ông Nghiêm Vũ Khải - Phó chủ nhiệm Ủy ban khoa học công ngjhệ và môi trường của Quốc Hội

Dưới đây là góc nhìn của một số nhà quản lý. Ông Ngiêm Vũ Khải : Phó Chủ nhiệm Ủy ban khoa học công nghệ và môi trường của Quốc hội Hà Nội hiện chiếm tỷ lệ làng nghề cao do đó ô nhiễm làng nghề phải được đặt trong tổng thể ô nhiễm khu vực nông thôn. Làng nghề vừa là nơi phát triển kinh tế, vừa là nơi bảo tồn nét văn hóa, giữ gìn ổn định xã hội. Làng nghề thu hút một lượng lớn lao động, kể cả lao động cao tuổi, đặc biệt là những người tàn tật. Trong khi nền kinh tế bị khủng hoảng thì các làng nghề tiểu thủ công nghiệp cũng là nơi đón nhiều lao động tạm thời mất việc ở thành phố cũng có thể trở về. Nhưng làng nghề cũng là nơi gây ô nhiễm rất nghiêm trọng. Làng nghề chịu nhiều yếu thế như vốn ít, thị trường bấp bênh, công nghệ lạc hậu, nguồn nguyên liệu manh mún, hạ tầng và công nghệ thấp. Trong khi đó, Luật Bảo vệ môi trường và các văn bản liên quan triển khai chậm và đó cũng là một trong những nguyên nhân khiến tình trạng ô nhiễm không giảm. Công tác quản lý nhà nước, phân công trách nhiệm cũng chưa rõ ràng. Tình hình bảo vệ môi trường ở làng nghề có sự tham gia của nhiều cơ quan nhưng chưa rõ bên nào chịu trách nhiệm chính. Nhưng theo tôi, ở cấp trung ương là Nhà nước, Chính phủ, cơ quan chuyên môn ở cấp trung ương là Bộ, cấp địa phương là UBND và Sở Tài nguyên và Môi trường. Tuy nhiên, một vấn đề nữa đó là việc phân công thực hiện chính sách pháp luật về quản lý nhà nước đối với làng nghề chưa rõ ràng. Vấn đề bố trí nguồn lực (gồm đất đai và kinh phí) cũng vậy. Có những trường hợp chúng ta nỗ lực bố trí vượt ngân sách 1% nhưng có nơi chi không đúng, chi sai mục đích hoặc chi không hết. Ngoài chi ngân sách, chúng ta phải đẩy mạnh xã hội hóa. Chúng ta cần có quy hoạch phát triển làng nghề thật sự hợp lý trên cơ sở giải quyết dứt điểm những tồn đọng hiện nay tại đây. Phó Chủ tịch TP Hà Nội Nguyễn Huy Tưởng: TP Hà Nội chủ trương phát triển làng nghề gắn với việc bảo tồn văn hóa dân tộc, với việc xây dựng nông thôn mới. Chúng tôi xác định các giải pháp phát triển làng nghề theo hướng khuyến khích những làng nghề truyền thống, tinh xảo, mang những nét văn hóa gắn với du lịch. Những làng nghề nào mang tính chất kiếm sống, tìm lợi nhuận là chủ yếu, các mặt hàng không phải là văn hóa mà mang tính chất công nghiệp thì đưa ra ngoài làng thành các cụm công nghiệp làng nghề. Các nghề để lại trong làng thì phải xây dựng các quy chế bảo vệ môi trường, từng hộ gia đình phải cam kết về việc bảo vệ môi trường. TP cũng bố trí ngân sách cho huyện, xã xử lý các công trình môi trường của thôn nhưng các hộ gia đình cũng đóng góp một phần (giá dịch vụ xử lý môi trường). Ông Lưu Duy Dần – Phó Chủ tịch, Tổng Thư ký Hiệp hội làng nghề Việt Nam Chúng ta cần nhận thức rõ rằng, vấn đề ô nhiễm môi trường không nên đổ tất cho làng nghề. Làng nghề thực ra chỉ là một phần nguyên nhân của ô nhiễm môi trường, nhất là các dòng sông. Như lưu vực sông Cà Lồ, sông Nhuệ, sông Đáy, sông Hồng…có hàng nghìn khu công nghiệp tới 4.000 khu, 1.400 cơ sở y tế, trong khi chỉ có khoảng 430 làng nghề thì không thể khẳng định chỉ làng nghề mới là nguyên nhân gây ô nhiễm môi trường. Trong việc giải quyết ô nhiễm môi trường và môi trường làng nghề, phải chú ý đến chính sách rõ ràng, sát thực tế. Ngay cụm công nghiệp làng nghề cũng là tốt, song giải quyết như thế nào thì phải có tiêu chí, không biến thành khu vực giãn dân, biến thành nơi mua bán, sinh hoạt văn khác. Có nhiều văn bản, biện pháp được đưa ra để xử lý các vấn đề bức xúc liên quan đến làng nghề nhưng không mấy hiệu quả vì chưa sát thực tế. Chúng ta nên tham khảo kinh nghiệm xây dựng hương ước, qui ước như ông cha ta trước đây trong điều kiện phát triển của thời kỳ CNH, HĐH để góp phần đảm bảo môi trường làng nghề. Đây là việc của dân sở tại, nên để họ tự quyết định, thực hiện thì hiệu quả cao hơn. Điều quan trọng nữa là nên chú ý đến vấn đề qui hoạch, mặt bằng, qui hoạch ngành nghề, nhân lực, vùng nguyên liệu và đặc biệt phải chú ý đến việc áp dụng công nghệ mới, tiên tiến để giảm thiểu những tác hại môi trường, tận dụng các loại nguyên liệu đầu vào hợp lý, tiết kiệm. Nước ta có nhiều viện nghiên cứu, nhiều nhà khoa học nên cần chính sách để khuyến khích các công trình nghiên cứu đến những vấn đề của phát triển làng nghề bền vững nói chung và môi trường làng nghề nói riêng.