QĐND - Từ trung tâm xã Khang Ninh, huyện Ba Bể (tỉnh Bắc Kạn), sau gần hai tiếng “vật lộn” với con đường, lúc xe gắn máy, khi cuốc bộ leo những con dốc áp vào mặt người, cuối cùng chúng tôi cũng đến được với khu tái định cư Đồn Đèn với những nếp nhà thưa thớt lấp ló sau màn sương dày, những đứa trẻ ngơ ngác khi thấy người lạ…

Noi lo tai ngheo o khu tai dinh cu Don Den - Anh 1

Ngôi nhà của một hộ dân ở khu tái định cư.

Chúng tôi vào nhà ông Triệu Khải Văn. Ngôi nhà dựng tạm bợ bằng tre nứa trống hơ, trống hoác, tường mốc meo, thủng lỗ chỗ, khoảng sân trước nhà vẫn còn lép nhép những vũng nước đục ngầu sau trận mưa. Rót chén nước mời khách, ông Văn buồn bã cho biết: “Cuộc sống của các hộ dân nơi đây bây giờ khó khăn quá, khi mới đến định cư, được sự hỗ trợ của chính quyền và lúc đó đất đai còn tốt nên cũng tạm đủ ăn. Bây giờ đất xấu, 1000m 2 ruộng cả nhà chăm bẵm một vụ cũng chỉ được 5 đến 6 bao thóc, cây ăn quả không sống được vì thời tiết quá lạnh, nhà ai cũng thiếu đói cả…”. Nhà ông Triệu Triều Hin cạnh đó và hầu hết các hộ ở đây có gia cảnh không khá hơn ông Văn. Ngồi bó gối trong ngôi nhà xập xệ, ông Hin buồn bã: “Ở khu tái định cư này không chỉ thiếu đói mà việc học hành của con trẻ cũng rất gian nan, đường đến lớp xa vài cây số vì vậy mà mùa đông giá rét hay khi trời mưa, hầu hết các cháu muốn đến trường cũng không thể”.

Được biết, khu tái định cư Đồn Đèn nằm trong khuôn khổ Dự án định canh, định cư Đồn Đèn-Khuổi Luông được UBND tỉnh Bắc Kạn phê duyệt từ tháng 5-2004 với tổng mức đầu tư hơn 46 tỷ đồng. Đến tháng 11-2012, dự án được điều chỉnh với tổng mức đầu tư còn hơn 40 tỷ đồng. Dự án nhằm phục vụ 290 hộ dân gồm 110 hộ ổn định tại chỗ và 180 hộ chuyển đến. Các hộ dân chuyển đến khu tái định cư Đồn Đèn được cấp đất ở trung bình hơn 300m 2 /hộ; đất sản xuất gồm 2.800m 2 đất ruộng lúa, 7.000m 2 đất lâm nghiệp. Ngoài ra, các hộ còn được hỗ trợ hơn 40 triệu đồng để làm nhà ở và phát triển sản xuất. Những tưởng cuộc sống nơi đây sẽ hứa hẹn tương lai tốt đẹp khi nhìn vào số kinh phí được đầu tư. Tuy nhiên, hàng trăm hộ dân đến đây dần dà cũng phải nếm "trái đắng” bởi nhiều bất cập khó lường. Xa trung tâm, đường sá đi lại rất khó khăn, địa hình quá cao, đất canh tác ít với khí hậu quá lạnh, trồng cây gì cũng lụi dần rồi chết. Bà con không có nghề phụ nên cũng chỉ biết vào rừng kiếm củi, lấy lá dong… đổi gạo ăn. Chuyện thiếu đói thường xuyên xảy ra và nhiều người trong số họ buộc phải rời bỏ nơi này, du canh du cư đi nơi khác.

Noi lo tai ngheo o khu tai dinh cu Don Den - Anh 2

Đường lên Đồn Đèn đầy rẫy những ổ voi, ổ gà.

Ông Triệu Văn, một người dân ở đây cho biết: “Từ hơn 100 hộ đến tái định cư, tính đến hiện nay chỉ còn 20 hộ dân bám trụ lại. Hiện tại do một số hộ tách khẩu, một số hộ quay về nên toàn khu có 37 hộ thì tất cả đều thuộc diện hộ nghèo. Sản phẩm làm ra chỉ đủ ăn chứ không dư dả để bán, mà nếu có thì cũng khó mà bán được vì đường sá đi lại khó khăn. Hầu như vụ giáp hạt nào chính quyền cũng phải đến cứu đói bà con”.

Bà Đặng Anh Thơ, Trưởng phòng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn huyện Ba Bể, cho biết: “Các cấp chính quyền huyện rất quan tâm đến đời sống bà con ở Đồn Đèn và thực tế cũng đã có nhiều biện pháp hỗ trợ bà con. Tuy nhiên, quá trình triển khai cũng gặp không ít khó khăn như đường sá đi lại, trình độ dân trí và những phong tục lạc hậu… Nhằm khắc phục tình trạng đó, chúng tôi sẽ tiếp tục có các giải pháp hợp lý hỗ trợ dân Đồn Đèn. Trước mắt, thực hiện các dự án giúp nông dân trồng các loại cây nông nghiệp, nuôi dê, trồng cỏ cho trâu, bò và canh tác nhiều loại cây trồng khác nhằm giúp bà con dần thoát nghèo, ổn định cuộc sống”.

Với người dân Đồn Đèn, để biến những điều nói trên thành hiện thực là điều không đơn giản bởi trình độ dân trí còn hạn chế, tập tục lạc hậu đã ăn sâu vào đời sống bà con, tư tưởng trông chờ, ỷ lại cũng đang là một rào cản ngăn trở người dân thoát nghèo… Điều đó cũng cho thấy, nơi đây đang cần sự đầu tư đồng bộ về hạ tầng và cả một cuộc "cách mạng" trong nhận thức về lao động sản xuất của người dân để có thể thoát nghèo bền vững. Các cấp chính quyền địa phương cũng đã thể hiện sự quyết tâm nhằm đưa Đồn Đèn vươn lên, nhưng những giải pháp cần phải được được triển khai đồng bộ và sớm hơn, thiết thực hơn nữa.

Bài và ảnh: ĐỖ KIM TẬP