Sông Lô đang bị rút ruột từng ngày, từng giờ bởi nạn khai thác khoáng sản bừa bãi, gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến dòng chảy và an toàn giao thông...

Sông Lô đang bị rút ruột từng ngày, từng giờ bởi nạn khai thác khoáng sản bừa bãi, gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến dòng chảy và ATGT. Lợi dụng tìm vàng Dọc sông Lô theo QL2 Tuyên Quang - Hà Giang đoạn từ Km 60 - 75, chúng tôi thấy hàng chục chiếc tàu cuốc công suất lớn khai thác khoáng sản hoạt động nhộn nhịp. Tại sông Lô đoạn Km 70 (địa phận thuộc huyện Hàm Yên - Tuyên Quang), nước cạn để trơ ra những bãi sỏi nhấp nhô. Lòng sông đục ngầu, những chiếc tàu cuốc vẫn ầm ầm hoạt động, phun vòi rồng trắng xóa. Thực tế cho thấy, một số điểm khai thác cát sỏi trên đoạn sông Lô được cấp phép, nhưng nhiều tàu cuốc tư nhân lợi dụng các điểm này để “khai thác nhờ”. Đi dọc sông Lô, chúng tôi phát hiện nhiều điểm khai thác khoáng sản trái phép. Tuy nhiên có một điều lạ là dù lượng khoáng sản được hút lên rất nhiều nhưng rất ít thấy bóng dáng của những chiếc xe ben hay bãi tập kết cát sỏi như những dòng sông khác. Qua tìm hiểu, chúng tôi được biết đó là bởi vì các tàu lợi dụng danh nghĩa và cả sự ngụy trang khai thác cát, sỏi để khai thác vàng sa khoáng. Trung bình mỗi tàu có khoảng 10 công nhân, chia 3 ca làm việc. “Công việc vất vả nặng nhọc nhưng những công nhân như chúng tôi đâu có được đổi đời nhờ vàng” - Một công nhân tâm sự. Những bãi khai thác nơi chúng tôi đi qua chỉ là dòng nước đục ngầu, váng xăng dầu nổi lềnh bềnh, khói từ các tàu cuốc, tàu hút đen ngòm. Để tìm vàng, các công nhân phải dùng thủy ngân để lọc, vì vậy, một lượng không nhỏ thủy ngân xả thẳng xuống sông gây độc nguồn nước. Không những thế, hoạt động khai thác mạnh đã khiến đôi bờ bị xâm thực hàng trăm mét bãi bồi, lấn sâu vào đất canh tác, đe dọa trực tiếp tới đời sống của người dân và làm mất ATGT đường thủy. Theo số liệu thống kê của Phòng CSGT Công an tỉnh Tuyên Quang, dòng sông Lô chảy qua địa bàn có tổng chiều dài 156km. Có khoảng 26 đơn vị được cấp phép khai thác khoáng sản cát sỏi phục vụ xây dựng. Thực tế sau khi có giấy phép khai thác cát, sỏi nhiều đơn vị đã lợi dụng để khai thác vàng sa khoáng trái phép. Bên “căng”, bên “thả” Cuối tháng 7 vừa rồi, UBND tỉnh Tuyên Quang đã có văn bản yêu cầu tạm dừng khai thác cát, sỏi lòng sông Lô thuộc địa bàn xã Sầm Dương, huyện Sơn Dương để phục vụ công tác kiểm tra, xác định nguyên nhân và có biện pháp khắc phục hậu quả 3 điểm lún nứt bất thường xảy ra ở chân đê sông Lô qua địa bàn xã. Trước đó, ở chân đê sông Lô đoạn qua địa phận xã này xuất hiện 3 vết lún nứt bất thường, ảnh hưởng nghiêm trọng đến sự an toàn của tuyến đê này. Nhiều điểm khai thác phức tạp khác cũng đã được đưa vào “tầm ngắm”. Tuy nhiên, theo một cán bộ của Sở GTVT tỉnh Tuyên Quang cho biết, bên này sông, tỉnh Tuyên Quang làm rất “căng”, nhưng bên kia sông thuộc địa phận của tỉnh Phú Thọ, Hà Giang, chính quyền địa phương không có động thái gì nên các chủ tàu lại cho tàu dạt sang bên kia khai thác. Thế nên mới có chuyện khi đoàn kiểm tra của tỉnh đi thị sát, thấy địa phận tỉnh nhà rất thông thoáng, nhưng thấy bên kia sông tàu hoạt động ầm ầm mà đành bất lực. Nạn khai thác cát sỏi để lợi dụng tìm vàng trên sông Lô đang rất phức tạp, ảnh hưởng nghiêm trọng đến môi trường, an toàn đê, ATGT và đời sống của người dân hai bên bờ. Nếu chính quyền địa phương 2 bờ không có sự phối kết hợp đồng bộ thì rất khó dẹp bỏ được. Bài, ảnh: Thiện Anh