SGTT.VN - Ai sẽ rất may mắn khi có trong mình một năng khiếu. Nhưng năng khiếu đó phải được khơi dậy và phát triển một cách đúng đắn thì mới tạo ra được kết quả tốt. Hơn bao giờ hết, gia đình và nhà trường sẽ đóng vai trò quyết định cho sự phát triển năng khiếu này.

Ông hiệu trưởng trường Architeria, Armando Locatelli

Như bài viết Học kiến trúc phía trên đã trình bày, học sinh muốn thi vào trường kiến trúc ở châu Âu không cần phải thi môn vẽ. Ngược lại, để vào các trường mỹ thuật (mỹ thuật hội họa và mỹ thuật công nghiệp), học sinh phải trải qua một cuộc thi để thể hiện năng khiếu của mình. Nhưng thi môn vẽ trên lớp cũng đã được bỏ từ lâu. Học sinh tham dự cuộc thi phải trải qua hai vòng, vòng một họ phải nộp một tập bản vẽ và thiết kế đã được chuẩn bị từ trước khoảng 20 trang. Trong đó trình bày những tác phẩm sáng tạo mang “khuynh hướng sáng tác” về nghệ thuật và ngành mà mình định học. Tập hồ sơ này sẽ được nhà trường xét duyệt, khi thấy nó có đủ chất lượng thì học sinh sẽ được mời đến trường để trả lời phỏng vấn trước một hội đồng giám khảo cho vòng hai. Ở vòng này, học sinh sẽ phải trả lời các câu hỏi thể hiện sự hiểu biết cũng như niềm đam mê cho ngành mà mình muốn học.

Thể thức thi cử này cũng được ứng dụng cho một vài trường kiến trúc nổi tiếng khi tỷ lệ học sinh muốn vào trường luôn lớn hơn mức dự định. Cũng phải nói chi tiết hơn là ở các nước châu Âu như Pháp và Thụy Sĩ, học sinh muốn vào đại học chỉ trải qua cuộc thi tốt nghiệp phổ thông trung học (khó tương đương như thi đại học ở nước ta). Ngoài ra chỉ có các trường mỹ thuật còn đòi hỏi thêm một cuộc thi năng khiếu nữa.

Một cảnh nhìn trong lớp học tại trường Architeria

Vì thể thức thi cử khó và phải chuẩn bị tập bản vẽ và thiết kế khá chuyên nghiệp, nên các học sinh thường phải tới các trường “luyện thi” để chuẩn bị cho mình hành trang này. Thường họ để ra một năm chỉ cho việc ôn luyện. Học sinh đến nơi đây không chỉ học các kỹ thuật vẽ mà điều quan trọng hơn là học được lối tư duy sáng tác, đó mới thực sự là tố chất cơ bản dành cho những ngành sáng tạo.

Những trường luyện thi mỹ thuật ở Thụy Sĩ hiện nay rất chuyên nghiệp trong hệ thống giảng dạy với một đội ngũ giáo viên đa ngành. Trường Architeria (www.architeria.ch) ở thành phố Geneva đã tạo dựng được nhiều tên tuổi bởi lý do duy nhất, đó là tỷ lệ học sinh tại đây thi đỗ hàng năm rất cao vào các trường mỹ thuật tại khắp châu Âu. Điều đó cũng nhờ vào con mắt tinh tường của ông hiệu trưởng Armando Locatelli, người sáng lập ngôi trường năm 1995. Với kinh nghiệm sau hai mươi năm giảng dạy tại trường đại học Mỹ thuật và thiết kế Geneva cũng như sự từng trải trong môi trường thực tế với hai ngành kiến trúc và đồ nội thất, ông đã có được sự nhạy cảm để khơi dậy tiềm ẩn sáng tạo cho những học sinh bắt đầu chập chững bước vào cuộc đời thiết kế. Ông nhận thức được sự quan trọng cho việc định hướng phát triển tư duy lúc ban đầu của từng học sinh để đưa ra những phương pháp và khái niệm phù hợp với từng người. Tất nhiên khi đã đỗ vào trường, họ sẽ còn nhiều năm để học tập, nhưng thời gian ban đầu sẽ là thời điểm tạo ra tố chất quan trọng làm đà cho sự phát triển sau này.

