã chuyển đổi sang kinh tế thị trường, trong khi điện vẫn ở thế độc quyền, vận hành theo mô hình liên kết dọc truyền thống.

Được biết, hiện tại Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) đang sở hữu phần lớn các nhà máy điện, nắm giữ toàn bộ khâu truyền tải, phân phối và kinh doanh bán lẻ điện. Tổng Công ty mua bán điện thuộc EVN là đơn vị duy nhất, mua điện của tất cả các nhà máy điện (trong và ngoài EVN ) và bán điện cho tất cả các hộ tiêu thụ điện trên toàn quốc.

Theo tài liệu của Cục Điều tiết Điện lực, tính đến cuối năm 2010, tổng công suất các nguồn điện toàn hệ thống là 21.542MW. Trong đó, EVN quản lý 24 nhà máy điện với tổng công suất là 14.233MW (chiếm 65,32%), PVN là 2.278MW (chiếm 10,57%, TKV là 1.046MW (chiếm 4,86%), các nhà đầu tư nước ngoài là 2.115MW (chiếm 9,82%), tư nhân là 50MW (chiếm 2,32%), nhập khẩu là 1.000MW (chiếm 4,64%), các loại hình khác là 370MW (chiếm 1,72%).

EVN đang duy trì cơ chế hoạt động độc quyền cả mua lẫn bán. Chưa kể, trong những năm gần đây hoạt động kinh doanh của EVN kém hiệu quả, thua lỗ, nợ nần, dẫn tới thiếu nguồn vốn cho đầu tư phát triển. Do đó, việc thực hiện thị trường hóa ngành điện, nâng cao hiệu suất kinh tế nhờ có sự cạnh tranh là quyết định hết sức quan trọng.

Từ khóa : nhà máy điện , Tập đoàn Điện lực Việt Nam , điện , ngành điện , điện lực , bán buôn , cạnh tranh , thị trường