Doanh nghiệp kinh doanh lĩnh vực, ngành hàng nào phải nắm rất chắc cam kết của Việt Nam cũng như của các thành viên khác.

Dù lưu ý, những quy định nhiều khi rất phức tạp (về quy tắc xuất xứ, hàng rào kỹ thuật, các điều kiện vệ sinh an toàn thực phẩm, bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ, các quy định về bảo vệ môi trường, quan hệ lao động…) nhưng theo ông Trương Đình Tuyển, nguyên Bộ trưởng Bộ Thương mại, thực hiện được điều này giúp doanh nghiệp Việt Nam tận dụng được cơ hội và có giải pháp vượt qua thách thức. Nhất là nhờ đó doanh nghiệp Việt có thể kiện được doanh nghiệp khác vi phạm và cũng để tránh bị kiện.

Ong Truong Dinh Tuyen: Cach DN Viet tranh bi kien trong TPP - Anh 1

Nguyên Bộ trưởng Thương mại Trương Đình Tuyển

Một trong những thách thức khi vào TPP, theo ông Tuyển là chất lượng nguồn nhân lực của nước ta (đội ngũ quản trị, chuyên gia kỹ thuật và pháp lý, công nhân lành nghề), cả về chuyên môn, trình độ ngoại ngữ, phong cách làm việc, kỷ luật lao động.

Nói về cơ hội mà Hiệp định TPP có thể sẽ mang lại cho Việt Nam, ông Tuyển cho biết, đó là thu hút đầu tư, nhất là từ các đối tác lớn, có công nghệ nguồn. Đồng thời, cơ hội doanh nghiệp mở rộng xuất khẩu, không chỉ xuất khẩu hàng công nghiệp mà còn có thể tăng xuất khẩu nông sản và nông sản chế biến. Trong đó, nhiều mặt hàng thuộc nhóm này sẽ được Mỹ và các nước đưa thuế nhập khẩu về 0% ngay sau khi hiệp định có hiệu lực.

Cùng với đó, TPP sẽ giúp tạo ra hàng loạt cơ hội khác như: tạo thế cân bằng mới trong quan hệ thương mại giữa nước ta và các nước; tiếp nhận công nghệ sản xuất và công nghệ quản lý mới; tăng hiệu quả kinh tế nhờ quy mô; tạo dựng khuôn khổ cải cách thể chế, cải thiện môi trường kinh doanh; thúc đẩy tái cơ cấu nền kinh tế, chuyển đổi mô hình tăng trưởng; năng cao vị thế nước ta trong nền chính trị thế giới, nhất là vị thế trong một khu vực địa chiến lược quan trọng, nơi đang diễn ra cuộc cạnh tranh giữa các nước lớn.

"Cơ hội không tự nó biến thành lợi ích, không tự nó chuyển thành sức mạnh kinh tế, thành năng lực cạnh tranh trên thị trường. Còn thách thức tuy là sức ép trực tiếp nhưng tác động đến đâu còn tùy thuộc vào phản ứng của chủ thể (nhà nước và doanh nghiệp)", ông Trương Đình Tuyển lưu ý.

Trước đó, hồi tháng 3/2016, trong cuộc thảo luận bàn tròn về TPP giữa Ngân hàng Thế giới (WB), đoàn đàm phán các hiệp định thương mại tự do của Việt Nam và Viện Khoa học Xã hội tại Hà Nội, ông Trương Đình Tuyển còn nhấn mạnh đến một yêu cầu quan trọng và cấp thiết khác của Việt Nam khi vào TPP, đó là cải cách doanh nghiệp nhà nước.

Ông Tuyển cho biết, các hiệp định trước đây, kể cả WTO, không tạo ra áp lực cải cách thể chế.

“WTO chỉ có một câu là ‘Kinh doanh dựa trên cơ sở, tiêu chí thương mại’ trong khi TPP tạo ra áp lực cho cải cách thể chế với các quy định không có phân biệt đối xử, không có sự ưu ái cho doanh nghiệp nhà nước, minh bạch hóa hoạt động của doanh nghiệp nhà nước”, Ông Tuyển nêu.

Theo ông Tuyển, Việt Nam cần thành lập chính phủ điện tử nhằm bảo đảm, công khai minh bạch hóa chính sách, tạo điều kiện cho người dân góp ý về chính sách.

Chính phủ đã có chương trình này nhưng triển khai rất chậm. Ngoài ra, theo ông Tuyển, tư duy pháp luật của Việt Nam phải chuyển từ “xác lập trật tự” sang “thúc đẩy phát triển”.

Ông Tuyển cũng cho hay Việt Nam có nhiều tiến bộ trong việc thay đổi cơ cấu nền kinh tế khi tỉ trọng nông nghiệp ngày càng giảm xuống đồng thời tỉ trọng công nghiệp ngày càng tăng lên nhưng xét về cơ cấu thành phần kinh tế vẫn còn rất kém.

Ông lý giải doanh nghiệp nhà nước vẫn chiếm trên 30% GDP, và khu vực doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài (FDI) vẫn đang là đầu tàu của nền kinh tế.

Nguyên Bộ trưởng Thương mại cho rằng phụ thuộc vào các doanh nghiệp FDI xét về ngắn hạn là không xấu nhưng đang có nguy cơ tạo ra hai nền kinh tế trong một quốc gia, không bảo đảm cho sự phát triển bền vững.

Minh Thái (Tổng hợp)