Bài tập của học sinh trưng bày tại phòng triển lãm “La pìece” của trường

Một năm học ở trường Architeria sẽ diễn ra trong vòng mười tháng, bốn tháng đầu, tất cả học sinh học chung cùng nhau, sáu tháng còn lại mỗi người đi chuyên sâu vào ngành mà mình dự thi. Có bảy giáo viên với các chuyên ngành khác nhau như nhiếp ảnh, hội họa, kiến trúc - kiến trúc nội thất, thiết kế mode, thiết kế đồ nội thất, thiết kế đồ họa và lịch sử nghệ thuật (môn học này để trau dồi thêm về văn hóa). Điều đáng nói ở đây là các học sinh học chung một lớp nhưng thi các ngành khác nhau nên có điều kiện để trao đổi kiến thức mở rộng tầm nhìn. Nhiều khi có những học sinh đến đây mới phát hiện ra được đúng ngành mà mình có khả năng thực sự, chứ hoàn toàn không hề nghĩ ra từ trước. Điều này cũng phụ thuộc nhiều vào người thầy có con mắt tinh tường, phát hiện ra đúng năng khiếu của từng học sinh.

Ngoài các bài học trong trường, để kích thích thêm khả năng sáng tạo, các học sinh luôn được đi tham quan các bảo tàng nghệ thuật, các cuộc triển lãm quốc tế về hội họa và các ngành thiết kế, các vở kịch với những cách dàn dựng theo nghệ thuật đương đại...

Một tác phẩm xếp đặt của nghệ sĩ Jean Pierre Bredo tại phòng triển lãm.

Nhưng điều đặc biệt nhất ở trường Architeria là gian phòng gallery “La pìece” chuyên dành cho triển lãm. Không gian này được tạo ra với mục đích mang đến cho học sinh có cơ hội tiếp xúc với môi trường thực tế. Ở đây các bài tập của học sinh được trưng bày để giới thiệu với người ngoài. Đây cũng là cơ hội để học sinh có thể biểu hiện cảm xúc của mình với khách viếng thăm, tạo ra sự trao đổi giữa người thiết kế và người sử dụng. Nghệ thuật cuối cùng cũng chỉ có mục đích phục vụ cho con người. Ngoài ra đây cũng là không gian mà nhà trường thường mời các nghệ sĩ, kiến trúc sư nổi tiếng đến để triển lãm. Nó đã tạo ra một nhịp cầu nối giữa học sinh và những nhà chuyên nghiệp, một sự truyền đạt kinh nghiệm cần thiết của những người đi trước.

Để nói tới tính chuyên nghiệp, trong thực tế, không thể không nhắc tới cua học của nhà đồ họa Pascal Bolle. Mỗi năm tất cả học sinh có hai tuần dưới sự chỉ đạo của anh để thực hiện tờ ápphích cho một nhà hát của thành phố. Tùy theo nội dung của vở kịch hàng năm mà mỗi học sinh thể hiện ý tưởng của mình. Sau đó họ cũng được tham dự trong xưởng làm việc của nhà đồ họa để theo dõi toàn bộ quá trình hình thành nên tác phẩm. Một trong những đồ án có thể trở thành ápphích chính thức, những đồ án còn lại sẽ được triển lãm trong nhà hát.

Ngôi trường luôn tràn ngập bầu không khí sáng tạo, ông hiệu trưởng Armando Locatelli không ngừng đi tìm những ý tưởng mới để nâng cao trình độ học sinh của mình. Ngành sáng tạo là vậy, không bao giờ có thể ngồi yên một chỗ và hài lòng với những gì mình đã đạt được. Vạn vật biến thiên thay đổi từng ngày, những người làm công tác sáng tạo luôn phải đi tiên phong mang đến những hơi thở mới. Và khi đã là người thầy phải biết khơi dậy và phát triển tiềm ẩn sáng tạo của học sinh.

Khung cảnh học tập và làm việc của các học sinh tại trường Architeria.

Sau đây là một số các bài tập cơ bản mà các học sinh trường Architeria học trong năm. Đây cũng là những tác phẩm sáng tạo trích trong các tập bản vẽ và thiết kế để dự thi tại các trường mỹ thuật ở châu Âu.

Trước khi muốn học vẽ là phải học nhìn. Tranh vẽ là cuộc đối thoại giữa cách nhìn và ký ức.

Chúng ta thực sự muốn gì đây, sao lại một cách chính xác hay phác thảo những tình huống bất ngờ.

Thế nào là đẹp? Cũng tồn tại xấu xí tuyệt vời! Cũng tồn tại vẻ đẹp phiền nhiễu.

Với cách thể hiện nào thích ứng với những gì chúng ta đã nhìn thấy? Liệu một hình vẽ phác thảo, một ký họa đã đủ để truyền tải một ý tưởng, một cách nhìn, một tình cảm, một trạng thái?

Đối với màu sắc, nó là thiên nhiên, là sự sống, sự cần thiết, rất quan trọng. Nó vừa ngạo nghễ nhưng cũng êm dịu. Nó là cả một thế giới.

Học hỏi, lắng nghe, quan sát, học hỏi nữa, tìm kiếm, tìm kiếm nữa, không có giới hạn.

Tất cả các học sinh học chụp ảnh theo phương pháp truyền thống với máy ảnh argentic. Sau đó họ đến labo của giáo viên (nhiếp ảnh gia chuyên nghiệp) để học rửa ảnh.

Công việc chụp ảnh argentic gồm bốn phần:

1- Tưởng tượng, ý tưởng: biểu hiện một ý tưởng khi tạo nó thành hình.
2- Công việc chuẩn bị và dàn cảnh: tìm người có cảm xúc phù hợp với ý tưởng, chọn khung cảnh và thời trang tương ứng, lựa chọn loại film...
3- Chụp ảnh: lựa chọn gióng khung, chiều sâu phối cảnh, tính đúng độ mở cho ánh sáng.
4- Công việc hậu trường: rửa ảnh trong phòng tối, lựa chọn ánh sáng cho ảnh, quan sát và quyết định.

Thiết kế đồ vật tỏa sáng, với chủ đề “Ấn tượng của ánh sáng”.

Mỗi một chất liệu tương ứng với một ấn tượng của ánh sáng. Các chất liệu sử dụng đến từ những vật liệu được thu hồi dùng lại như những mảnh thừa các tông, giấy can, giấy báo, dây thép...

Nhiều lớp được cắt và đặt chồng lên nhau tạo ra một ấn tượng của ánh sáng vừa xây dựng vừa phá hủy, vừa hiển hiện vừa thiếu vắng. Ánh sáng chất vấn, giằng xé, đòi hỏi sự tồn tại của mình. Nó nhảy nhót, cười vui, nó muốn tồn tại.

Chế ngự ánh sáng, nó trở thành tia mặt trời. Có cấu trúc, ngạo nghễ, trọn vẹn, cứng rắn, lạnh lùng. Chỉ có sức mạnh là tồn tại, một vật thể lạ đến từ vũ trụ.

Lập phương

Được đặt vào trong một khối hoàn thiện nhất của hình học, ánh sáng trở thành điểm sáng, như một ngôi sao. Ánh sáng được giới hạn bởi các cạnh của hình lập phương tạo ra sáu mặt phẳng, cái được minh họa bởi các vạch sáng nhiều màu đan chéo nhau. Ánh sáng khi thắp lên không có chiều cố định, nó quanh tròn.

Sự hiện diện của ánh sáng định nghĩa kiến trúc. Ánh sáng phân chia, xây dựng, nhấn mạnh, thăng hoa hình khối.

Được bao bọc, ánh sáng trở nên gợi cảm, quyến rũ, tình tứ. Việc bảo vệ nó trở nên rõ ràng hiển nhiên. Những độ sáng khác nhau là những rung động của con tim rất cần thiết cho cuộc sống. Hãy mạo hiểm và không sợ lâm nguy...

Xây dựng – Phá hủy

Phi thuyền không gian

Đêm đẹp bên cửa sổ

Đang yêu

Xây dựng – Phá hủy

Phi thuyền không gian

Đêm đẹp bên cửa sổ

Đang yêu

Tạo logo và ápphích cho vở kịch Dernier thé à Baden Baden của nhà hát Theấtre du loup ở Geneva. Học sinh chỉ được dùng các kỹ thuật vẽ tay và nghệ thuật cắt dán chứ không dùng máy tính. Ở trường Architeria không tồn tại máy tính.

Tiêu chí thiết kế: sáng tạo, độc đáo, hiện đại, rõ ràng, có được mối liên hệ với thế giới sân khấu và văn hóa.

“Thời trang là một dạng của sự xấu xí đến nỗi không thể chấp nhận được nên cần phải thay đổi nó sáu tháng một lần” (Oscar Wilde)

Tưởng tượng quần áo như một lớp da thứ hai, thứ ba, thứ tư..., cái có cấu trúc và thể hiện những tính cách như che chở, an toàn, gợi cảm, phóng túng... Tư duy sáng tạo phải tự do, thích đáng và phù hợp với môi trường nghệ thuật hiện tại của thời đại chúng ta.

Không thể sáng tạo nếu không có sự tìm tòi, tìm kiếm. Lòng mong muốn học hỏi phải trở thành khát vọng. Vẽ nhiều, quan sát chi tiết, hàng nghìn chi tiết, hàng nghìn vật liệu. Hãy để tinh thần có sự tự do nhiều nhất cho trí tưởng tượng.

Trắng và đen. Chỉ có sự cử động của chân tay cho phép sự chuyển động. Cái vỏ cứng nhắc tạo ra vẻ bất di bất dịch và mang tới sự tự do tưởng tượng bởi các hình tượng khác nhau. Bộ áo giáp, cái khiên, con bọ hung, con nhộng...

Mảnh mai, nhẹ nhàng, vô tư, thoáng đãng. Thoắt ẩn thoắt hiện theo chiều gió thổi. Từ gợi cảm đến dục vọng, to be or not to be!...